Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Omdat in God Persoon en Natuur een en hetzelfde zijn, spreekt men soms van natuur in plaats van persoon. En in dien zin zegt Augustinus, dat de Goddelijke natuur ontvangen en geboren werd, omdat nl. de Persoon des Zoons ontvangen en geboren werd naar de menschelijke natuur.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Omdat in God Persoon en Natuur een en hetzelfde zijn, spreekt men soms van natuur in plaats van persoon. En in die zin zegt Augustinus, dat de Goddelijke natuur ontvangen en geboren werd, omdat nl. de Persoon van de Zoon ontvangen en geboren werd naar de menselijke natuur.

2. Geen enkele beweging of verandering wordt benoemd naar het subject, dat die beweging of verandering ondergaat, maar naar het doel of eindpunt der beweging, waaraan zij ook haar eigen aard ontleent. Daarom juist wordt de geboorte niet genoemd naar den persoon (die geboren wordt), doch naar de natuur (die het doel of eindpunt der geboorte is).2. Geen enkele beweging of verandering wordt benoemd naar het subject, dat die beweging of verandering ondergaat, maar naar het doel of eindpunt van de beweging, waaraan zij ook haar eigen aard ontleent. Daarom juist wordt de geboorte niet genoemd naar de persoon (die geboren wordt), doch naar de natuur (die het doel of eindpunt van de geboorte is).

3. In eigenlijken zin begint de natuur niet te bestaan, maar veel 204eer begint een persoon te bestaan in deze of gene natuur, omdat, gelijk boven (zie Leerstelling) gezegd is, de natuur wordt aangeduid als een « waardoor » iets is; de persoon echter wordt aangeduid als datgene, wat een op zichzelf staand zijn heeft.3. In eigenlijke zin begint de natuur niet te bestaan, maar veel 204eer begint een persoon te bestaan in deze of gene natuur, omdat, gelijk boven (zie Leerstelling) gezegd is, de natuur wordt aangeduid als een “waardoor” iets is; de persoon echter wordt aangeduid als datgene, wat een op zichzelf staand zijn heeft.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Dit is een moeilijkheid van een zekeren Feliciaan, een ketter; Augustinus lost haar aldus op in zijn werk Tegen Feliciaan: « Laten we eens veronderstellen, gelijk de meesten willen, dat er in de wereld een alles omvattende ziel is, die door een onuitsprekelijke werking alle zaden zoo levend maakt, dat zij toch niet is samengegroeid met al wat is voortgebracht, maar dat zij zelf het leven geeft aan al wat voortgebracht moet worden. Want wanneer zij in den moederschoot is ingetreden, om de ontvankelijke materie om te vormen tot datgene, waartoe zij haar wil gebruiken, dan maakt zij, dat de persoon van dit ding met haar één is; toch is het duidelijk, dat deze persoon niet hetzelfde wezen heeft; en door de inwerking der ziel en door het ondergaan der materie wordt uit beide wezens (ziel en materie) de ééne mensch. En zoo erkennen we, dat de ziel wordt geboren uit den moederschoot: niet in dien zin alsof zij, voor wat haar zelf 207betreft, in het geheel niet bestond, eer zij geboren werd. Zoo derhalve, en zelfs in nog veel verhevener zin, is de Zoon Gods als mensch geboren op die wijze, waarop men ook aangaande de menschelijke ziel leert, dat zij met het menschelijk lichaam geboren wordt, niet dat beiden één wezen vormen, maar dat uit beiden één persoon wordt. Wij leeren echter niet, dat Gods Zoon hiermede in den beginne begonnen is, opdat toch maar niemand zou denken, dat zijn Godheid in den tijd ontstond. We weten wel, dat het vleesch (het mensch-zijn) van den Zoon Gods niet van eeuwigheid is, opdat we niet zouden denken, dat Hij geen waarachtig menschelijk lichaam, doch slechts een schijnlichaam heeft aangenomen ».Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Dit is een moeilijkheid van een zekeren Feliciaan, een ketter; Augustinus lost haar aldus op in zijn werk Tegen Feliciaan: “Laten we eens veronderstellen, gelijk de meesten willen, dat er in de wereld een alles omvattende ziel is, die door een onuitsprekelijke werking alle zaden zo levend maakt, dat zij toch niet is samengegroeid met al wat is voortgebracht, maar dat zij zelf het leven geeft aan al wat voortgebracht moet worden. Want wanneer zij in de moederschoot is ingetreden, om de ontvankelijke materie om te vormen tot datgene, waartoe zij haar wil gebruiken, dan maakt zij, dat de persoon van dit ding met haar één is; toch is het duidelijk, dat deze persoon niet hetzelfde wezen heeft; en door de inwerking van de ziel en door het ondergaan van de materie wordt uit beide wezens (ziel en materie) de éne mens. En zo erkennen we, dat de ziel wordt geboren uit de moederschoot: niet in die zin alsof zij, voor wat haarzelf 207betreft, in het geheel niet bestond, eer zij geboren werd. Zo derhalve, en zelfs in nog veel verhevener zin, is de Zoon Gods als mens geboren op die wijze, waarop men ook aangaande de menselijke ziel leert, dat zij met het menselijk lichaam geboren wordt, niet dat beiden één wezen vormen, maar dat uit beiden één persoon wordt. Wij leren echter niet, dat Gods Zoon hiermede in de beginne begonnen is, opdat toch maar niemand zou denken, dat zijn Godheid in de tijd ontstond. We weten wel, dat het vlees (het mens-zijn) van de Zoon Gods niet van eeuwigheid is, opdat we niet zouden denken, dat Hij geen waarachtig menselijk lichaam, doch slechts een schijnlichaam heeft aangenomen”.

2. Dit was de moeilijkheid van Nestorius, die Cyrillus in een brief aldus oplost : « Wij zeggen niet, dat Gods Zoon omwille van zichzelf een tweede geboorte noodzakelijk noodig had, na de geboorte uit den Vader. Want het is dwaas en dom, te beweren, dat Hij, die vóór alle eeuwen bestaat en mede-eeuwig is met den Vader, nog een begin noodig had, om ten tweeden male te zijn. Daar Hij echter om onzentwille en om ons heil is voortgekomen uit de vrouw, naar zijn Persoon met zich vereenigend wat des menschen is, daarom zeggen we, dat Hij geboren is naar het vleesch ».2. Dit was de moeilijkheid van Nestorius, die Cyrillus in een brief aldus oplost: “Wij zeggen niet, dat Gods Zoon omwille van zichzelf een tweede geboorte noodzakelijk nodig had, na de geboorte uit de Vader. Want het is dwaas en dom, te beweren, dat Hij, die vóór alle eeuwen bestaat en mede-eeuwig is met de Vader, nog een begin nodig had, om ten tweeden male te zijn. Daar Hij echter om onzentwille en om ons heil is voortgekomen uit de vrouw, naar zijn Persoon met zich verenigend wat van de mens is, daarom zeggen we, dat Hij geboren is naar het vlees”.

3. De geboorte is van den persoon als van het subject, doch van de natuur als van het eindpunt. Nu is het mogelijk, dat in één 208subject meerdere veranderingen zijn; doch deze moeten dan noodzakelijk naar haar eindpunten verschillen. Dit echter bedoelen we niet in dien zin, alsof de eeuwige geboorte een verandering of beweging zou wezen, maar omdat zij wordt aangeduid (voorgesteld) bij wijze van een verandering of beweging.3. De geboorte is van de persoon als van het subject, doch van de natuur als van het eindpunt. Nu is het mogelijk, dat in één 208subject meerdere veranderingen zijn; doch deze moeten dan noodzakelijk naar haar eindpunten verschillen. Dit echter bedoelen we niet in die zin, alsof de eeuwige geboorte een verandering of beweging zou wezen, maar omdat zij wordt aangeduid (voorgesteld) bij wijze van een verandering of beweging.

4. Men kan zeggen, dat Christus krachtens de twee geboorten tweemaal geboren is. Want zooals men zegt, dat iemand, die op twee verschillende tijdstippen loopt, tweemaal loopt, zoo kan men ook zeggen, dat hij, die eenmaal in de eeuwigheid en eenmaal in den tijd geboren is, tweemaal is geboren, daar eeuwigheid en tijd veel meer van elkaar verschillen dan twee tijdstippen, hoewel toch elk van beide een maat van duur aangeeft.4. Men kan zeggen, dat Christus krachtens de twee geboorten tweemaal geboren is. Want zoals men zegt, dat iemand, die op twee verschillende tijdstippen loopt, tweemaal loopt, zo kan men ook zeggen, dat hij, die eenmaal in de eeuwigheid en eenmaal in de tijd geboren is, tweemaal is geboren, daar eeuwigheid en tijd veel meer van elkaar verschillen dan twee tijdstippen, hoewel toch elk van beide een maat van duur aangeeft.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Gelijk boven (32e Kw., 3e Art.) werd aangetoond, komen vaderschap of moederschap en zoonschap niet aan elke voortbrenging toe, maar alleen aan de voortbrenging van levende wezens. En derhalve, ook al worden sommige levenlooze dingen uit een of andere materie voortgebracht, toch volgt daarom nog niet de verhouding van moeder en zoon; maar dit geschiedt uitsluitend bij het voortbrengen van levende wezens; hetgeen dan ook in eigenlijken zin een geboorte wordt genoemd.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Gelijk boven (32e Kw., 3e Art.) werd aangetoond, komen vaderschap of moederschap en zoonschap niet aan elke voortbrenging toe, maar alleen aan de voortbrenging van levende wezens. En derhalve, ook al worden sommige levenloze dingen uit een of andere materie voortgebracht, toch volgt daarom nog niet de verhouding van moeder en zoon; maar dit geschiedt uitsluitend bij het voortbrengen van levende wezens; hetgeen dan ook in eigenlijke zin een geboorte wordt genoemd.

2. Zooals Damascenus schrijft in het 3e boek van zijn werk Over het Waarachtig Geloof is de geboorte in den tijd, waardoor Christus omwille van ons heil geboren werd, in zekeren zin overeenkomstig 211onze geboorte, omdat Hij als mensch geboren is uit een vrouw en wel op den gewonen tijd der ontvangenis; de zijne echter overtreft de onze, omdat Hij, boven de algemeene wet der ontvangenis uit, geboren werd uit den H. Geest en de H. Maagd. Zoo derhalve was zijn geboorte van den kant der moeder natuurlijk; maar van den kant der inwerking des H. Geestes was zij wonderbaar. En de H. Maagd is dan ook de werkelijke en natuurlijke moeder van Christus.2. Zoals Damascenus schrijft in het 3e boek van zijn werk Over het Waarachtig Geloof is de geboorte in de tijd, waardoor Christus omwille van ons heil geboren werd, in zekeren zin overeenkomstig 211onze geboorte, omdat Hij als mens geboren is uit een vrouw en wel op de gewone tijd van de ontvangenis; de zijne echter overtreft de onze, omdat Hij, boven de algemene wet van de ontvangenis uit, geboren werd uit de H. Geest en de H. Maagd. Zo derhalve was zijn geboorte van de kant van de moeder natuurlijk; maar van de kant van de inwerking van de H. Geest was zij wonderbaar. En de H. Maagd is dan ook de werkelijke en natuurlijke moeder van Christus.

3. Zooals boven (31e Kw., 5e Art., Antw. op de 3e Bedenk.; 32e Kw., 4e Art.) gezegd is, behoort de afscheiding van het zaad der vrouw niet noodzakelijk tot de ontvangenis. En derhalve wordt de zaadafscheiding niet noodzakelijk vereischt tot het moeder-zijn.3. Zoals boven (31e Kw., 5e Art., Antw. op de 3e Bedenk.; 32e Kw., 4e Art.) gezegd is, behoort de afscheiding van het zaad van de vrouw niet noodzakelijk tot de ontvangenis. En derhalve wordt de zaadafscheiding niet noodzakelijk vereist tot het moeder-zijn.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Dit was de opwerping van Nestorius. Deze wordt daardoor opgelost, dat, hoewel in de H. Schrift niet uitdrukkelijk geschreven staat, dat de H. Maagd moeder Gods is er toch wel uitdrukkelijk in de H. Schrift staat, dat Jesus Christus waarlijk God is, zooals blijkt uit den Eersten Brief van Joannes (5, 20), en dat de H. Maagd de moeder is van Jesus Christus, blijkens Mattheus (1, 18). Uit de woorden der H. Schrift volgt dan ook noodzakelijk, dat zij moeder Gods is. Ook in den Brief aan de Romeinen (9, 5) wordt gezegd, dat Christus, Hij die God is, boven alles gezegend in eeuwigheid, naar 215het vleesch afstamt van de Joden. Maar Hij komt niet uit de Joden voort tenzij door de H. Maagd. Bijgevolg werd Hij, die de boven alles in eeuwigheid gezegende God is, waarlijk uit de H. Maagd als uit zijn moeder geboren.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Dit was de opwerping van Nestorius. Deze wordt daardoor opgelost, dat, hoewel in de H. Schrift niet uitdrukkelijk geschreven staat, dat de H. Maagd moeder Gods is er toch wel uitdrukkelijk in de H. Schrift staat, dat Jesus Christus waarlijk God is, zoals blijkt uit de Eerste Brief van Johannes (5, 20), en dat de H. Maagd de moeder is van Jesus Christus, blijkens Matteüs (1, 18). Uit de woorden van de H. Schrift volgt dan ook noodzakelijk, dat zij moeder Gods is. Ook in de Brief aan de Romeinen (9, 5) wordt gezegd, dat Christus, Hij die God is, boven alles gezegend in eeuwigheid, naar 215het vlees afstamt van de Joden. Maar Hij komt niet uit de Joden voort tenzij door de H. Maagd. Bijgevolg werd Hij, die de boven alles in eeuwigheid gezegende God is, waarlijk uit de H. Maagd als uit zijn moeder geboren.

2. Dit is de opwerping van Nestorius. Maar Cyrillus lost haar in een Brief tegen Nestorius aldus op : « Zooals 's menschen ziel tegelijk met zijn eigen lichaam wordt geboren, en als één geheel wordt geacht (en zoo iemand zou willen zeggen, dat zij de moeder is naar het vleesch en niet naar de ziel, dan zegt hij te veel) zoo is naar wij weten, iets dergelijks gebeurd bij de geboorte van Christus. Want het Woord Gods is geboren uit de zelfstandigheid van God den Vader, doch wijl dit Woord het vleesch heeft aangenomen, moeten we belijden, dat het naar het vleesch geboren is uit de vrouw ». We moeten dus zeggen, dat de H. Maagd moeder Gods wordt genoemd, niet omdat zij moeder der Godheid is, maar omdat zij naar diens menschelijke natuur moeder is van een persoon, die de goddelijke en menschelijke natuur heeft.2. Dit is de opwerping van Nestorius. Maar Cyrillus lost haar in een Brief tegen Nestorius aldus op: “Zoals 's mensen ziel tegelijk met zijn eigen lichaam wordt geboren, en als één geheel wordt geacht (en zo iemand zou willen zeggen, dat zij de moeder is naar het vlees en niet naar de ziel, dan zegt hij te veel) zo is naar wij weten, iets dergelijks gebeurd bij de geboorte van Christus. Want het Woord Gods is geboren uit de zelfstandigheid van God de Vader, doch wijl dit Woord het vlees heeft aangenomen, moeten we belijden, dat het naar het vlees geboren is uit de vrouw”. We moeten dus zeggen, dat de H. Maagd moeder Gods wordt genoemd, niet omdat zij moeder van de Godheid is, maar omdat zij naar diens menselijke natuur moeder is van een persoon, die de goddelijke en menselijke natuur heeft.

3. Hoewel deze naam « God » gemeenschappelijk is aan de drie personen, toch staat die naam soms alleen voor den Persoon des Vaders, soms alleen voor den Persoon van den Zoon of van den H. Geest, zooals boven (16e Kw., 1e Art.; Ie Deel, 39e Kw., 2164e Art.) werd uiteengezet. En zoo staat de naam « God », wanneer we zeggen : de H. Maagd is moeder Gods uitsluitend voor den mensch geworden Persoon des Zoons.3. Hoewel deze naam “God” gemeenschappelijk is aan de drie personen, toch staat die naam soms alleen voor de Persoon van de Vader, soms alleen voor de Persoon van de Zoon of van de H. Geest, zoals boven (16e Kw., 1e Art.; 1e Deel, 39e Kw., 2164e Art.) werd uiteengezet. En zo staat de naam “God”, wanneer we zeggen: de H. Maagd is moeder Gods uitsluitend voor de mens geworden Persoon van de Zoon.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De geboorte in den tijd zou in Christus een werkelijk zoonschap in den tijd hebben veroorzaakt, indien daar een subject was, dat voor een dergelijk zoonschap ontvankelijk is. Dit nu is onmogelijk; de goddelijke Persoon toch is niet ontvankelijk voor een verhouding, die in den tijd ontstaat, gelijk werd aangegeven (zie Leerstelling). — Evenmin kan men zeggen, dat Hij op grond van zijn menschelijke natuur ontvankelijk was voor een zoonschap in den tijd, evengoed als voor een geboorte in den tijd; want dan moest de menschelijke natuur op een of andere manier subject zijn van het zoonschap, zooals zij dat ook in bepaald opzicht is van de geboorte; want 222wanneer men een Ethiopiër wit noemt om zijn tanden, dan moeten de tanden van een Ethiopiër de drager wezen van het wit-zijn. De menschelijke natuur echter kan op geen enkele manier subject of draagster zijn van het zoonschap, daar deze verhouding onmiddellijk betrekking heeft op den persoon.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De geboorte in de tijd zou in Christus een werkelijk zoonschap in de tijd hebben veroorzaakt, indien daar een subject was, dat voor een dergelijk zoonschap ontvankelijk is. Dit nu is onmogelijk; de goddelijke Persoon toch is niet ontvankelijk voor een verhouding, die in de tijd ontstaat, gelijk werd aangegeven (zie Leerstelling). — Evenmin kan men zeggen, dat Hij op grond van zijn menselijke natuur ontvankelijk was voor een zoonschap in de tijd, evengoed als voor een geboorte in de tijd; want dan moest de menselijke natuur op een of andere manier subject zijn van het zoonschap, zoals zij dat ook in bepaald opzicht is van de geboorte; want 222wanneer men een Ethiopiër wit noemt om zijn tanden, dan moeten de tanden van een Ethiopiër de drager wezen van het wit-zijn. De menselijke natuur echter kan op geen enkele manier subject of draagster zijn van het zoonschap, daar deze verhouding onmiddellijk betrekking heeft op de persoon.

2. Christus' eeuwig zoonschap is niet afhankelijk van zijn moeder-in-den-tijd; maar in dit eeuwig zoonschap wordt een tijdelijke verhouding mede inbegrepen, en deze is wèl afhankelijk van de moeder. En om deze verhouding wordt Christus zoon der moeder genoemd.2. Christus' eeuwig zoonschap is niet afhankelijk van zijn moeder-in-de-tijd; maar in dit eeuwig zoonschap wordt een tijdelijke verhouding mede inbegrepen, en deze is wèl afhankelijk van de moeder. En om deze verhouding wordt Christus zoon van de moeder genoemd.

3. Eén en zijnde zijn omkeerbaar, gelijk in het 4e boek der Metaphysica geleerd wordt. Bijgevolg, zooals het voorkomt, dat in een der termen de verhouding een werkelijk iets is, in den anderen term echter geen werkelijk iets, doch alleen maar iets gedachts, zooals de Wijsgeer in het 5e boek van zijn Metaphysica zegt aangaande het weetbare en de wetenschap, zoo komt het ook voor, dat er van den kant van den eenen term slechts één verhouding is, van den kant van den anderen term echter meer verhoudingen. Zoo b. v. vindt men bij de menschen van den kant der ouders een tweevoudige verhouding, de eene van het vaderschap, de andere van het moederschap, die soortelijk verschillen, omdat de vader onder een ander opzicht voortbrengend beginsel is dan de moeder; (wanneer echter meerderen tegelijk onder hetzelfde opzicht princiep zijn van 223één en dezelfde werking, b. v. wanneer meerderen tegelijk een schip voorttrekken, dan is in hen allen één en dezelfde verhouding) ; van den kant van het kind echter is er slechts één werkelijk kindschap, doch een tweevoudig gedacht kindschap, in zoover dit nl. met twee verhoudingen aan de dubbele verhouding der ouders zal gedacht worden te beantwoorden. Zoo ook is er in bepaald opzicht slechts een werkelijk zoonschap in Christus en dit zoonschap zegt een betrekking tot den eeuwigen Vader; toch is er in Hem nog een andere en wel een tijdelijke betrekking, die een verhouding zegt tot de moeder-in-den-tijd.3. Eén en zijnde zijn omkeerbaar, gelijk in het 4e boek van de Metafysica geleerd wordt. Bijgevolg, zoals het voorkomt, dat in een van de termen de verhouding een werkelijk iets is, in de andere term echter geen werkelijk iets, doch alleen maar iets gedachts, zoals de Wijsgeer in het 5e boek van zijn Metafysica zegt aangaande het weetbare en de wetenschap, zo komt het ook voor, dat er van de kant van de ene term slechts één verhouding is, van de kant van de andere term echter meer verhoudingen. Zo bv. vindt men bij de mensen van de kant van de ouders een tweevoudige verhouding, de ene van het vaderschap, de andere van het moederschap, die soortelijk verschillen, omdat de vader onder een ander opzicht voortbrengend beginsel is dan de moeder; (wanneer echter meerderen tegelijk onder hetzelfde opzicht princiep zijn van 223één en dezelfde werking, bv. wanneer meerderen tegelijk een schip voorttrekken, dan is in hen allen één en dezelfde verhouding); van de kant van het kind echter is er slechts één werkelijk kindschap, doch een tweevoudig gedacht kindschap, in zover dit nl. met twee verhoudingen aan de dubbele verhouding van de ouders zal gedacht worden te beantwoorden. Zo ook is er in bepaald opzicht slechts een werkelijk zoonschap in Christus en dit zoonschap zegt een betrekking tot de eeuwige Vader; toch is er in Hem nog een andere en wel een tijdelijke betrekking, die een verhouding zegt tot de moeder-in-de-tijd.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De barensweeën der vrouw volgen op haar lichamelijke vereeniging met den man. Vandaar dan ook, dat het Boek der Schepping (3, 16), na gezegd te hebben : « In pijn zult gij baren », er onmiddellijk aan toevoegt : « en gij zult staan onder de macht van den man ». Maar, zooals Augustinus schrijft in zijn preek op de ten Hemel-Opneming der H. Maagd, werd de maagdelijke moeder Gods van dit vonnis uitgezonderd: « omdat zij zonder besmetting der zonde en zonder eenig nadeel wegens vereeniging met een man, den Christus ontving, baarde zij zonder pijn, zonder schending van haar ongereptheid, en bleef zij ongedeerd in de eerwaardigheid van haar maagdschap ». Den dood echter nam Christus geheel vrijwillig op 226zich, om voor ons te voldoen, maar niet krachtens de algemeenheid van dat vonnis, daar Hij geen schuldenaar des doods was.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De barensweeën van de vrouw volgen op haar lichamelijke vereniging met de man. Vandaar dan ook, dat het Boek van de Schepping (3, 16), na gezegd te hebben: “In pijn zult gij baren”, er onmiddellijk aan toevoegt: “en gij zult staan onder de macht van de man”. Maar, zoals Augustinus schrijft in zijn preek op de ten Hemel-Opneming van de H. Maagd, werd de maagdelijke moeder Gods van dit vonnis uitgezonderd: “omdat zij zonder besmetting van de zonde en zonder enig nadeel wegens vereniging met een man, de Christus ontving, baarde zij zonder pijn, zonder schending van haar ongereptheid, en bleef zij ongedeerd in de eerwaardigheid van haar maagdschap”. De dood echter nam Christus geheel vrijwillig op 226zich, om voor ons te voldoen, maar niet krachtens de algemeenheid van dat vonnis, daar Hij geen schuldenaar van de dood was.

2. Zooals Christus door zijn sterven onzen dood vernietigde, zoo ook bevrijdde Hij door zijn smart ons van smarten, en daarom wilde Hij sterven met smart. Maar de smart der barende moeder paste niet bij Christus, die kwam voldoen voor onze zonden. En daarom was het niet noodig, dat zijn moeder in smart zou baren.2. Zoals Christus door zijn sterven onze dood vernietigde, zo ook bevrijdde Hij door zijn smart ons van smarten, en daarom wilde Hij sterven met smart. Maar de smart van de barende moeder paste niet bij Christus, die kwam voldoen voor onze zonden. En daarom was het niet nodig, dat zijn moeder in smart zou baren.

3. Door Lucas (2, 7) wordt verhaald, dat de H. Maagd het kind, dat zij gebaard had, zelf in doeken wikkelde en neerlegde in een kribbe. Hieruit bewijst men, dat het verhaal van dit apocrief werk valsch is. Daarom ook zegt Hieronymus in zijn geschrift Tegen Helvidius: « Daar was geen enkele vroedvrouw, noch dienstwaardige vrouwspersonen bij behulpzaam. Zij was zoowel moeder als vroedvrouw tevens. « Zij wikkelde » zegt de Evangelist « het kind in doeken en legde het neder in een kribbe ». Deze woorden weerleggen overtuigend de dwaze verzinsels der apocriefen ».3. Door Lukas (2, 7) wordt verhaald, dat de H. Maagd het kind, dat zij gebaard had, zelf in doeken wikkelde en neerlegde in een kribbe. Hieruit bewijst men, dat het verhaal van dit apocrief werk vals is. Daarom ook zegt Hieronymus in zijn geschrift Tegen Helvidius: “Daar was geen enkele vroedvrouw, noch dienstwaardige vrouwspersonen bij behulpzaam. Zij was zowel moeder als vroedvrouw tevens. ‘Zij wikkelde’ zegt de Evangelist ‘het kind in doeken en legde het neder in een kribbe’. Deze woorden weerleggen overtuigend de dwaze verzinsels van de apocriefen”.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zooals David te Bethlehem geboren werd, zoo ook koos hij Jerusalem uit, om daar den zetel van zijn rijk te vestigen en daar den tempel Gods te bouwen, opdat Jerusalem zoodoende de koninklijke en priesterlijke stad zou zijn. Christus' koningschap nu en zijn priesterschap werden vooral voltooid door zijn lijden. Terecht koos Hij dan ook Bethlehem voor geboorteplaats, en Jerusalem, om er te lijden. Daarmede beschaamde Hij tegelijkertijd de eerzucht van menschen, die er groot op gaan, uit voorname steden afkomstig te zijn, en vooral ook om die reden willen geëerd worden. Christus daarentegen wil in een onaanzienlijk plaatsje geboren worden, en in een voorname stad zijn versmading ondergaan.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zoals David te Bethlehem geboren werd, zo ook koos hij Jerusalem uit, om daar de zetel van zijn rijk te vestigen en daar de tempel Gods te bouwen, opdat Jerusalem zodoende de koninklijke en priesterlijke stad zou zijn. Christus' koningschap nu en zijn priesterschap werden vooral voltooid door zijn lijden. Terecht koos Hij dan ook Bethlehem voor geboorteplaats, en Jerusalem, om er te lijden. Daarmede beschaamde Hij tegelijkertijd de eerzucht van mensen, die er groot op gaan, uit voorname steden afkomstig te zijn, en vooral ook om die reden willen geëerd worden. Christus daarentegen wil in een onaanzienlijk plaatsje geboren worden, en in een voorname stad zijn versmading ondergaan.

2. Christus wilde bloeien naar zijn deugdzaam leven en niet naar zijn lichamelijken oorsprong. Daarom wilde Hij in Nazareth opgevoed en gevoed worden. In Bethlehem echter wilde Hij als 230vreemdeling geboren worden, omdat Hij, zooals Gregorius zegt, « naar zijn menschheid, die Hij had aangenomen, als het ware in den vreemde geboren werd, wel niet voor wat zijn macht betreft, maar betreffende zijn natuur ». En gelijk Beda schrijft, « doordat Hij een plaats noodig heeft in een herberg, bereidt Hij voor ons vele woningen in het huis zijns Vaders ».2. Christus wilde bloeien naar zijn deugdzaam leven en niet naar zijn lichamelijken oorsprong. Daarom wilde Hij in Nazareth opgevoed en gevoed worden. In Bethlehem echter wilde Hij als 230vreemdeling geboren worden, omdat Hij, zoals Gregorius zegt, “naar zijn mensheid, die Hij had aangenomen, als het ware in de vreemde geboren werd, wel niet voor wat zijn macht betreft, maar betreffende zijn natuur”. En gelijk Beda schrijft, “doordat Hij een plaats nodig heeft in een herberg, bereidt Hij voor ons vele woningen in het huis zijns Vaders”.

3. Op deze bedenking kunnen we antwoorden met wat in een toespraak op de Kerkvergadering van Ephese gezegd werd: « Indien Hij Rome, de grootste stad, had uitgekozen, zou men hebben gemeend, dat de macht harer burgers de wereld heeft omgevormd. Was Hij de zoon van den keizer geweest, dan zou men eenig gewicht aan de macht hebben toegekend. Maar, opdat men zou erkennen, dat zijn Godheid het aanschijn der wereld deed veranderen, koos Hij zich een arme moeder en een nog armer vaderland ». « Het zwakke der wereld heeft God uitverkoren, om het sterke te beschamen », gelijk in den Eersten Brief aan de Korinthiërs (1, 27) geschreven staat. En om zijn macht nog meer te doen blijken, plaatste Hij juist daarom het opperhoofd zijner Kerk in Rome zelf, dat de hoofdstad der wereld was, ten teeken zijner volledige overwinning, opdat vandaar het geloof over de geheele aarde zou uitgaan, overeenkomstig de voorspelling van Isaïas (26, 5-6) : « Vernederen zal Hij de verheven stad, vertrappen zal 231haar de voet van den arme », d. i. van Christus, « de tred der behoeftigen », d. i. van de Apostelen Petrus en Paulus.3. Op deze bedenking kunnen we antwoorden met wat in een toespraak op de Kerkvergadering van Efeze gezegd werd: “Indien Hij Rome, de grootste stad, had uitgekozen, zou men hebben gemeend, dat de macht van haar burgers de wereld heeft omgevormd. Was Hij de zoon van de keizer geweest, dan zou men enig gewicht aan de macht hebben toegekend. Maar, opdat men zou erkennen, dat zijn Godheid het aanschijn van de wereld deed veranderen, koos Hij zich een arme moeder en een nog armer vaderland”. “Het zwakke van de wereld heeft God uitverkoren, om het sterke te beschamen”, gelijk in de Eerste Brief aan de Korintiërs (1, 27) geschreven staat. En om zijn macht nog meer te doen blijken, plaatste Hij juist daarom het opperhoofd van zijn Kerk in Rome zelf, dat de hoofdstad van de wereld was, ten teken van zijn volledige overwinning, opdat vandaar het geloof over de gehele aarde zou uitgaan, overeenkomstig de voorspelling van Jesaja (26, 5-6): “Vernederen zal Hij de verheven stad, vertrappen zal 231haar de voet van de arme”, d.i. van Christus, “de tred van de behoeftigen”, d.i. van de Apostelen Petrus en Paulus.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus was gekomen, om ons van den staat van slavernij terug te voeren tot den staat der vrijheid. En juist daarom, zooals Hij onze sterfelijkheid op zich had genomen, om ons tot het leven terug te brengen, zoo ook, gelijk Beda zegt, gewaardigde Hij zich mensch te worden in dien tijd, waarop Hij, zoodra Hij geboren was, door de volkstelling van den Caesar zou worden opgeschreven, en waarop Hij zich omwille onzer bevrijding aan de dienstbaarheid zou onderwerpen. Juist vooral in den tijd, toen de geheele wereld onder één vorst leefde, heerschte er vooral vrede op aarde. Daarom paste het, dat Christus in dien tijd geboren werd, Hij, die onze vrede is, die beide groepen één heeft gemaakt, zooals in den Brief aan de Ephesiërs (2, 14) geschreven staat. Daarom ook zegt Hieronymus in zijn Uitleg op Isaïas (2, 4) : « Slaan we de oude geschiedenis na, dan zullen we vinden, dat er tot in het acht en twintigste jaar van Caesar Augustus over de geheele wereld tweedracht heerschte, zoodra echter de Heer geboren was, eindigden alle oorlogen », 234overeenkomstig het woord van Isaïas (2, 4) : « Het eene volk zal het zwaard niet opheffen tegen het andere volk ». Tevens paste het, dat in den tijd, waarin één vorst over de wereld regeerde, de Christus geboren werd, Hij, die gekomen was, om de zijnen tot een eenheid samen te brengen (Joannes, 9, 52), opdat het één schaapstal zou zijn en één herder, zooals geschreven staat in Joannes (10, 16).Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus was gekomen, om ons van de staat van slavernij terug te voeren tot de staat van de vrijheid. En juist daarom, zoals Hij onze sterfelijkheid op zich had genomen, om ons tot het leven terug te brengen, zo ook, gelijk Beda zegt, gewaardigde Hij zich mens te worden in die tijd, waarop Hij, zodra Hij geboren was, door de volkstelling van de Caesar zou worden opgeschreven, en waarop Hij zich omwille van onze bevrijding aan de dienstbaarheid zou onderwerpen. Juist vooral in de tijd, toen de gehele wereld onder één vorst leefde, heerste er vooral vrede op aarde. Daarom paste het, dat Christus in die tijd geboren werd, Hij, die onze vrede is, die beide groepen één heeft gemaakt, zoals in de Brief aan de Efesiërs (2, 14) geschreven staat. Daarom ook zegt Hieronymus in zijn Uitleg op Jesaja (2, 4): “Slaan we de oude geschiedenis na, dan zullen we vinden, dat er tot in het acht en twintigste jaar van Caesar Augustus over de gehele wereld tweedracht heerste, zodra echter de Heer geboren was, eindigden alle oorlogen”, 234overeenkomstig het woord van Jesaja (2, 4): “Het ene volk zal het zwaard niet opheffen tegen het andere volk”. Tevens paste het, dat in de tijd, waarin één vorst over de wereld regeerde, de Christus geboren werd, Hij, die gekomen was, om de zijnen tot een eenheid samen te brengen (Johannes, 9, 52), opdat het één schaapstal zou zijn en één herder, zoals geschreven staat in Johannes (10, 16).

2. Christus wilde geboren worden onder het koningschap van een buitenlandsch vorst, opdat de voorspelling van Jacob vervuld zou worden, die zeide (Boek der Schepping, 49, 10) : « De schepter zal niet worden ontnomen aan Juda, noch de vorst uit zijne lendenen, totdat Hij komt, die gezonden zal worden. » Daarom ook schrijft Chrysostomus in zijn Uitleg op Mattheus : « Zoolang het Joodsche volk onder Joodsche koningen stond, ook al waren zij zondaars, werden er te zijner genezing profeten gezonden. Nu echter, nu de Wet Gods onder de macht van een onrechtvaardigen koning stond, wordt de Christus geboren, omdat de zware en haast wanhopige ziekte een kundiger geneesheer noodig had ».2. Christus wilde geboren worden onder het koningschap van een buitenlands vorst, opdat de voorspelling van Jacob vervuld zou worden, die zeide (Boek van de Schepping, 49, 10): “De schepter zal niet worden ontnomen aan Juda, noch de vorst uit zijn lendenen, totdat Hij komt, die gezonden zal worden.” Daarom ook schrijft Chrysostomus in zijn Uitleg op Matteüs: “Zolang het Joodse volk onder Joodse koningen stond, ook al waren zij zondaars, werden er te zijn genezing profeten gezonden. Nu echter, nu de Wet Gods onder de macht van een onrechtvaardigen koning stond, wordt de Christus geboren, omdat de zware en haast wanhopige ziekte een kundiger geneesheer nodig had”.

3. Zooals we lezen in het boek Vraagstukken van het Oude en Nieuwe Verbond (53e Vr.) wilde Christus geboren worden, juist toen de dagen begonnen te lengen, om aan te toonen, dat Hij 235gekomen was, om de menschen te doen groeien in het Goddelijk licht, volgens het woord van Lucas (1, 79) : « Om hen te verlichten, die in duisternis en in de schaduw des doods gezeten zijn ». Eveneens koos Hij voor zijn geboorte de gestrengheid van den winter, om van dan af voor ons verdrukking te lijden.3. Zoals we lezen in het boek Vraagstukken van het Oude en Nieuwe Verbond (53e Vr.) wilde Christus geboren worden, juist toen de dagen begonnen te lengen, om aan te tonen, dat Hij 235gekomen was, om de mensen te doen groeien in het Goddelijk licht, volgens het woord van Lukas (1, 79): “Om hen te verlichten, die in duisternis en in de schaduw van de dood gezeten zijn”. Eveneens koos Hij voor zijn geboorte de gestrengheid van de winter, om van dan af voor ons verdrukking te lijden.