Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Van den tweeden mensch, d. i. Christus, heet het, dat Hij uit den hemel is, niet voor wat de materie aangaat, waaruit zijn Lichaam gevormd werd, maar ófwel voor wat de kracht betreft, die zijn Lichaam vormde, ófwel om reden van zijn Godheid. Naar de materie echter was Christus' Lichaam aardsch, zooals ook het lichaam van Adam.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Van de tweede mens, d.i. Christus, heet het, dat Hij uit de hemel is, niet voor wat de materie aangaat, waaruit zijn Lichaam gevormd werd, maar ófwel voor wat de kracht betreft, die zijn Lichaam vormde, ófwel om reden van zijn Godheid. Naar de materie echter was Christus' Lichaam aards, zoals ook het lichaam van Adam.

2. Zooals we boven (29e Kw., 1e Art., Antw. op de 2e B.) reeds zeiden, is het geheim van Christus' Menschwording iets wondervols, niet in dien zin, dat het moet dienen ter bevestiging der geloofsleer, maar als een geloofspunt. En derhalve wordt bij het geheim der menschwording niet gevraagd, wat het grootste wonder is, zooals bij de wonderen, die dienen om het geloof te bevestigen; maar wat het meest overeenkomt met Gods Wijsheid en wat het meest bevorderlijk is voor het heil der menschen; dit toch wordt gevraagd bij al wat geloofd wordt. Ofwel, men kan zeggen, dat bij het geheim der menschwording het wonder niet alleen wordt afgemeten naar de materie, waaruit (het Lichaam) ontvangen werd, 102maar meer nog naar de wijze der ontvangenis en der geboorte dat nl. een maagd ontving en baarde.2. Zoals we boven (29e Kw., 1e Art., Antw. op de 2e B.) reeds zeiden, is het geheim van Christus' Menswording iets wondervols, niet in die zin, dat het moet dienen ter bevestiging van de geloofsleer, maar als een geloofspunt. En derhalve wordt bij het geheim van de menswording niet gevraagd, wat het grootste wonder is, zoals bij de wonderen, die dienen om het geloof te bevestigen; maar wat het meest overeenkomt met Gods Wijsheid en wat het meest bevorderlijk is voor het heil van de mensen; dit toch wordt gevraagd bij al wat geloofd wordt. Ofwel, men kan zeggen, dat bij het geheim van de menswording het wonder niet alleen wordt afgemeten naar de materie, waaruit (het Lichaam) ontvangen werd, 102maar meer nog naar de wijze van de ontvangenis en van de geboorte dat nl. een maagd ontving en baarde.

3. Zooals we boven (15e Kw., 1e Art., Antw. op de 2e B.) reeds zeiden, was Christus' Lichaam wel in Adam naar het lichamelijke dier zelfstandigheid, omdat nl. juist deze lichamelijke materie van Christus' Lichaam uit Adam is voortgekomen, maar deze materie was niet in Adam op grond van eenig zaad, omdat het niet uit het zaad van den man ontvangen werd. Daarom ook liep Christus de erfzonde niet op, gelijk de anderen, die wel langs den weg van het mannelijk zaad van Adam afstammen.3. Zoals we boven (15e Kw., 1e Art., Antw. op de 2e B.) reeds zeiden, was Christus' Lichaam wel in Adam naar het lichamelijke van die zelfstandigheid, omdat nl. juist deze lichamelijke materie van Christus' Lichaam uit Adam is voortgekomen, maar deze materie was niet in Adam op grond van enig zaad, omdat het niet uit het zaad van de man ontvangen werd. Daarom ook liep Christus de erfzonde niet op, gelijk de anderen, die wel langs de weg van het mannelijk zaad van Adam afstammen.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Deze moeilijkheid is afkomstig van den manichaeër Faustus, die wilde bewijzen, dat Christus niet de zoon van David was, daar Hij niet ontvangen is uit Joseph, tot op wien Mattheus den stamboom doorvoert. Hierop antwoordt Augustinus in het 23e boek van zijn werk Tegen Faustus: « Daar eenzelfde Evangelist verhaalt, dat Joseph de man was van Maria, en dat de Moeder van Christus een maagd was, en dat Christus is gesproten uit Davids zaad, wat blijft er dan over, tenzij aan te nemen, dat Maria niet buiten de afstamming van David stond, en dat zij niet zonder reden de echtgenoote van Joseph genoemd werd, nl. om de verbintenis hunner zielen, hoewel hij geen vleeschelijken omgang met haar had, en dat de geslachtslijst vooral om diens mannelijke waardigheid, tot op Joseph wordt doorgetrokken? Zoo derhalve gelooven we, dat ook 106Maria in bloedverwantschap met David stond : omdat wij gelooven aan de H. Schrift, die beide leert, én dat Christus naar het vleesch is gesproten uit het zaad van David, én dat Maria zijn moeder werd, niet door omgang te hebben met een man, doch als maagd ». Want gelijk Hieronymus in het 1e boek van zijn Verklaring op Mattheus (op 1, 18) zegt, « waren Joseph en Maria uit één stam: vandaar ook, dat hij volgens de wet verplicht was haar, als zijnde zijn bloedverwante, tot vrouw te nemen. Daarom ook moeten beiden, als uit één stam voortgekomen, naar Bethlehem voor de volkstelling ».Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Deze moeilijkheid is afkomstig van de manicheeër Faustus, die wilde bewijzen, dat Christus niet de zoon van David was, daar Hij niet ontvangen is uit Joseph, tot op wie Matteüs de stamboom doorvoert. Hierop antwoordt Augustinus in het 23e boek van zijn werk Tegen Faustus: “Daar eenzelfde Evangelist verhaalt, dat Joseph de man was van Maria, en dat de Moeder van Christus een maagd was, en dat Christus is gesproten uit Davids zaad, wat blijft er dan over, tenzij aan te nemen, dat Maria niet buiten de afstamming van David stond, en dat zij niet zonder reden de echtgenote van Joseph genoemd werd, nl. om de verbintenis van hun zielen, hoewel hij geen vleselijken omgang met haar had, en dat de geslachtslijst vooral om diens mannelijke waardigheid, tot op Joseph wordt doorgetrokken? Zo derhalve geloven we, dat ook 106Maria in bloedverwantschap met David stond: omdat wij geloven aan de H. Schrift, die beide leert, én dat Christus naar het vlees is gesproten uit het zaad van David, én dat Maria zijn moeder werd, niet door omgang te hebben met een man, doch als maagd”. Want gelijk Hieronymus in het 1e boek van zijn Verklaring op Matteüs (op 1, 18) zegt, “waren Joseph en Maria uit één stam: vandaar ook, dat hij volgens de wet verplicht was haar, als zijnde zijn bloedverwante, tot vrouw te nemen. Daarom ook moeten beiden, als uit één stam voortgekomen, naar Bethlehem voor de volkstelling”.

2. Op deze moeilijkheid antwoordt Gregorius van Nazianze met te zeggen, dat het op hooger bestel gebeurde, dat het koninklijk geslacht zich met den priesterstam verbond, opdat Christus, die koning en priester tevens was, door beiden zou geboren worden naar het vleesch. Vandaar, dat Aaron, die de eerste priester was volgens de wet, een echtgenoote nam uit den stam van Juda, Elisabeth, de dochter van Aminadab (vgl. het Boek van den Uittocht, 6, 23; het Boek der Getallen, 1, 7). Evenzoo kon het dus gebeuren, dat de vader van Elisabeth een vrouw gehuwd heeft van het geslacht van David, waardoor de H. Maagd, die van Davids stam was, een bloedverwante was van Elisabeth. Of beter nog, 107omgekeerd, dat de vader der H. Maagd, die van Davids geslacht was, een echtgenoote genomen had uit den stam van Aaron.2. Op deze moeilijkheid antwoordt Gregorius van Nazianze met te zeggen, dat het op hoger bestel gebeurde, dat het koninklijk geslacht zich met de priesterstam verbond, opdat Christus, die koning en priester tevens was, door beiden zou geboren worden naar het vlees. Vandaar, dat Aaron, die de eerste priester was volgens de wet, een echtgenote nam uit de stam van Juda, Elisabeth, de dochter van Aminadab (vgl. het Boek van de Uittocht, 6, 23; het Boek van de Getallen, 1, 7). Evenzo kon het dus gebeuren, dat de vader van Elisabeth een vrouw gehuwd heeft van het geslacht van David, waardoor de H. Maagd, die van Davids stam was, een bloedverwante was van Elisabeth. Of beter nog, 107omgekeerd, dat de vader van de H. Maagd, die van Davids geslacht was, een echtgenote genomen had uit de stam van Aaron.

Of, zooals Augustinus zegt in het 23e boek van zijn werk Tegen Faustus (9e H.), indien Joachim, de vader van Maria, van den stam van Aaron was, (gelijk de ketter Faustus op grond van sommige apocryphe geschriften beweerde), dan moeten we aannemen, dat de moeder van Joachim, of anders zijn vrouw van Davids geslacht was, zoodat we op eenige manier kunnen zeggen, dat Maria onder Davids nakomelingsschap behoorde.Of, zoals Augustinus zegt in het 23e boek van zijn werk Tegen Faustus (9e H.), indien Joachim, de vader van Maria, van de stam van Aaron was, (gelijk de ketter Faustus op grond van sommige apocriefe geschriften beweerde), dan moeten we aannemen, dat de moeder van Joachim, of anders zijn vrouw van Davids geslacht was, zodat we op enige manier kunnen zeggen, dat Maria onder Davids nakomelingsschap behoorde.

3. Zooals Ambrosius in het 3e boek van zijn Uiteenzetting op Lucas (op 3, 25 v. v.) leert, wordt met deze profetische uitspraak niet ontkend, dat er uit Jechonias' zaad nakomelingen geboren zullen worden. En zoo is Christus uit diens zaad voortgekomen. En dat Christus koning was, is evenmin in strijd met deze voorspelling: want Hij heerschte niet krachtens wereldsche waardigheid; zelf toch sprak Hij: « Mijn Rijk is niet van deze wereld ».3. Zoals Ambrosius in het 3e boek van zijn Uiteenzetting op Lukas (op 3, 25 v. v.) leert, wordt met deze profetische uitspraak niet ontkend, dat er uit Jechonias' zaad nakomelingen geboren zullen worden. En zo is Christus uit diens zaad voortgekomen. En dat Christus koning was, is evenmin in strijd met deze voorspelling: want Hij heerste niet krachtens wereldse waardigheid; zelf toch sprak Hij: “Mijn Rijk is niet van deze wereld”.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zooals Hieronymus in het 1e Boek van zijn Verklaring op Mattheus zegt, spreekt Isaias daar over de afkomst van Christus' Godheid. Mattheus echter verhaalt Christus' afkomst naar zijn menschheid, wel niet in dien zin, dat hij de wijze zijner Menschwording uiteenzet, want daar vermag bovendien niemand iets over te zeggen; doch hij noemt de voorvaderen op, uit wie Christus naar het vleesch is voortgekomen.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zoals Hieronymus in het 1e Boek van zijn Verklaring op Matteüs zegt, spreekt Jesaja daar over de afkomst van Christus' Godheid. Matteüs echter verhaalt Christus' afkomst naar zijn mensheid, wel niet in die zin, dat hij de wijze van zijn Menswording uiteenzet, want daar vermag bovendien niemand iets over te zeggen; doch hij noemt de voorvaderen op, uit wie Christus naar het vlees is voortgekomen.

2. Deze moeilijkheid, die door Juliaan den Afvallige werd opgeworpen, wordt door verschillenden verschillend beantwoord. Sommigen toch, gelijk Gregorius van Nazianze mededeelt, zeggen, dat beide Evangelisten over denzelfden persoon spreken, maar onder andere namen, alsof die persoon twee namen had. — Doch deze oplossing houdt geen stand, want Mattheus noemt een der zonen van David, nl. Salomon; Lucas echter noemt een anderen 111zoon, nl. Nathan, terwijl het volgens de geschiedenis in het 2e Boek der Koningen (2, 5) duidelijk is, dat zij broeders waren.2. Deze moeilijkheid, die door Juliaan de Afvallige werd opgeworpen, wordt door verschillenden verschillend beantwoord. Sommigen toch, gelijk Gregorius van Nazianze mededeelt, zeggen, dat beide Evangelisten over dezelfde persoon spreken, maar onder andere namen, alsof die persoon twee namen had. — Doch deze oplossing houdt geen stand, want Matteüs noemt een van de zonen van David, nl. Salomon; Lukas echter noemt een anderen 111zoon, nl. Nathan, terwijl het volgens de geschiedenis in het 2e Boek van de Koningen (2, 5)^b duidelijk is, dat zij broeders waren.

Daarom leerden anderen, dat Mattheus de ware geslachtslijst opgeeft, Lucas echter de vermeende, vandaar, dat hij begint met: « naar men meende, de zoon van Joseph ». Onder de Joden toch waren er die meenden, dat Christus wegens de zonden der koningen van Juda, niet door de koningen uit David zou worden geboren, maar langs dien anderen tak, nl. van privaat-burgers.Daarom leerden anderen, dat Matteüs de ware geslachtslijst opgeeft, Lukas echter de vermeende, vandaar, dat hij begint met: “naar men meende, de zoon van Joseph”. Onder de Joden toch waren er die meenden, dat Christus wegens de zonden van de koningen van Juda, niet door de koningen uit David zou worden geboren, maar langs die andere tak, nl. van privaat-burgers.

Weer anderen echter zeiden, dat Mattheus de voorvaders naar het vleesch opnoemt, Lucas daarentegen de voorvaders naar den geest, nl. de rechtvaardige mannen, die om wille van hun overeenkomstig hoogstaand zedelijk leven, voorvaderen heeten.Weer anderen echter zeiden, dat Matteüs de voorvaders naar het vlees opnoemt, Lukas daarentegen de voorvaders naar de geest, nl. de rechtvaardige mannen, die om wille van hun overeenkomstig hoogstaand zedelijk leven, voorvaderen heten.

In het boek Over de Vragen van het Oude en Nieuwe Verbond echter wordt geantwoord, dat men het niet moet verstaan, alsof Lucas zegt, dat Joseph de zoon van Heli was, maar dat Heli en Joseph ten tijde van Christus nakomelingen van David waren, die langs verschillende lijnen van hem afstamden. Daarom dan wordt van Christus getuigd, dat Hij, naar men meende de zoon van Joseph was, en dat ook Christus zelf de zoon was van Heli; als wilde hij zeggen, dat Christus om dezelfde reden als Hij zoon van Joseph heet, ook de zoon van Heli kan genoemd worden en zelfs zoon van al diegenen, die uit Davids stam waren voortgesproten, 112gelijk ook de Apostel in zijn Brief aan de Romeinen (9, 5) zegt: « van hen — nl. van de Joden — stamt Christus af naar het vleesch ».In het boek Over de Vragen van het Oude en Nieuwe Verbond echter wordt geantwoord, dat men het niet moet verstaan, alsof Lukas zegt, dat Joseph de zoon van Heli was, maar dat Heli en Joseph ten tijde van Christus nakomelingen van David waren, die langs verschillende lijnen van hem afstamden. Daarom dan wordt van Christus getuigd, dat Hij, naar men meende de zoon van Joseph was, en dat ook Christus zelf de zoon was van Heli; als wilde hij zeggen, dat Christus om dezelfde reden als Hij zoon van Joseph heet, ook de zoon van Heli kan genoemd worden en zelfs zoon van al diegenen, die uit Davids stam waren voortgesproten, 112gelijk ook de Apostel in zijn Brief aan de Romeinen (9, 5) zegt: “van hen — nl. van de Joden — stamt Christus af naar het vlees”.

Augustinus echter geeft in zijn werk Over de Vraagstukken van het Evangelie een drievoudige oplossing, waar hij zegt: « Er staan drie mogelijkheden open; slechts een dezer heeft de Evangelist gevolgd. Want ófwel de eene Evangelist heeft den vader van Joseph genoemd, door wien hij werd voortgebracht, terwijl de andere den grootvader van moederszijde aangeeft of iemand van de meer oudere verwanten. — Ofwel de een was Joseph's natuurlijke vader terwijl de ander hem als zoon had aangenomen. — Ofwel, zooals bij de Joden gebruikelijk was, wanneer iemand kinderloos stierf, dan nam een bloedverwant diens echtgenoote tot vrouw, en den zoon, dien hij won, benoemde hij naar den overleden bloedverwant »; hetgeen tevens een soort wettelijke aanneming is, zooals Augustinus zelf zegt in het 2e boek van zijn Overeenstemming der Evangeliën.Augustinus echter geeft in zijn werk Over de Vraagstukken van het Evangelie een drievoudige oplossing, waar hij zegt: “Er staan drie mogelijkheden open; slechts een van deze heeft de Evangelist gevolgd. Want ófwel de ene Evangelist heeft de vader van Joseph genoemd, door wie hij werd voortgebracht, terwijl de andere de grootvader van moederszijde aangeeft of iemand van de meer oudere verwanten. — Ofwel de een was Joseph's natuurlijke vader terwijl de ander hem als zoon had aangenomen. — Ofwel, zoals bij de Joden gebruikelijk was, wanneer iemand kinderloos stierf, dan nam een bloedverwant diens echtgenote tot vrouw, en de zoon, die hij won, benoemde hij naar de overleden bloedverwant”; hetgeen tevens een soort wettelijke aanneming is, zoals Augustinus zelf zegt in het 2e boek van zijn Overeenstemming van de Evangeliën.

Deze laatste oplossing is de meest juiste; zij wordt ook gegeven door Hieronymus in het eerste boek van zijn Verklaring op het Mattheus-Evangelie, en Eusebius van Caesarea beweert in het eerste Boek van zijn Kerkelijke Geschiedenis, dat zij door een Afrikaansch geschiedschrijver is overgeleverd. Zij toch houden, dat Mathan en Melchi achtereenvolgens zonen wonnen uit een en 113dezelfde echtgenoote, met name Estha. Mathan nl., die door Salomon van David afstamt, had haar het eerst tot echtgenoote genomen, en was toen gestorven met achterlating van één zoon, Jacob genaamd. Na diens dood — de wet verbiedt toch niet dat een weduwe met een anderen man trouwt — nam Melchi (die tot Nathans geslacht behoort), daar hij wel van denzelfden stam was, maar niet van hetzelfde geslacht, de achtergeblevene weduwe van Mathan tot zijn echtgenoote, en ook hij ontving een zoon uit haar, met name Heli. En zoodoende, hoewel hun vaders van verschillend geslacht waren, waren Jacob en Heli toch halve broers van elkaar. Een hunner nu, nl. Jacob, nam overeenkomstig het voorschrift der wet, de echtgenoote van zijn broeder Heli, die kinderloos gestorven was, tot vrouw en won uit haar Joseph, die wel van nature en van geslacht zijn eigen zoon was, maar volgens het voorschrift der wet : de zoon van Heli. En daarom zegt Mattheus: « Jacob won Joseph », maar, wijl Lucas de wettelijke afstamming geeft, zegt hij van geen enkele, dat hij iemand won.Deze laatste oplossing is de meest juiste; zij wordt ook gegeven door Hieronymus in het eerste boek van zijn Verklaring op het Matteüs-Evangelie, en Eusebius van Caesarea beweert in het eerste Boek van zijn Kerkelijke Geschiedenis, dat zij door een Afrikaans geschiedschrijver is overgeleverd. Zij toch houden, dat Mathan en Melchi achtereenvolgens zonen wonnen uit een en 113dezelfde echtgenote, met name Estha. Mathan nl., die door Salomon van David afstamt, had haar het eerst tot echtgenote genomen, en was toen gestorven met achterlating van één zoon, Jacob genaamd. Na diens dood — de wet verbiedt toch niet dat een weduwe met een anderen man trouwt — nam Melchi (die tot Nathans geslacht behoort), daar hij wel van dezelfde stam was, maar niet van hetzelfde geslacht, de achtergeblevene weduwe van Mathan tot zijn echtgenote, en ook hij ontving een zoon uit haar, met name Heli. En zodoende, hoewel hun vaders van verschillend geslacht waren, waren Jacob en Heli toch halve broers van elkaar. Een van hun nu, nl. Jacob, nam overeenkomstig het voorschrift van de wet, de echtgenote van zijn broeder Heli, die kinderloos gestorven was, tot vrouw en won uit haar Joseph, die wel van nature en van geslacht zijn eigen zoon was, maar volgens het voorschrift van de wet: de zoon van Heli. En daarom zegt Matteüs: “Jacob won Joseph”, maar, wijl Lukas de wettelijke afstamming geeft, zegt hij van geen enkele, dat hij iemand won.

En hoewel Damascenus zegt, dat de H. Maagd Maria aan Joseph toekwam krachtens dien oorsprong, waarom Heli zijn vader wordt genoemd, (daar hij zegt, dat zij uit Melchi is voortgesproten), toch moet men aannemen, dat zij tevens op een of andere wijze van Salomon afstamde door die voorvaderen, welke 114Mattheus opnoemt — van Mattheus toch zegt men, dat hij de geboorte van Christus naar het vleesch verhaalt, — vooral, omdat Ambrosius leert, dat Christus uit het zaad van Jechonias is voortgekomen.En hoewel Damascenus zegt, dat de H. Maagd Maria aan Joseph toekwam krachtens die oorsprong, waarom Heli zijn vader wordt genoemd, (daar hij zegt, dat zij uit Melchi is voortgesproten), toch moet men aannemen, dat zij tevens op een of andere wijze van Salomon afstamde door die voorvaderen, welke 114Matteüs opnoemt — van Matteüs toch zegt men, dat hij de geboorte van Christus naar het vlees verhaalt, — vooral, omdat Ambrosius leert, dat Christus uit het zaad van Jechonias is voortgekomen.

3. Zooals Augustinus in het 2e boek van zijn Overeenstemming der Evangeliën leert, « had Mattheus zich voorgesteld den koninklijken rang in Christus te doen uitkomen, Lucas echter de priesterlijke waardigheid. Zoodoende wordt in Mattheus' geslachtslijst het op zich nemen onzer zonden door onzen Heer Jezus Christus te kennen gegeven », in zoover Hij nl. door Zijn oorsprong naar het lichaam « de gelijkheid van het vleesch der zonde » (Rom. 8, 3) heeft aangenomen. « In de geslachtslijst van Lucas echter wordt het wegnemen onzer zonden aangeduid »; dit nu geschiedt door het Offer van Christus. « Daarom geeft Mattheus den stamboom in afdalende, Lucas echter in opgaande lijn ». — Vandaar ook, dat « Mattheus van David afdaalt over Salomon, in wiens moeder David zondigde, terwijl Lucas daarentegen naar David opstijgt over Nathan, omdat God door den profeet van dienzelfden naam hem zijn zonde vergaf ». — Vandaar tevens, dat « Mattheus, wijl hij Christus wilde doen uitkomen als afdalend tot onze sterfelijkheid, de geslachten vanaf Abraham tot op Joseph en tot op de 115geboorte van Christus zelf in afdalende lijn geeft, en reeds in het begin van zijn Evangelie. Lucas echter verhaalt Christus' stamboom niet in het begin, maar eerst bij diens Doop; en ook niet in afdalende, maar in opklimmende lijn, daar hij Hem wil doen uitkomen als den priester in het vergeven der zonden bij welken Doop Joannes het getuigenis aflegde, zeggend: « Ziehier Dengene, die de zonde der wereld wegneemt ». Opstijgend echter gaat hij tot voorbij Abraham en klimt op tot God, met Wien wij, na gezuiverd en gereinigd te zijn, worden verzoend. — Terecht ook behandelde Lucas den oorsprong der aanneming, omdat wij door aanneming kinderen Gods worden, terwijl Gods Zoon door zijn geboorte naar het vleesch de zoon werd des menschen. En hij gaf voldoende aan, dat hij niet dààrom gezegd heeft, dat Joseph de zoon was van Heli, omdat hij door hem is geteeld, maar omdat hij door hem werd aangenomen, daar hij ook Adam zelf zoon van God noemde omdat hij door God is gemaakt ».3. Zoals Augustinus in het 2e boek van zijn Overeenstemming van de Evangeliën leert, “had Matteüs zich voorgesteld de koninklijke rang in Christus te doen uitkomen, Lukas echter de priesterlijke waardigheid. Zodoende wordt in Matteüs' geslachtslijst het op zich nemen van onze zonden door onze Heer Jezus Christus te kennen gegeven”, in zover Hij nl. door Zijn oorsprong naar het lichaam “de gelijkheid van het vlees van de zonde” (Rom. 8, 3) heeft aangenomen. “In de geslachtslijst van Lukas echter wordt het wegnemen van onze zonden aangeduid”; dit nu geschiedt door het Offer van Christus. “Daarom geeft Matteüs de stamboom in afdalende, Lukas echter in opgaande lijn”. — Vandaar ook, dat “Matteüs van David afdaalt over Salomon, in wiens moeder David zondigde, terwijl Lukas daarentegen naar David opstijgt over Nathan, omdat God door de profeet van dienzelfden naam hem zijn zonde vergaf”. — Vandaar tevens, dat “Matteüs, wijl hij Christus wilde doen uitkomen als afdalend tot onze sterfelijkheid, de geslachten vanaf Abraham tot op Joseph en tot op de 115geboorte van Christus zelf in afdalende lijn geeft, en reeds in het begin van zijn Evangelie. Lukas echter verhaalt Christus' stamboom niet in het begin, maar eerst bij diens Doop; en ook niet in afdalende, maar in opklimmende lijn, daar hij Hem wil doen uitkomen als de priester in het vergeven van de zonden bij welke Doop Johannes het getuigenis aflegde, zeggend: ‘Ziehier Dengene, die de zonde van de wereld wegneemt’. Opstijgend echter gaat hij tot voorbij Abraham en klimt op tot God, met Wie wij, na gezuiverd en gereinigd te zijn, worden verzoend. — Terecht ook behandelde Lukas de oorsprong van de aanneming, omdat wij door aanneming kinderen Gods worden, terwijl Gods Zoon door zijn geboorte naar het vlees de zoon werd van de mens. En hij gaf voldoende aan, dat hij niet dààrom gezegd heeft, dat Joseph de zoon was van Heli, omdat hij door hem is geteeld, maar omdat hij door hem werd aangenomen, daar hij ook Adam zelf zoon van God noemde omdat hij door God is gemaakt”.

Wat vervolgens het verschil in de getallen betreft, ook het getal veertig heeft betrekking op den tijd van ons tegenwoordig leven, en wel om de vier windstreken, waarin wij onder het bestuur van Christus ons sterfelijk leven leiden. Veertig nu is viermaal tien: en deze tientallen worden tot volmaaktheid gebracht door het van één tot vier voortschrijdende getal. Eveneens kan het getal tien 116betrekking hebben op de tien geboden Gods, en het getal vier op het tegenwoordig leven, of ook wel op de vier Evangeliën, voor zoover Christus in ons heerscht. En daarom dus geeft « Mattheus, die den nadruk legt op Christus' koninklijken rang, veertig personen aan, behalve dan Hem zelf ». — Deze opvatting is juist, indien, zooals Augustinus aanneemt, Jechonias, die op het einde van het tweede veertien-tal genoemd wordt, dezelfde is als die in het begin van het derde veertien-tal staat. En dit, zegt hij, zou geschied zijn, om aan te duiden, « dat er onder Jechonias een uitwijking naar de vreemde volkeren plaats vond, toen men naar Babylon werd overgevoerd, hetgeen tevens den Christus voorafbeeldde, die zich van de besnijdenis tot de onbesnedenen zou begeven ».Wat vervolgens het verschil in de getallen betreft, ook het getal veertig heeft betrekking op de tijd van ons tegenwoordig leven, en wel om de vier windstreken, waarin wij onder het bestuur van Christus ons sterfelijk leven leiden. Veertig nu is viermaal tien: en deze tientallen worden tot volmaaktheid gebracht door het van één tot vier voortschrijdende getal. Eveneens kan het getal tien 116betrekking hebben op de tien geboden Gods, en het getal vier op het tegenwoordig leven, of ook wel op de vier Evangeliën, voor zover Christus in ons heerst. En daarom dus geeft “Matteüs, die de nadruk legt op Christus' koninklijken rang, veertig personen aan, behalve dan Hemzelf”. — Deze opvatting is juist, indien, zoals Augustinus aanneemt, Jechonias, die op het einde van het tweede veertien-tal genoemd wordt, dezelfde is als die in het begin van het derde veertien-tal staat. En dit, zegt hij, zou geschied zijn, om aan te duiden, “dat er onder Jechonias een uitwijking naar de vreemde volkeren plaats vond, toen men naar Babylon werd overgevoerd, hetgeen tevens de Christus voorafbeeldde, die zich van de besnijdenis tot de onbesnedenen zou begeven”.

Hieronymus echter schrijft in het 1e boek van zijn Verklaring op Mattheus, dat er twee Joachims waren, d. w. z. dat er twee personen waren, die Jechonias heetten, nl. vader en zoon. En beiden worden zij in Christus' stamboom opgenoemd, om het onderscheid te doen uitkomen tusschen de verschillende geslachten, welke door den Evangelist in drie veertien-tallen worden ingedeeld. Zoodoende komt men tot twee en veertig personen. En ook dit getal komt overeen met de H. Kerk. Want dit getal ontstaat uit zes (hetgeen de wederwaardigheden van het tegenwoordig leven aanduidt) en uit zeven (hetgeen de rust beteekent van het toekomstig leven) ; zes 117maal zeven toch is twee en veertig. En het getal veertien, dat men verkrijgt door tien en vier bij elkaar op te tellen, kan een zelfde beteekenis hebben als die, welke (zoo juist) werd toegeschreven aan het getal veertig, hetwelk uit de vermenigvuldiging derzelfde getallen (tien en vier) ontstaat.Hieronymus echter schrijft in het 1e boek van zijn Verklaring op Matteüs, dat er twee Joachims waren, d. w. z. dat er twee personen waren, die Jechonias heetten, nl. vader en zoon. En beiden worden zij in Christus' stamboom opgenoemd, om het onderscheid te doen uitkomen tussen de verschillende geslachten, welke door de Evangelist in drie veertien-tallen worden ingedeeld. Zodoende komt men tot twee en veertig personen. En ook dit getal komt overeen met de H. Kerk. Want dit getal ontstaat uit zes (hetgeen de wederwaardigheden van het tegenwoordig leven aanduidt) en uit zeven (hetgeen de rust betekent van het toekomstig leven); zes 117maal zeven toch is twee en veertig. En het getal veertien, dat men verkrijgt door tien en vier bij elkaar op te tellen, kan een zelfde betekenis hebben als die, welke (zo juist) werd toegeschreven aan het getal veertig, hetwelk uit de vermenigvuldiging van dezelfde getallen (tien en vier) ontstaat.

Het getal echter, dat Lucas in Christus' stamboom gebruikt, beteekent de algemeenheid der zonden. « Want het getal tien wordt ons in de tien geboden der wet als het getal der gerechtigheid voorgehouden. De zonde echter is een overtreding der wet. De overtreding nu van het getal tien is elf ». Van den anderen kant wijst het getal zeven een algemeenheid aan, daar « het geheel van den tijd wordt rondgewenteld in een zevental van dagen ». Zeven maal elf echter is zeven en zeventig. Hiermede wordt dus aangeduid de algemeenheid der zonden, die door Christus worden weggenomen.Het getal echter, dat Lukas in Christus' stamboom gebruikt, betekent de algemeenheid van de zonden. “Want het getal tien wordt ons in de tien geboden van de wet als het getal van de gerechtigheid voorgehouden. De zonde echter is een overtreding van de wet. De overtreding nu van het getal tien is elf”. Van de andere kant wijst het getal zeven een algemeenheid aan, daar “het geheel van de tijd wordt rondgewenteld in een zevental van dagen”. Zeven maal elf echter is zeven en zeventig. Hiermede wordt dus aangeduid de algemeenheid van de zonden, die door Christus worden weggenomen.

4. Zooals Hieronymus in het 1e boek van zijn Verklaring op Mattheus zegt: « daar koning Joram zich met het geslacht der goddelooze Jezabel vermaagschapt had, wordt zijn nagedachtenis tot in het derde geslacht verzwegen, en niet opgenomen in de heilige rij der Geboorte ». En derhalve, gelijk Chrysostomus leert : « even groot als de zegen was over Jehu, omdat hij de straf had voltrokken 118over het huis van Achab en Jezabel, even groot was de vloek over het huis van Joram, om de dochter van den zondigen Achab en Jezabel, zoodat diens zonen tot in het vierde geslacht worden weggelaten uit de rij der koningen, zooals geschreven staat in het Boek van den Uittocht (20, 5) : « De zonde der ouders zal ik vergelden tot in het derde en vierde geslacht » ».4. Zoals Hieronymus in het 1e boek van zijn Verklaring op Matteüs zegt: “daar koning Joram zich met het geslacht van de goddeloze Jezabel vermaagschapt had, wordt zijn nagedachtenis tot in het derde geslacht verzwegen, en niet opgenomen in de heilige rij van de Geboorte”. En derhalve, gelijk Chrysostomus leert: “even groot als de zegen was over Jehu, omdat hij de straf had voltrokken 118over het huis van Achab en Jezabel, even groot was de vloek over het huis van Joram, om de dochter van de zondige Achab en Jezabel, zodat diens zonen tot in het vierde geslacht worden weggelaten uit de rij van de koningen, zoals geschreven staat in het Boek van de Uittocht (20, 5): ‘De zonde van de ouders zal ik vergelden tot in het derde en vierde geslacht’”.

Toch moet men bedenken, dat ook de andere koningen, die in Christus' stamboom worden opgenoemd, zondaars waren; maar hun zondigheid was niet doorloopend. Want gelijk gezegd wordt in het boek Over de Vraagstukken van het Oude en Nieuwe Verbond, « werd Salomon om de verdienste zijns vaders in het koningschap gehandhaafd, Roboam om de verdienste van Asa, den zoon van Abias, den zoon van Roboam. Maar de zondigheid dezer drie werd niet onderbroken ».Toch moet men bedenken, dat ook de andere koningen, die in Christus' stamboom worden opgenoemd, zondaars waren; maar hun zondigheid was niet doorlopend. Want gelijk gezegd wordt in het boek Over de Vraagstukken van het Oude en Nieuwe Verbond, “werd Salomon om de verdienste zijns vaders in het koningschap gehandhaafd, Roboam om de verdienste van Asa, de zoon van Abias, de zoon van Roboam. Maar de zondigheid van deze drie werd niet onderbroken”.

5. Zooals Hieronymus in het 1e boek van zijn Verklaring op Mattheus opmerkt, « wordt in de geslachtslijst des Zaligmakers geen enkele der heilige vrouwen opgenomen, doch slechts zij, die de H. Schrift misprijst, opdat Hij, die omwille der zondaars gekomen was, uit zondaars geboren, aller zonden zou verdelgen »: Daarom staat Thamar er genoemd, zij, die berispt wordt om haar samenleving met haar schoonvader; en Rahab, die een lichtekooi was; en Bethsabee, Urias' vrouw, die overspel bedreef. Deze 119laatste echter wordt (in Mattheus' geslachtslijst) niet met haar eigen naam genoemd, doch slechts aangegeven met den naam van haar man, niet alleen omwille harer zonde daar zij zich haar overspel en doodslag bewust was, maar ook, opdat bij het noemen van haar man, ons Davids zonde voor den geest zou komen. — En wijl Lucas Christus juist als den Uitboeter der zonden wil aangeven, maakt hij van dergelijke vrouwen geen melding.5. Zoals Hieronymus in het 1e boek van zijn Verklaring op Matteüs opmerkt, “wordt in de geslachtslijst van de Zaligmaker geen enkele van de heilige vrouwen opgenomen, doch slechts zij, die de H. Schrift misprijst, opdat Hij, die omwille van de zondaars gekomen was, uit zondaars geboren, aller zonden zou verdelgen”: Daarom staat Thamar er genoemd, zij, die berispt wordt om haar samenleving met haar schoonvader; en Rahab, die een lichtekooi was; en Batseba, Urias' vrouw, die overspel bedreef. Deze 119laatste echter wordt (in Matteüs' geslachtslijst) niet met haar eigen naam genoemd, doch slechts aangegeven met de naam van haar man, niet alleen omwille van haar zonde daar zij zich haar overspel en doodslag bewust was, maar ook, opdat bij het noemen van haar man, ons Davids zonde voor de geest zou komen. — En wijl Lukas Christus juist als de Uitboeter van de zonden wil aangeven, maakt hij van dergelijke vrouwen geen melding.

Mattheus noemt de broeders van Juda wel, om te doen zien, dat zij tot het volk Gods behoorden. (Daar echter Ismaël, de broeder van Isaac, en Esau, de broeder van Jacob, waren afgescheiden van Gods volk, wordt over hen in Christus' geslachtslijst niet gesproken.) En tevens, om den hoogmoed over den voorrang uit te sluiten; velen van Juda's broeders toch waren geboren uit dienstmaagden, maar allen waren zij evenzeer Aartsvaders en stamhoofden. — Wat Phares en Zara betreft, dezen worden tezamen genoemd, omdat, gelijk Ambrosius in het 3e boek van zijn Uiteenzetting op Lucas zegt, « door hen het dubbele leven der volkeren wordt beschreven: het eene nl. volgens de wet, en dit wordt beteekend door Zara; het andere volgens het geloof », en dit wordt beteekend door Phares. — Tenslotte, Mattheus vermeldt de broeders van Jechonias, omdat zij allen op verschillende tijden aan het bestuur kwamen, hetgeen bij de andere koningen niet het geval 120was. Ofwel, omdat zoowel hun zondigheid als hun rampspoed even groot waren.Matteüs noemt de broeders van Juda wel, om te doen zien, dat zij tot het volk Gods behoorden. (Daar echter Ismaël, de broeder van Isaac, en Esau, de broeder van Jacob, waren afgescheiden van Gods volk, wordt over hen in Christus' geslachtslijst niet gesproken.) En tevens, om de hoogmoed over de voorrang uit te sluiten; velen van Juda's broeders toch waren geboren uit dienstmaagden, maar allen waren zij evenzeer Aartsvaders en stamhoofden. — Wat Fares en Zara betreft, deze worden tezamen genoemd, omdat, gelijk Ambrosius in het 3e boek van zijn Uiteenzetting op Lukas zegt, “door hen het dubbele leven van de volkeren wordt beschreven: het ene nl. volgens de wet, en dit wordt betekend door Zara; het andere volgens het geloof”, en dit wordt betekend door Fares. — Tenslotte, Matteüs vermeldt de broeders van Jechonias, omdat zij allen op verschillende tijden aan het bestuur kwamen, hetgeen bij de andere koningen niet het geval 120was. Ofwel, omdat zowel hun zondigheid als hun rampspoed even groot waren.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het mannelijk geslacht is volmaakter dan het vrouwelijke : daarom nam Hij dan ook de menschelijke natuur aan in het mannelijk geslacht. Maar, opdat het vrouwelijk geslacht niet zou worden geminacht, was het passend, dat Hij dit lichaam aannam uit een vrouw. Vandaar zegt Augustinus in zijn werk Over den Christelijken Kamp: « Minacht u zelf niet, gij mannen, Gods Zoon heeft het manzijn aangenomen. Minacht uzelf niet, gij vrouwen : Gods Zoon is geboren uit een vrouw ».Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het mannelijk geslacht is volmaakter dan het vrouwelijke: daarom nam Hij dan ook de menselijke natuur aan in het mannelijk geslacht. Maar, opdat het vrouwelijk geslacht niet zou worden geminacht, was het passend, dat Hij dit lichaam aannam uit een vrouw. Vandaar zegt Augustinus in zijn werk Over de Christelijke Kamp: “Minacht uzelf niet, gij mannen, Gods Zoon heeft het manzijn aangenomen. Minacht uzelf niet, gij vrouwen: Gods Zoon is geboren uit een vrouw”.

2. Zooals Augustinus opmerkt in het 23e boek van zijn werk Tegen Faustus die zich van deze opwerping bediende « sluit 124de Katholieke geloofsleer, die houdt, dat Christus, de Zoon van God, naar het vleesch geboren is uit een Maagd, dienzelfden Zoon van God op volstrekt geen enkele wijze zóó in den schoot der vrouw op, alsof Hij niet daarbuiten was, alsof Hij zou hebben opgehouden met het besturen van hemel en aarde, alsof Hij van den Vader zou zijn heengegaan. Maar gij, Manichaeën, door die gezindheid, waardoor gij u niets anders dan lichamelijke voorstellingen kunt denken, gij begrijpt dit in het geheel niet ». Want zooals hij in zijn Brief aan Volusianus schrijft: « Dit is de gestemdheid van menschen, die zich niets anders dan lichamen kunnen voorstellen; en geen dezer lichamen kan overal heelemaal aanwezig zijn, wijl het om zijn ontelbare deelen een andere plaats moet hebben. Maar de natuur der ziel is geheel anders als die des lichaams. Hoeveel temeer (de natuur) van God, die de Schepper is van ziel en lichaam. Hij kan overal geheel tegenwoordig zijn en door geen enkele plaats worden omsloten; Hij kan komen zonder weg te gaan waar Hij was; Hij kan weggaan zonder de plaats te verlaten, waarheen Hij kwam ».2. Zoals Augustinus opmerkt in het 23e boek van zijn werk Tegen Faustus die zich van deze opwerping bediende “sluit 124de Katholieke geloofsleer, die houdt, dat Christus, de Zoon van God, naar het vlees geboren is uit een Maagd, dienzelfden Zoon van God op volstrekt geen enkele wijze zó in de schoot van de vrouw op, alsof Hij niet daarbuiten was, alsof Hij zou hebben opgehouden met het besturen van hemel en aarde, alsof Hij van de Vader zou zijn heengegaan. Maar gij, Manicheeën, door die gezindheid, waardoor gij u niets anders dan lichamelijke voorstellingen kunt denken, gij begrijpt dit in het geheel niet”. Want zoals hij in zijn Brief aan Volusianus schrijft: “Dit is de gestemdheid van mensen, die zich niets anders dan lichamen kunnen voorstellen; en geen van deze lichamen kan overal helemaal aanwezig zijn, wijl het om zijn ontelbare delen een andere plaats moet hebben. Maar de natuur van de ziel is geheel anders als die van het lichaam. Hoeveel temeer (de natuur) van God, die de Schepper is van ziel en lichaam. Hij kan overal geheel tegenwoordig zijn en door geen enkele plaats worden omsloten; Hij kan komen zonder weg te gaan waar Hij was; Hij kan weggaan zonder de plaats te verlaten, waarheen Hij kwam”.

3. In het feit, dat een man van een vrouw ontvangen wordt, ligt niets onreins, in zoover dit een instelling is van God; daarom dan ook wordt in de Handelingen der Apostelen (10, 15) gezegd: « Wat God geschapen heeft, noem gij dat niet gemeen » d. i. 125onrein. Toch is daar een zekere onreinheid bij, die voortkomt uit de zonde, in zoover nl. iemand ontvangen wordt met zingenot uit den omgang van man en vrouw. Dit echter was bij Christus niet het geval, zooals boven (28e Kw., 1e Art.) werd aangetoond.3. In het feit, dat een man van een vrouw ontvangen wordt, ligt niets onreins, in zover dit een instelling is van God; daarom dan ook wordt in de Handelingen van de Apostelen (10, 15) gezegd: “Wat God geschapen heeft, noem gij dat niet gemeen” d.i. 125onrein. Toch is daar een zekere onreinheid bij, die voortkomt uit de zonde, in zover nl. iemand ontvangen wordt met zingenot uit de omgang van man en vrouw. Dit echter was bij Christus niet het geval, zoals boven (28e Kw., 1e Art.) werd aangetoond.

En zelfs al was daar eenige onreinheid bij geweest, dan zou het Woord Gods daardoor toch nog niet bezoedeld zijn geworden; dit toch kan op geen enkele manier worden aangetast. Daarvandaan zegt Augustinus in zijn boek « Tegen de vijf Dwalingen » (5e H.) : « God, de Schepper van den mensch, zegt : Wat is het, dat u in Mijn geboorte ontstelt? Ik werd niet ontvangen krachtens een begeerte naar zingenot. Ik maakte de moeder uit wie Ik zou geboren worden. Zoo een zonnestraal al het vuil der riolen kan doen uitdrogen, zonder er zelf door verontreinigd te worden, hoeveel te meer zal dan niet de Glans van het eeuwig Licht kunnen zuiveren, zonder zelf bezoedeld te worden? »En zelfs al was daar enige onreinheid bij geweest, dan zou het Woord Gods daardoor toch nog niet bezoedeld zijn geworden; dit toch kan op geen enkele manier worden aangetast. Daarvandaan zegt Augustinus in zijn boek “Tegen de vijf Dwalingen” (5e H.): “God, de Schepper van de mens, zegt: Wat is het, dat u in Mijn geboorte ontstelt? Ik werd niet ontvangen krachtens een begeerte naar zingenot. Ik maakte de moeder uit wie Ik zou geboren worden. Zo een zonnestraal al het vuil van de riolen kan doen uitdrogen, zonder er zelf door verontreinigd te worden, hoeveel te meer zal dan niet de Glans van het eeuwig Licht kunnen zuiveren, zonder zelf bezoedeld te worden?”

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Daar de H. Maagd dezelfde natuur had als de overige vrouwen, had zij bijgevolg ook het vleesch en het gebeente dier zelfde natuur. Dit vleesch en dit gebeente nu zijn in de overige vrouwen daadwerkelijke lichaamsdeelen, waaruit de volledigheid van het lichaam is opgebouwd; en daarom kan men ze er niet aan onttrekken zonder het lichaam zelf te niet te doen of te verminken. Daar Christus nu juist gekomen was om het te niet gedane te herstellen, moest Hij in niets de gaafheid zijner Moeder te niet doen of verminken. En daarom moest Christus' Lichaam niet gevormd worden uit het vleesch of het gebeente der Maagd, maar uit het bloed; dit toch is daadwerkelijk geen lichaamsdeel, maar in aanleg het geheele lichaam, gelijk in het 1e boek van het werk Over de Voortbrenging der Dieren gezegd wordt. En zoo dus zegt men, dat Hij het vleesch heeft aangenomen van de Maagd, niet in dien zin, dat de materie van zijn Lichaam daadwerkelijk vleesch was, maar daadwerkelijk was het bloed, en dit is vleesch in aanleg.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Daar de H. Maagd dezelfde natuur had als de overige vrouwen, had zij bijgevolg ook het vlees en het gebeente van die zelfde natuur. Dit vlees en dit gebeente nu zijn in de overige vrouwen daadwerkelijke lichaamsdelen, waaruit de volledigheid van het lichaam is opgebouwd; en daarom kan men ze er niet aan onttrekken zonder het lichaam zelf te niet te doen of te verminken. Daar Christus nu juist gekomen was om het te niet gedane te herstellen, moest Hij in niets de gaafheid van zijn Moeder te niet doen of verminken. En daarom moest Christus' Lichaam niet gevormd worden uit het vlees of het gebeente van de Maagd, maar uit het bloed; dit toch is daadwerkelijk geen lichaamsdeel, maar in aanleg het gehele lichaam, gelijk in het 1e boek van het werk Over de Voortbrenging van de Dieren gezegd wordt. En zo dus zegt men, dat Hij het vlees heeft aangenomen van de Maagd, niet in die zin, dat de materie van zijn Lichaam daadwerkelijk vlees was, maar daadwerkelijk was het bloed, en dit is vlees in aanleg.

1292. Zooals in het eerste Deel (92e Kw., 3e Art., Antw. op de 2e B.) gezegd is, bezat Adam, daar hij gesteld was als hoofd van het menschelijk geslacht, in zijn lichaam vleesch en gebeente, dat niet tot zijn eigen, persoonlijke gaafheid behoorde, maar dat hij slechts bezat in zoover hij het hoofd was van het menschelijk geslacht. En hieruit is de vrouw gevormd, zonder aan den man afbreuk te doen. Doch in het lichaam der Maagd was niet iets dergelijks, waaruit Christus' Lichaam zou kunnen gevormd worden, zonder dat het lichaam der Moeder misvormd werd.1292. Zoals in het eerste Deel (92e Kw., 3e Art., Antw. op de 2e B.) gezegd is, bezat Adam, daar hij gesteld was als hoofd van het menselijk geslacht, in zijn lichaam vlees en gebeente, dat niet tot zijn eigen, persoonlijke gaafheid behoorde, maar dat hij slechts bezat in zover hij het hoofd was van het menselijk geslacht. En hieruit is de vrouw gevormd, zonder aan de man afbreuk te doen. Doch in het lichaam van de Maagd was niet iets dergelijks, waaruit Christus' Lichaam zou kunnen gevormd worden, zonder dat het lichaam van de Moeder misvormd werd.

3. Het zaad der vrouw is niet geschikt voor de voortbrengst, maar het is als zaad iets onvolmaakts, dat wegens de onvolmaaktheid van het vrouwelijk voortplantingsvermogen niet in de volledige voltogenheid van zaad kon worden voortgebracht. En zoodoende is dergelijk zaad geen materie, die voor de ontvangenis onontbeerlijk zou wezen, zooals de Wijsgeer in het 1e boek van zijn werk Over de Voortbrenging der Dieren leert. En daarom was het bij Christus' ontvangenis niet aanwezig; te minder, daar het, hoewel het als zaad iets on-afs is, toch met een zekere wellust los komt, evenals het zaad van den man; in dit maagdelijk ontvangen echter kon er voor begeerlijkheid geen plaats zijn. En aldus zegt 130Damascenus in het 3e boek van zijn werk Over het Waarachtig Geloof, dat Christus' Lichaam zonder zaad ontvangen werd.3. Het zaad van de vrouw is niet geschikt voor de voortbrengst, maar het is als zaad iets onvolmaakts, dat wegens de onvolmaaktheid van het vrouwelijk voortplantingsvermogen niet in de volledige voltogenheid van zaad kon worden voortgebracht. En zodoende is dergelijk zaad geen materie, die voor de ontvangenis onontbeerlijk zou wezen, zoals de Wijsgeer in het 1e boek van zijn werk Over de Voortbrenging van de Dieren leert. En daarom was het bij Christus' ontvangenis niet aanwezig; te minder, daar het, hoewel het als zaad iets on-afs is, toch met een zekere wellust los komt, evenals het zaad van de man; in dit maagdelijk ontvangen echter kon er voor begeerlijkheid geen plaats zijn. En aldus zegt 130Damascenus in het 3e boek van zijn werk Over het Waarachtig Geloof, dat Christus' Lichaam zonder zaad ontvangen werd.

Het maandstonden-bloed echter, dat de vrouwen maandelijks uitstorten, heeft een zekere, natuurlijke afvals-onreinheid, gelijk dit ook het geval is bij de andere overtolligheden, die de natuur niet noodig heeft, maar uitdrijft. Uit dergelijk maandstonden-bloed nu, dat bedorven stoffen in zich heeft en door de natuur wordt uitgestooten, wordt geen ontvangenis gevormd; maar het is afval van dat zuivere bloed, hetwelk door een zekere schifting geschikt gemaakt wordt om te kunnen ontvangen, daar het zuiverder is dan het andere bloed. Toch heeft het bij de ontvangenis der overige menschen een zekere onreinheid krachtens het zingenot, in zoover dit bloed, wegens den vleeschelijken omgang van man en vrouw, naar de voor het voortbrengen bestemde plaats trekt. Maar dit was niet het geval bij de ontvangenis van Christus, daar dit bloed door de inwerking des H. Geestes in den schoot der Maagd was samengetrokken en gevormd tot het kind. En aldus heet het, dat Christus' Lichaam uit het zuiverste en reinste bloed der Maagd was gevormd.Het maandstonden-bloed echter, dat de vrouwen maandelijks uitstorten, heeft een zekere, natuurlijke afvals-onreinheid, gelijk dit ook het geval is bij de andere overtolligheden, die de natuur niet nodig heeft, maar uitdrijft. Uit dergelijk maandstonden-bloed nu, dat bedorven stoffen in zich heeft en door de natuur wordt uitgestoten, wordt geen ontvangenis gevormd; maar het is afval van dat zuivere bloed, hetwelk door een zekere schifting geschikt gemaakt wordt om te kunnen ontvangen, daar het zuiverder is dan het andere bloed. Toch heeft het bij de ontvangenis van de overige mensen een zekere onreinheid krachtens het zingenot, in zover dit bloed, wegens de vleselijke omgang van man en vrouw, naar de voor het voortbrengen bestemde plaats trekt. Maar dit was niet het geval bij de ontvangenis van Christus, daar dit bloed door de inwerking van de H. Geest in de schoot van de Maagd was samengetrokken en gevormd tot het kind. En aldus heet het, dat Christus' Lichaam uit het zuiverste en reinste bloed van de Maagd was gevormd.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wanneer gezegd wordt, dat Christus naar de lichamelijke zelfstandigheid in Adam was, moet men dit niet zoo verstaan, alsof Christus' Lichaam in 134Adam een zekere lichamelijke zelfstandigheid was, maar dat de lichamelijke zelfstandigheid van Christus' Lichaam, d. w. z. de materie, die het aan de Maagd ontleende, in Adam was als in het eerste beginsel dat voortbrengt, en niet in hem als een eerste materieel beginsel waaruit het wordt voortgebracht. Door het op de voortplanting gerichte vermogen van Adam toch en van de overigen, die van Adam afstammen tot en met de H. Maagd toe, werd verwezenlijkt, dat deze materie geschikt werd gemaakt tot het ontvangen van Christus' Lichaam. Deze materie echter werd niet gevormd tot Lichaam van Christus door een van Adam afkomstige kracht van het zaad. Daarom dan ook heet het, dat Christus naar zijn oorsprong in Adam was naar zijn lichamelijke zelfstandigheid, maar niet op grond van eenig zaad.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wanneer gezegd wordt, dat Christus naar de lichamelijke zelfstandigheid in Adam was, moet men dit niet zo verstaan, alsof Christus' Lichaam in 134Adam een zekere lichamelijke zelfstandigheid was, maar dat de lichamelijke zelfstandigheid van Christus' Lichaam, d. w. z. de materie, die het aan de Maagd ontleende, in Adam was als in het eerste beginsel dat voortbrengt, en niet in hem als een eerste materieel beginsel waaruit het wordt voortgebracht. Door het op de voortplanting gerichte vermogen van Adam toch en van de overigen, die van Adam afstammen tot en met de H. Maagd toe, werd verwezenlijkt, dat deze materie geschikt werd gemaakt tot het ontvangen van Christus' Lichaam. Deze materie echter werd niet gevormd tot Lichaam van Christus door een van Adam afkomstige kracht van het zaad. Daarom dan ook heet het, dat Christus naar zijn oorsprong in Adam was naar zijn lichamelijke zelfstandigheid, maar niet op grond van enig zaad.

2. Hoewel Christus' Lichaam in Adam en de overige voorvaders niet op grond van eenig zaad aanwezig was, toch was wel het lichaam der H. Maagd, dat uit het zaad van den man ontvangen is, op grond van (dit) zaad in Adam en in de andere voorvaders aanwezig. En daarom zegt men dan ook dat Christus naar het vleesch middellijk, d. i. door de H. Maagd, uit het zaad van David is voortgekomen.2. Hoewel Christus' Lichaam in Adam en de overige voorvaders niet op grond van enig zaad aanwezig was, toch was wel het lichaam van de H. Maagd, dat uit het zaad van de man ontvangen is, op grond van (dit) zaad in Adam en in de andere voorvaders aanwezig. En daarom zegt men dan ook dat Christus naar het vlees middellijk, d.i. door de H. Maagd, uit het zaad van David is voortgekomen.

3. Christus is verwant met het menschelijk geslacht naar de soortgelijkheid. Deze soortgelijkheid nu moet men nemen niet naar de 135verwijderde materie, doch én naar datgene waaruit iets onmiddellijk wordt voortgebracht én naar het bewerkend beginsel, dat iets voortbrengt, aan zich gelijk. Zoo derhalve wordt Christus' verwantschap met het menschelijk geslacht voldoende gewaarborgd, doordat Christus' Lichaam is gevormd uit het bloed der Maagd, hetwelk naar zijn oorsprong van Adam en de overige voorvaders afstamt. En voor deze verwantschap doet het er ook niets aan af, waar de materie tot dit bloed aan ontleend werd; evenmin als dit iets af doet bij de voortbrenging der andere menschen, zooals we in het eerste Deel (119e Kw., 2e Art., Antw. op de 3e B.) gezien hebben.3. Christus is verwant met het menselijk geslacht naar de soortgelijkheid. Deze soortgelijkheid nu moet men nemen niet naar de 135verwijderde materie, doch én naar datgene waaruit iets onmiddellijk wordt voortgebracht én naar het bewerkend beginsel, dat iets voortbrengt, aan zich gelijk. Zo derhalve wordt Christus' verwantschap met het menselijk geslacht voldoende gewaarborgd, doordat Christus' Lichaam is gevormd uit het bloed van de Maagd, hetwelk naar zijn oorsprong van Adam en de overige voorvaders afstamt. En voor deze verwantschap doet het er ook niets aan af, waar de materie tot dit bloed aan ontleend werd; evenmin als dit iets af doet bij de voortbrenging van de andere mensen, zoals we in het eerste Deel (119e Kw., 2e Art., Antw. op de 3e B.) gezien hebben.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus nam van het menschelijk geslacht geen vleesch aan, dat onder zonde stond, maar vleesch, dat van alle zondesmet gezuiverd was. En zoodoende geraakte er niets onreins in de Wijsheid Gods.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus nam van het menselijk geslacht geen vlees aan, dat onder zonde stond, maar vlees, dat van alle zondesmet gezuiverd was. En zodoende geraakte er niets onreins in de Wijsheid Gods.

1392. Naar het heet heeft Christus de eerstelingen onzer natuur aangenomen, voor wat betreft de gelijkheid in gesteltenis; omdat Hij nl. het niet door zonde bezoedeld vleesch heeft aangenomen, gelijk ook 's menschen vleesch was vóór den zondeval. Doch dit moet men niet verstaan, alsof die zondeloosheid was voortgezet, nl. zóó dat dit vleesch van dien zondeloozen mensch voor zonde zou gevrijwaard blijven tot aan de vorming van Christus' Lichaam.1392. Naar het heet heeft Christus de eerstelingen van onze natuur aangenomen, voor wat betreft de gelijkheid in gesteltenis; omdat Hij nl. het niet door zonde bezoedeld vlees heeft aangenomen, gelijk ook 's mensen vlees was vóór de zondeval. Doch dit moet men niet verstaan, alsof die zondeloosheid was voortgezet, nl. zó dat dit vlees van die zondeloozen mens voor zonde zou gevrijwaard blijven tot aan de vorming van Christus' Lichaam.

3. Vóór Christus was er in de menschelijke natuur daadwerkelijk een wond, d. i. de smet der erfzonde. Het geneesmiddel dier wond echter was daar (in de menschelijke natuur) niet daadwerkelijk maar uitsluitend in zoover die natuur de kracht bezat de oorsprong van dat geneesmiddel te zijn, daar toch Christus' vleesch door die vaders moest worden voortgeplant.3. Vóór Christus was er in de menselijke natuur daadwerkelijk een wond, d.i. de smet van de erfzonde. Het geneesmiddel van die wond echter was daar (in de menselijke natuur) niet daadwerkelijk maar uitsluitend in zover die natuur de kracht bezat de oorsprong van dat geneesmiddel te zijn, daar toch Christus' vlees door die vaders moest worden voortgeplant.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Uit het bovenstaande blijkt het antwoord op de eerste bedenking.

2. Daar de H. Maagd in erfzonde ontvangen werd, was zij in Abraham als een die genezing behoeft. En bijgevolg heeft zij daar tienden betaald, als van hem afstammend door het zaad. Bij het Lichaam van Christus echter was dit niet het geval, zooals blijkt uit hetgeen in de leerstelling werd aangetoond.2. Daar de H. Maagd in erfzonde ontvangen werd, was zij in Abraham als een die genezing behoeft. En bijgevolg heeft zij daar tienden betaald, als van hem afstammend door het zaad. Bij het Lichaam van Christus echter was dit niet het geval, zoals blijkt uit hetgeen in de leerstelling werd aangetoond.

3. Van Christus' vleesch zegt men, dat het in zijn voorvaders zonde-schuldig was naar de hoedanigheid, die het had in de voorouders zelf, die tienden hebben betaald. Maar niet naar de hoedanigheid, die het heeft voor zoover het daadwerkelijk is in Christus, die geen tienden betaalde.3. Van Christus' vlees zegt men, dat het in zijn voorvaders zonde-schuldig was naar de hoedanigheid, die het had in de voorouders zelf, die tienden hebben betaald. Maar niet naar de hoedanigheid, die het heeft voor zover het daadwerkelijk is in Christus, die geen tienden betaalde.

4. Het Levitisch priesterschap zette zich voort naar de afstamming des vleesches. Derhalve was het niet minder in Abraham dan in Levi. Doordat Abraham tienden gaf aan Melchisedech als aan zijn meerdere, wordt dus aangetoond, dat het priesterschap van Melchisedech, in zoover hij Christus voorafbeeldt, hooger staat dan het Levitisch priesterschap. Christus' priesterschap echter volgt 144niet de lijn van vleeschelijke afstamming, maar de geestelijke genade. En zoo is het dus mogelijk, dat een vader tienden gaf aan een priester als de mindere aan zijn meerdere, terwijl toch zijn zoon, indien deze hoogepriester is, hooger is dan die priester, niet om de vleeschelijke afstamming, maar om de geestelijke genade, die hij van Christus ontvangt.4. Het Levitisch priesterschap zette zich voort naar de afstamming van het vlees. Derhalve was het niet minder in Abraham dan in Levi. Doordat Abraham tienden gaf aan Melchisedech als aan zijn meerdere, wordt dus aangetoond, dat het priesterschap van Melchisedech, in zover hij Christus voorafbeeldt, hoger staat dan het Levitisch priesterschap. Christus' priesterschap echter volgt 144niet de lijn van vleselijke afstamming, maar de geestelijke genade. En zo is het dus mogelijk, dat een vader tienden gaf aan een priester als de mindere aan zijn meerdere, terwijl toch zijn zoon, indien deze hogepriester is, hoger is dan die priester, niet om de vleselijke afstamming, maar om de geestelijke genade, die hij van Christus ontvangt.