Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zooals godsdienstigheid in een belijden van het geloof bestaat, dat een mensch soms toch in zijn hart niet heeft, zoo sluiten de gebreken, die tegenover de godsdienstigheid staan, een belijdenis van ongeloof in, ook al is er soms geen ongeloof in den geest. Hierom noemt men simonie naar wat uiterlijk wordt getoond een ketterij, omdat een mensch in het feit, dat hij een gave van den H. Geest verkoopt, in zekeren 466zin uit, dat hij de bezitter is van geestelijk goed; en dat is een ketterij.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zoals godsdienstigheid in een belijden van het geloof bestaat, dat een mens soms toch in zijn hart niet heeft, zo sluiten de gebreken, die tegenover de godsdienstigheid staan, een belijdenis van ongeloof in, ook al is er soms geen ongeloof in de geest. Hierom noemt men simonie naar wat uiterlijk wordt getoond een ketterij, omdat een mens in het feit, dat hij een gave van de H. Geest verkoopt, in zekeren 466zin uit, dat hij de bezitter is van geestelijk goed; en dat is een ketterij.

Men moet echter weten, dat Simon de Toovenaar, behalve, dat hij « van de Apostelen de genade van den H. Geest voor geld wilde koopen, » zei, dat de wereld niet door God is geschapen, maar « door een verheven kracht, » zooals Isidorus zegt. En hierom worden de bedrijvers van simonie onder de ketters gerekend, zooals men in het werk van Augustinus De Haeresibus vindt.Men moet echter weten, dat Simon de Tovenaar, behalve, dat hij “van de Apostelen de genade van de H. Geest voor geld wilde kopen,” zei, dat de wereld niet door God is geschapen, maar “door een verheven kracht,” zoals Isidorus zegt. En hierom worden de bedrijvers van simonie onder de ketters gerekend, zoals men in het werk van Augustinus De Haeresibus vindt.

2. Zooals vroeger is gezegd (58e Kw. 4e Art.), ligt de rechtvaardigheid en alle onderdeelen ervan en bijgevolg ook alle daaraan tegenovergestelde ondeugden, in den wil. En dus is het goed den wil in de omschrijving van de simonie op te nemen. — Maar er wordt « ernstige » bijgevoegd om de vrije keuze aan te geven, die vooral bij deugden en gebreken behoort. Maar niet iedereen, die door een vrije keus zondigt, zondigt tegen den H. Geest, maar alleen wie de zonde kiest uit verachting voor wat de mensch gewoonlijk van de zonde afhoudt, zooals boven (14e Kw. 1e Art.) gezegd is.2. Zoals vroeger is gezegd (58e Kw. 4e Art.), ligt de rechtvaardigheid en alle onderdelen ervan en bijgevolg ook alle daaraan tegenovergestelde ondeugden, in de wil. En dus is het goed de wil in de omschrijving van de simonie op te nemen. — Maar er wordt “ernstige” bijgevoegd om de vrije keuze aan te geven, die vooral bij deugden en gebreken behoort. Maar niet iedereen, die door een vrije keus zondigt, zondigt tegen de H. Geest, maar alleen wie de zonde kiest uit verachting voor wat de mens gewoonlijk van de zonde afhoudt, zoals boven (14e Kw. 1e Art.) gezegd is.

3. Men zegt, dat het hemelrijk wordt gekocht, als iemand wat hij heeft om wille van God weggeeft; en men neemt dan koop in ruimen zin in de beteekenis van verdienste. Maar den volledigen 467aard van een koop vindt men daarin niet. Zoowel « omdat het lijden van dezen tijd » (evenmin als onze andere gaven en goede werken) « niet opweegt tegen de toekomstige heerlijkheid, die in ons zal geopenbaard worden, » zooals in den Brief aan de Romeinen (8. 18) staat; als omdat de verdienste niet voornamelijk in de uiterlijke gave of daad of lijden gelegen is, maar in het inwendige gevoelen.3. Men zegt, dat het hemelrijk wordt gekocht, als iemand wat hij heeft om wille van God weggeeft; en men neemt dan koop in ruimen zin in de betekenis van verdienste. Maar de volledige 467aard van een koop vindt men daarin niet. Zowel “omdat het lijden van deze tijd” (evenmin als onze andere gaven en goede werken) “niet opweegt tegen de toekomstige heerlijkheid, die in ons zal geopenbaard worden,” zoals in de Brief aan de Romeinen (8, 18) staat; als omdat de verdienste niet voornamelijk in de uiterlijke gave of daad of lijden gelegen is, maar in het inwendige gevoelen.

4. De reden waarom Simon de Toovenaar de geestelijke macht wilde koopen, was om haar later te verkoopen, want het recht zegt, dat « Simon de Toovenaar de gave van den H. Geest wilde koopen om later door het verkoopen van de wonderteekens, die hij zou doen, zijn geld veelvoudig terug te verdienen. » En zoo komen zij, die geestelijke zaken verkoopen, in hun bedoeling met hem overeen; en zij die willen koopen in hun daad. Zij echter die verkoopen, komen in hun daad met Giëzi, den leerling van Eliseus overeen, waarvan wij in het Vierde Boek der Koningen (5. 20) lezen, dat hij van den genezen melaatsche geld aannam. Daarom worden de verkoopers van geestelijke dingen niet alleen Simonieten, maar ook Giëzieten genoemd.4. De reden waarom Simon de Tovenaar de geestelijke macht wilde kopen, was om haar later te verkopen, want het recht zegt, dat “Simon de Tovenaar de gave van de H. Geest wilde kopen om later door het verkopen van de wondertekens, die hij zou doen, zijn geld veelvoudig terug te verdienen.” En zo komen zij, die geestelijke zaken verkopen, in hun bedoeling met hem overeen; en zij die willen kopen in hun daad. Zij echter die verkopen, komen in hun daad met Giëzi, de leerling van Eliseus overeen, waarvan wij in het Vierde Boek van de Koningen (5, 20)^a lezen, dat hij van de genezen melaatse geld aannam. Daarom worden de verkopers van geestelijke dingen niet alleen Simonieten, maar ook Giëzieten genoemd.

5. Onder koop en verkoop verstaat men iedere verbintenis, die niet om niets wordt gemaakt. Dus kan men praebenden en 468geestelijke ambten ook niet ruilen op gezag van de partijen zelf zonder gevaar voor simonie, en volgens de bepaling van het recht mag er ook geen verrekening mee plaats hebben. Maar een prelaat kan krachtens zijn ambt dergelijke veranderingen maken, als een reden het nuttig of noodig maakt.5. Onder koop en verkoop verstaat men iedere verbintenis, die niet om niets wordt gemaakt. Dus kan men prebenden en 468geestelijke ambten ook niet ruilen op gezag van de partijen zelf zonder gevaar voor simonie, en volgens de bepaling van het recht mag er ook geen verrekening mee plaats hebben. Maar een prelaat kan krachtens zijn ambt dergelijke veranderingen maken, als een reden het nuttig of nodig maakt.

6. Zooals de ziel uit zichzelf leeft, leeft het lichaam krachtens de vereeniging met de ziel; en zoo ook zijn sommige dingen uit zichzelf geestelijk, zooals de Sacramenten en dergelijke zaken, en andere dingen worden geestelijk genoemd, omdat zij daarmee samenhangen. Daarom zegt het recht, dat « geestelijke dingen zonder stoffelijke geen nut hebben, zooals ook de ziel zonder het lichaam niet lichamelijk leeft. »6. Zoals de ziel uit zichzelf leeft, leeft het lichaam krachtens de vereniging met de ziel; en zo ook zijn sommige dingen uit zichzelf geestelijk, zoals de Sacramenten en dergelijke zaken, en andere dingen worden geestelijk genoemd, omdat zij daarmee samenhangen. Daarom zegt het recht, dat “geestelijke dingen zonder stoffelijke geen nut hebben, zoals ook de ziel zonder het lichaam niet lichamelijk leeft.”

7. De Paus kan als ieder mensch de ondeugd van simonie hebben; want een zonde is zwaarder, naarmate de persoon die haar bedrijft, hooger staat. Want hoewel de zaken der Kerk onder hem als onder den hoogsten uitdeeler vallen, is hij er toch niet heer en eigenaar van. En zou hij dus voor geestelijke zaken geld uit de inkomsten van een kerk ontvangen, dan zou hij niet vrij zijn van simonie. En op dezelfde manier zou hij simonie kunnen 469bedrijven door geld van een leek, dat niet uit kerkelijke goederen voortkomt, te ontvangen.7. De Paus kan als ieder mens de ondeugd van simonie hebben; want een zonde is zwaarder, naarmate de persoon die haar bedrijft, hoger staat. Want hoewel de zaken van de Kerk onder hem als onder de hoogste uitdeler vallen, is hij er toch niet heer en eigenaar van. En zou hij dus voor geestelijke zaken geld uit de inkomsten van een kerk ontvangen, dan zou hij niet vrij zijn van simonie. En op dezelfde manier zou hij simonie kunnen 469bedrijven door geld van een leek, dat niet uit kerkelijke goederen voortkomt, te ontvangen.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. In geval van nood kan iedereen doopen. En omdat men op geen manier mag zondigen, moet het geval, dat een priester zonder betaling niet wil doopen, als hetzelfde worden beschouwd als dat er geen priester is om te doopen. Daarom mag hij, die voor het kind moet zorgen, het in dat geval zelf doopen of het door ieder ander laten doopen. — Maar hij mag water van den priester koopen, omdat dit zuiver een stoffelijk element is. Zou echter een volwassene naar het doopsel verlangen en doodsgevaar dreigen en een priester hem zonder betaling niet willen doopen, dan zou hij zoo mogelijk door een ander moeten worden gedoopt. Kan hij zich echter niet tot een ander wenden, dan moet hij toch geen prijs betalen voor het doopsel, maar liever zonder doopsel sterven, omdat het doopsel van begeerte bij hem aanvult, wat van het Sacrament ontbreekt.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. In geval van nood kan iedereen dopen. En omdat men op geen manier mag zondigen, moet het geval, dat een priester zonder betaling niet wil dopen, als hetzelfde worden beschouwd als dat er geen priester is om te dopen. Daarom mag hij, die voor het kind moet zorgen, het in dat geval zelf dopen of het door ieder ander laten dopen. — Maar hij mag water van de priester kopen, omdat dit zuiver een stoffelijk element is. Zou echter een volwassene naar het doopsel verlangen en doodsgevaar dreigen en een priester hem zonder betaling niet willen dopen, dan zou hij zo mogelijk door een ander moeten worden gedoopt. Kan hij zich echter niet tot een ander wenden, dan moet hij toch geen prijs betalen voor het doopsel, maar liever zonder doopsel sterven, omdat het doopsel van begeerte bij hem aanvult, wat van het Sacrament ontbreekt.

2. Een priester neemt geen geld aan voor het consacreeren van 473de Eucharistie of het zingen van de Mis, want dat zou simonitisch zijn; maar zooals gezegd is, als een gift voor zijn onderhoud.2. Een priester neemt geen geld aan voor het consacreren van 473de Eucharistie of het zingen van de Mis, want dat zou simonitisch zijn; maar zoals gezegd is, als een gift voor zijn onderhoud.

3. Wie absolveert vraagt geen geld als prijs voor de absolutie, wat simonitisch zou zijn, maar als straf voor de schuld van vroeger, waarvoor hij geëxcommuniceerd was.

4. Zooals is gezegd, « doet geen gewoonte een natuur- of goddelijk recht te niet, » en daardoor is de simonie verboden. En wordt dus krachtens een gewoonte iets gevraagd als prijs voor geestelijk goed met de bedoeling te koopen of te verkoopen, dan is dat duidelijk simonie; en vooral als het van iemand tegen zijn wil wordt gevraagd. Wordt echter krachtens een goedgekeurde gewoonte iets als bijdrage gevraagd, dan is het dat niet, als ten minste de bedoeling er niet bij is om te koopen of te verkoopen, en die zich alleen richt op het onderhouden van de gewoonte, en vooral als iemand vrijwillig betaalt. In al deze gevallen moet men echter nauwkeurig alles vermijden, wat op simonie of hebzucht lijkt naar het woord van den Apostel (1 Thess. 6. 22) : « Wacht U voor iedere schijn van kwaad. »4. Zoals is gezegd, “doet geen gewoonte een natuur- of goddelijk recht te niet,” en daardoor is de simonie verboden. En wordt dus krachtens een gewoonte iets gevraagd als prijs voor geestelijk goed met de bedoeling te kopen of te verkopen, dan is dat duidelijk simonie; en vooral als het van iemand tegen zijn wil wordt gevraagd. Wordt echter krachtens een goedgekeurde gewoonte iets als bijdrage gevraagd, dan is het dat niet, als ten minste de bedoeling er niet bij is om te kopen of te verkopen, en die zich alleen richt op het onderhouden van de gewoonte, en vooral als iemand vrijwillig betaalt. In al deze gevallen moet men echter nauwkeurig alles vermijden, wat op simonie of hebzucht lijkt naar het woord van de Apostel (1 Tess. 6. 22): “Wacht U voor iedere schijn van kwaad.”

5. Voor iemand door keuze of aanstelling of benoeming recht 474op een bisdom of welke waardigheid of praebende ook verkrijgt, zou het simonie zijn door geld de hinderpalen van tegenstanders uit den weg te ruimen; want dan zou men zich door geld den weg naar iets geestelijks banen. Maar als iemand al recht heeft gekregen, mag men door geld onrechtvaardige hinderpalen wegnemen.5. Voor iemand door keuze of aanstelling of benoeming recht 474op een bisdom of welke waardigheid of prebende ook verkrijgt, zou het simonie zijn door geld de hinderpalen van tegenstanders uit de weg te ruimen; want dan zou men zich door geld de weg naar iets geestelijks banen. Maar als iemand al recht heeft gekregen, mag men door geld onrechtvaardige hinderpalen wegnemen.

6. Volgens sommigen mag men geld geven om te trouwen, omdat er geen genade bij wordt gegeven; maar dat is niet geheel en al waar, zooals in het Derde Deel zal worden gezegd (Suppl. 42e Kw. 3e Art.). En daarom moet men zeggen, dat het huwelijk niet alleen een Sacrament van de Kerk, maar ook een natuurlijke instelling is. En zoo mag men geld geven om te trouwen, in zoover dat een natuurlijke instelling is; maar het is ongeoorloofd, in zoover het een Sacrament van de Kerk is. En zoo is het door het recht verboden iets te vragen voor de inzegening van het huwelijk.6. Volgens sommigen mag men geld geven om te trouwen, omdat er geen genade bij wordt gegeven; maar dat is niet geheel en al waar, zoals in het Derde Deel zal worden gezegd (Suppl. 42e Kw. 3e Art.). En daarom moet men zeggen, dat het huwelijk niet alleen een Sacrament van de Kerk, maar ook een natuurlijke instelling is. En zo mag men geld geven om te trouwen, in zover dat een natuurlijke instelling is; maar het is ongeoorloofd, in zover het een Sacrament van de Kerk is. En zo is het door het recht verboden iets te vragen voor de inzegening van het huwelijk.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zooals Hieronymus zegt, gaf men soms uit eigen beweging aan de goede profeten geschenken voor hun onderhoud, niet om het gebruik van hun gave te koopen; maar de valsche profeten eischten dat om het gewin.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zoals Hieronymus zegt, gaf men soms uit eigen beweging aan de goede profeten geschenken voor hun onderhoud, niet om het gebruik van hun gave te kopen; maar de valse profeten eisten dat om het gewin.

4782. Zij, die aan armen aalmoezen geven, om van hen de hulp van hun gebeden te krijgen, doen dat niet met de bedoeling gebeden te koopen, maar door vrije goedgeefschheid brengen zij de armen ertoe, om voor hen zonder belooning en uit liefde te bidden. — Predikanten daarentegen hebben recht op het tijdelijke voor hun onderhoud, niet dat hun preek gekocht wordt. Daarom zegt de Glossa bij den Eersten Brief aan Timotheus (5. 17) : « Goede priesters, enz. »: « Het is noodig te ontvangen waarvan men leeft, en liefdeplicht dat te geven; maar het Evangelie is niet te koop, dat men het hun zoo zou preeken. Want als zij het zoo verkoopen, verkoopen zij iets groots voor een schamelen prijs. » Zoo geeft men ook tijdelijk goed aan hen, die God loven bij het vieren der kerkelijke plechtigheden, hetzij voor levenden of voor dooden, niet echter als prijs, maar als bijdrage voor het onderhoud. En met dezelfde bedoeling worden ook aalmoezen ontvangen voor het houden van processies bij een begrafenis.4782. Zij, die aan armen aalmoezen geven, om van hen de hulp van hun gebeden te krijgen, doen dat niet met de bedoeling gebeden te kopen, maar door vrije goedgeefsheid brengen zij de armen ertoe, om voor hen zonder beloning en uit liefde te bidden. — Predikanten daarentegen hebben recht op het tijdelijke voor hun onderhoud, niet dat hun preek gekocht wordt. Daarom zegt de Glossa bij de Eerste Brief aan Timoteüs (5, 17): “Goede priesters, enz.”: “Het is nodig te ontvangen waarvan men leeft, en liefdeplicht dat te geven; maar het Evangelie is niet te koop, dat men het hun zo zou preken. Want als zij het zo verkopen, verkopen zij iets groots voor een schamelen prijs.” Zo geeft men ook tijdelijk goed aan hen, die God loven bij het vieren van de kerkelijke plechtigheden, hetzij voor levenden of voor doden, niet echter als prijs, maar als bijdrage voor het onderhoud. En met dezelfde bedoeling worden ook aalmoezen ontvangen voor het houden van processies bij een begrafenis.

Zou het echter krachtens zoo'n overeenkomst gebeuren of ook met de bedoeling om te koopen en te verkoopen, dan is het simonie. Daarom zou het een ongeoorloofde bepaling zijn, waarbij in een kerk werd vastgesteld, dat er bij iemands begrafenis geen processie 479werd gehouden, als niet een bepaalde som gelds werd betaald, omdat daardoor de mogelijkheid werd afgesneden om sommigen den liefdedienst om niet te bewijzen. Meer geoorloofd zou de bepaling zijn, als werd vastgesteld, dat aan allen, die een bepaalde aalmoes gaven, deze eer werd bewezen, omdat zoo de weg om het aan anderen te bewijzen niet werd afgesloten. Daarom heeft de eerste bepaling de schijn van afpersing, maar de tweede lijkt een kostelooze wederdienst.Zou het echter krachtens zo'n overeenkomst gebeuren of ook met de bedoeling om te kopen en te verkopen, dan is het simonie. Daarom zou het een ongeoorloofde bepaling zijn, waarbij in een kerk werd vastgesteld, dat er bij iemands begrafenis geen processie 479werd gehouden, als niet een bepaalde som gelds werd betaald, omdat daardoor de mogelijkheid werd afgesneden om sommigen de liefdedienst om niet te bewijzen. Meer geoorloofd zou de bepaling zijn, als werd vastgesteld, dat aan allen, die een bepaalde aalmoes gaven, deze eer werd bewezen, omdat zo de weg om het aan anderen te bewijzen niet werd afgesloten. Daarom heeft de eerste bepaling de schijn van afpersing, maar de tweede lijkt een kosteloze wederdienst.

3. Hij, aan wien geestelijke macht wordt toevertrouwd, is krachtens zijn ambt verplicht om de hem toevertrouwde macht voor het uitdeelen van het geestelijke te gebruiken; en hij heeft ook voor zijn onderhoud een vastgestelde bijdrage uit de inkomsten van de kerk. En zou hij dus iets aannemen voor het uitoefenen van zijn geestelijke macht, dan kan men dat niet opvatten als een verhuren van zijn arbeid, die hij krachtens de op hem genomen verplichting van zijn ambt beschikbaar moet stellen, maar moet men het opvatten als een verkoopen van het gebruik van de geestelijke macht zelf. En daarom mag men niet voor iedere dispensatie iets aannemen, en ook niet hiervoor, dat men zijn beurt waarneemt en ook niet, dat men zijn ondergeschikten vermaant of ermee ophoudt. Men mag echter bij het bezoek van zijn onderdanen iets 480aannemen, niet als loon voor zijn vermaningen, maar als bijdrage, waarop men recht heeft.3. Hij, aan wie geestelijke macht wordt toevertrouwd, is krachtens zijn ambt verplicht om de hem toevertrouwde macht voor het uitdelen van het geestelijke te gebruiken; en hij heeft ook voor zijn onderhoud een vastgestelde bijdrage uit de inkomsten van de kerk. En zou hij dus iets aannemen voor het uitoefenen van zijn geestelijke macht, dan kan men dat niet opvatten als een verhuren van zijn arbeid, die hij krachtens de op hem genomen verplichting van zijn ambt beschikbaar moet stellen, maar moet men het opvatten als een verkopen van het gebruik van de geestelijke macht zelf. En daarom mag men niet voor iedere dispensatie iets aannemen, en ook niet hiervoor, dat men zijn beurt waarneemt en ook niet, dat men zijn ondergeschikten vermaant of ermee ophoudt. Men mag echter bij het bezoek van zijn onderdanen iets 480aannemen, niet als loon voor zijn vermaningen, maar als bijdrage, waarop men recht heeft.

Hij echter, die wetenschap bezit, neemt daarom niet het ambt op zich, waardoor hij verplicht is zijn wetenschap voor anderen te gebruiken. En daarom mag hij een prijs voor zijn onderricht of raad aannemen, niet als een verkoop van de waarheid of de wetenschap, maar als een huur voor zijn arbeid. — Was hij daartoe krachtens een ambt verplicht, dan zou men het als een verkoop van de waarheid moeten beschouwen; en daarmee zou hij zwaar zondigen. En dat blijkt het geval bij hen, die in sommige kerken worden aangesteld om de geestelijken van de kerk en de armen te onderrichten, waarvoor zij van de kerk een beneficie krijgen; en zij mogen van de genoemde personen niets aannemen, noch omdat zij onderwijzen, noch voor het vieren of overslaan van feesten.

4. Men mag voor het intreden in een klooster niets vragen of aannemen als een prijs. Maar als het klooster klein is en niet in staat om zooveel personen te onderhouden, moet men het intreden wel om niet laten plaats hebben, maar men mag iets aannemen voor het levensonderhoud van wie in het klooster wordt opgenomen, als de bezittingen van het klooster daarvoor onvoldoende 481zijn. — Zoo is het ook geoorloofd, dat als iemand veel liefde voor het klooster heeft getoond door ruime aalmoezen te geven, hij daardoor gemakkelijker wordt opgenomen; zooals men in het tegenovergestelde geval iemand tot liefde voor het klooster door tijdelijke weldaden mag opwekken, opdat hij zoo geneigd zal worden in het klooster te treden; maar het is niet geoorloofd om krachtens een overeenkomst iets te geven of te ontvangen voor het intreden in het klooster, zooals het recht zegt.4. Men mag voor het intreden in een klooster niets vragen of aannemen als een prijs. Maar als het klooster klein is en niet in staat om zoveel personen te onderhouden, moet men het intreden wel om niet laten plaats hebben, maar men mag iets aannemen voor het levensonderhoud van wie in het klooster wordt opgenomen, als de bezittingen van het klooster daarvoor onvoldoende 481zijn. — Zo is het ook geoorloofd, dat als iemand veel liefde voor het klooster heeft getoond door ruime aalmoezen te geven, hij daardoor gemakkelijker wordt opgenomen; zoals men in het tegenovergestelde geval iemand tot liefde voor het klooster door tijdelijke weldaden mag opwekken, opdat hij zo geneigd zal worden in het klooster te treden; maar het is niet geoorloofd om krachtens een overeenkomst iets te geven of te ontvangen voor het intreden in het klooster, zoals het recht zegt.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Alle tijdelijke 484dingen staan met het geestelijke in verband als hun doel. En daarom mag men ze zelf wel verkoopen, maar hun verhouding tot het geestelijke kan niet onder een verkoop vallen.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Alle tijdelijke 484dingen staan met het geestelijke in verband als hun doel. En daarom mag men ze zelf wel verkopen, maar hun verhouding tot het geestelijke kan niet onder een verkoop vallen.

2. Ook heilige vaten staan met het geestelijke in verband als met hun doel. En zoo kan hun wijding niet worden verkocht, maar wel hun materiaal voor de behoeften van kerk en armen, als zij maar eerst na voorafgaand gebed gebroken worden, want daarna beschouwt men ze niet meer als heilige vaten, maar zuiver als metaal. Als men daarom uit hetzelfde metaal opnieuw dergelijke vaten zou maken, zouden zij weer moeten worden geconsacreerd.2. Ook heilige vaten staan met het geestelijke in verband als met hun doel. En zo kan hun wijding niet worden verkocht, maar wel hun materiaal voor de behoeften van kerk en armen, als zij maar eerst na voorafgaand gebed gebroken worden, want daarna beschouwt men ze niet meer als heilige vaten, maar zuiver als metaal. Als men daarom uit hetzelfde metaal opnieuw dergelijke vaten zou maken, zouden zij weer moeten worden geconsacreerd.

3. Men houdt niet, dat de dubbele spelonk, die Abraham als begraafplaats kocht, gewijde aarde was om in te begraven. En daarom mocht hij dat land koopen voor begraafplaats om daar zijn graf te maken; zooals men nu ook nog een gewone akker mag koopen om daar een kerkhof of zelfs een kerk te maken. Omdat echter ook bij de heidenen de voor begraafplaats bestemde ruimten als heilig werden beschouwd, heeft Ephron, als hij bedoelde voor het recht om te begraven geld aan te nemen, door den verkoop gezondigd, ofschoon Abraham met te koopen niet gezondigd heeft, omdat hij alleen een gewoon stuk land bedoelde 485te koopen. Ook nu nog mag men een land, waarop een kerk heeft gestaan, in geval van nood verkoopen of koopen, zooals het ook van het materiaal van de heilige vaten is gezegd. — Ook kan men Abraham hiermee verontschuldigen, dat hij zijn moeilijkheden afkocht. Want al bood Ephron de begraafplaats voor niets aan, toch bedacht Abraham, dat hij dit zonder hem te beleedigen niet voor niets kon aannemen.3. Men houdt niet, dat de dubbele spelonk, die Abraham als begraafplaats kocht, gewijde aarde was om in te begraven. En daarom mocht hij dat land kopen voor begraafplaats om daar zijn graf te maken; zoals men nu ook nog een gewone akker mag kopen om daar een kerkhof of zelfs een kerk te maken. Omdat echter ook bij de heidenen de voor begraafplaats bestemde ruimten als heilig werden beschouwd, heeft Efron, als hij bedoelde voor het recht om te begraven geld aan te nemen, door de verkoop gezondigd, ofschoon Abraham met te kopen niet gezondigd heeft, omdat hij alleen een gewoon stuk land bedoelde 485te kopen. Ook nu nog mag men een land, waarop een kerk heeft gestaan, in geval van nood verkopen of kopen, zoals het ook van het materiaal van de heilige vaten is gezegd. — Ook kan men Abraham hiermee verontschuldigen, dat hij zijn moeilijkheden afkocht. Want al bood Efron de begraafplaats voor niets aan, toch bedacht Abraham, dat hij dit zonder hem te beledigen niet voor niets kon aannemen.

Jacob echter had recht op het eerstgeboorterecht door Gods keus naar het woord van Malachias (1. 2, 3) : « Jacob heb ik bemind, Esau gehaat. » En daarom zondigde Esau door zijn eerstgeboorterecht te verkoopen, maar Jacob zondigde door te koopen niet, omdat men het kan opvatten als een afkoopen van moeilijkheden.Jacob echter had recht op het eerstgeboorterecht door Gods keus naar het woord van Maleachi (1, 2, 3): “Jacob heb ik bemind, Esau gehaat.” En daarom zondigde Esau door zijn eerstgeboorterecht te verkopen, maar Jacob zondigde door te kopen niet, omdat men het kan opvatten als een afkopen van moeilijkheden.

Het patronaatsrecht echter kan op zichzelf niet verkocht of als leen gegeven worden, maar het gaat over met het domein, dat gekocht of vergeven wordt. — Het geestelijke recht op het ontvangen van tienden kan niet aan leeken worden gegeven, maar alleen de tijdelijke zaken, die onder den naam van tienden worden gegeven, zooals vroeger (87e Kw. 3e Art.) gezegd is.Het patronaatsrecht echter kan op zichzelf niet verkocht of als leen gegeven worden, maar het gaat over met het domein, dat gekocht of vergeven wordt. — Het geestelijke recht op het ontvangen van tienden kan niet aan leken worden gegeven, maar alleen de tijdelijke zaken, die onder de naam van tienden worden gegeven, zoals vroeger (87e Kw. 3e Art.) gezegd is.

Wat het vergeven van beneficies echter betreft, moet men weten, dat als een bisschop, voordat hij iemand een beneficie aanbiedt, om de een of andere reden voorschrijft, dat er iets van de 486inkomsten van het te vergeven beneficie afgenomen en voor een godvruchtig doel uitgegeven moet worden, dit niet ongeoorloofd is. Maar als hij vordert, dat hij, aan wien hij het beneficie aanbiedt, hemzelf iets geeft van de inkomsten ervan, dan is het hetzelfde als wanneer hij een ander soort gift van hem vroeg, en is hij niet vrij van de zonde van simonie.Wat het vergeven van beneficies echter betreft, moet men weten, dat als een bisschop, voordat hij iemand een beneficie aanbiedt, om de een of andere reden voorschrijft, dat er iets van de 486inkomsten van het te vergeven beneficie afgenomen en voor een godvruchtig doel uitgegeven moet worden, dit niet ongeoorloofd is. Maar als hij vordert, dat hij, aan wie hij het beneficie aanbiedt, hemzelf iets geeft van de inkomsten ervan, dan is het hetzelfde als wanneer hij een ander soort gift van hem vroeg, en is hij niet vrij van de zonde van simonie.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Als een geestelijke een prelaat het verplichte dienstbetoon bewijst, dat een geestelijk doel heeft, b. v. tot nut van de kerk of hulp van haar bedienaars, dan wordt hij door de toewijding van dat dienstbetoon zelf een kerkelijk beneficie waardig evenals om andere goede werken. 489Daarom rekent men dat niet onder de geschenken door dienstbetoon. En over dat geval spreekt Gregorius. — Als het echter geen goed dienstbetoon is, maar een tijdelijk doel heeft b. v. als men een prelaat zou dienen tot nut van zijn verwanten of erfdeel of iets dergelijks, dan zou het een geschenk van dienstbetoon zijn en simonie.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Als een geestelijke een prelaat het verplichte dienstbetoon bewijst, dat een geestelijk doel heeft, bv. tot nut van de kerk of hulp van haar bedienaars, dan wordt hij door de toewijding van dat dienstbetoon zelf een kerkelijk beneficie waardig evenals om andere goede werken. 489Daarom rekent men dat niet onder de geschenken door dienstbetoon. En over dat geval spreekt Gregorius. — Als het echter geen goed dienstbetoon is, maar een tijdelijk doel heeft bv. als men een prelaat zou dienen tot nut van zijn verwanten of erfdeel of iets dergelijks, dan zou het een geschenk van dienstbetoon zijn en simonie.

2. Als iemand aan een ander om niet iets geestelijks geeft, om reden van bloedverwantschap of eenige andere natuurlijke liefde, dan zou dat geven wel ongeoorloofd en vleeschelijk, maar geen simonie zijn; omdat er niets gekregen wordt en het dus niet onder een verbintenis van koop en verkoop valt, waarop de simonie berust. Geeft men echter iemand een kerkelijk beneficie op deze voorwaarde of met deze bedoeling, dat hij voor zijn bloedverwanten zorgt, dan is het duidelijk simonie.2. Als iemand aan een ander om niet iets geestelijks geeft, om reden van bloedverwantschap of enige andere natuurlijke liefde, dan zou dat geven wel ongeoorloofd en vleselijk, maar geen simonie zijn; omdat er niets gekregen wordt en het dus niet onder een verbintenis van koop en verkoop valt, waarop de simonie berust. Geeft men echter iemand een kerkelijk beneficie op deze voorwaarde of met deze bedoeling, dat hij voor zijn bloedverwanten zorgt, dan is het duidelijk simonie.

3. Een geschenk met den mond noemt men ofwel den lof zelf, die onder gunst bij de menschen valt en die men op een prijs kan schatten, ofwel een verzoek, waardoor men een gunst van menschen krijgt of het tegendeel wordt voorkomen. En als iemand dat vooral bedoelt, pleegt hij simonie. Wie nu een voor een onwaardige gedaan verzoek verhoort, schijnt dit vooral te bedoelen; en daarom is zoo'n feit simonie. Wordt het verzoek echter voor een waardige 490gedaan, dan is het feit zelf geen simonie, omdat hij, tot wien het verzoek wordt gericht, een goede reden heeft om iets geestelijks te verleenen. Maar in de bedoeling kan simonie bestaan, als men niet op de waardigheid van den persoon let, maar op de gunst bij de menschen. — Vraagt iemand echter voor zichzelf om zielzorg te verkrijgen, dan maakt die aanmatiging hem onwaardig; en zoo is het een verzoek voor een onwaardige. Maar het is geoorloofd, ook al is men onwaardig, voor zichzelf een beneficie zonder zielzorg te vragen.3. Een geschenk met de mond noemt men ofwel de lof zelf, die onder gunst bij de mensen valt en die men op een prijs kan schatten, ofwel een verzoek, waardoor men een gunst van mensen krijgt of het tegendeel wordt voorkomen. En als iemand dat vooral bedoelt, pleegt hij simonie. Wie nu een voor een onwaardige gedaan verzoek verhoort, schijnt dit vooral te bedoelen; en daarom is zo'n feit simonie. Wordt het verzoek echter voor een waardige 490gedaan, dan is het feit zelf geen simonie, omdat hij, tot wie het verzoek wordt gericht, een goede reden heeft om iets geestelijks te verlenen. Maar in de bedoeling kan simonie bestaan, als men niet op de waardigheid van de persoon let, maar op de gunst bij de mensen. — Vraagt iemand echter voor zichzelf om zielzorg te verkrijgen, dan maakt die aanmatiging hem onwaardig; en zo is het een verzoek voor een onwaardige. Maar het is geoorloofd, ook al is men onwaardig, voor zichzelf een beneficie zonder zielzorg te vragen.

4. Een schijnheilige geeft niet iets geestelijks om geprezen te worden, maar toont alleen iets; en door den schijn aan te nemen steelt hij eerder in het geheim den lof van menschen dan dat hij dezen koopt. Daarom schijnt dit niet onder de zonde van simonie te vallen.4. Een schijnheilige geeft niet iets geestelijks om geprezen te worden, maar toont alleen iets; en door de schijn aan te nemen steelt hij eerder in het geheim de lof van mensen dan dat hij deze koopt. Daarom schijnt dit niet onder de zonde van simonie te vallen.

494Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wie door simonie een heilige wijding ontvangt, krijgt wel door de kracht van het Sacrament het merkteeken van de wijding, maar hij krijgt noch de genade, noch het mogen uitoefenen van het gewijde ambt, omdat hij het merkteeken als het ware door diefstal kreeg tegen den wil van den voornaamsten Heer. En daarom is hij door de bepalingen van het recht zelf geschorst, zoowel wat hem zelf betreft, dat hij zich nl. niet mag inlaten met het uitoefenen van zijn ambt, als wat anderen aangaat, zoodat niemand nl. met hem mag samenwerken in het uitoefenen, of zijn zonde nu openbaar of verborgen is. Ook kan hij het schandelijk gegeven geld niet terugvragen, ook al bezit de ander het onrechtvaardig. Bedrijft iemand echter simonie door op deze manier een wijding toe te dienen of een ambt te vergeven of te ontvangen of erbij te bemiddelen, en is dat openlijk bekend, dan is hij krachtens de bepalingen van het recht zelf, zoowel wat hem zelf als wat anderen betreft, geschorst; is het echter verborgen, dan is hij krachtens het recht zelf alleen wat hem zelf, niet wat anderen betreft, geschorst.494Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wie door simonie een heilige wijding ontvangt, krijgt wel door de kracht van het Sacrament het merkteken van de wijding, maar hij krijgt noch de genade, noch het mogen uitoefenen van het gewijde ambt, omdat hij het merkteken als het ware door diefstal kreeg tegen de wil van de voornaamste Heer. En daarom is hij door de bepalingen van het recht zelf geschorst, zowel wat hemzelf betreft, dat hij zich nl. niet mag inlaten met het uitoefenen van zijn ambt, als wat anderen aangaat, zodat niemand nl. met hem mag samenwerken in het uitoefenen, of zijn zonde nu openbaar of verborgen is. Ook kan hij het schandelijk gegeven geld niet terugvragen, ook al bezit de ander het onrechtvaardig. Bedrijft iemand echter simonie door op deze manier een wijding toe te dienen of een ambt te vergeven of te ontvangen of erbij te bemiddelen, en is dat openlijk bekend, dan is hij krachtens de bepalingen van het recht zelf, zowel wat hemzelf als wat anderen betreft, geschorst; is het echter verborgen, dan is hij krachtens het recht zelf alleen wat hemzelf, niet wat anderen betreft, geschorst.

2. Noch om zijn bevel, noch om den ban mag men een wijding van een bisschop ontvangen, waarvan men weet, dat hij door simonie tot dat ambt verheven is. En als hij gewijd wordt, dan krijgt hij de uitoefening van zijn ambt niet, ook als hij met de 495simonie onbekend is, maar heeft hij dispensatie noodig. — Weliswaar zeggen sommigen, dat men, als men de simonie niet kan bewijzen, moet gehoorzamen en de wijding ontvangen, maar die niet zonder dispensatie uitoefenen. — Dat zegt men echter zonder grond. Want niemand mag aan iemand gehoorzamen om met hem in iets ongeoorloofds mee te werken. Hij nu, die zoowel wat hemzelf als wat anderen betreft geschorst is, mag geen wijding toedienen. Daarom mag niemand met hem meewerken door iets van hem te ontvangen om welke reden ook. Is het echter niet zeker, dan moet hij de zonde van een ander niet gelooven; en daarom moet hij met een goed geweten van hem de wijding ontvangen.2. Noch om zijn bevel, noch om de ban mag men een wijding van een bisschop ontvangen, waarvan men weet, dat hij door simonie tot dat ambt verheven is. En als hij gewijd wordt, dan krijgt hij de uitoefening van zijn ambt niet, ook als hij met de 495simonie onbekend is, maar heeft hij dispensatie nodig. — Weliswaar zeggen sommigen, dat men, als men de simonie niet kan bewijzen, moet gehoorzamen en de wijding ontvangen, maar die niet zonder dispensatie uitoefenen. — Dat zegt men echter zonder grond. Want niemand mag aan iemand gehoorzamen om met hem in iets ongeoorloofds mee te werken. Hij nu, die zowel wat hemzelf als wat anderen betreft geschorst is, mag geen wijding toedienen. Daarom mag niemand met hem meewerken door iets van hem te ontvangen om welke reden ook. Is het echter niet zeker, dan moet hij de zonde van een ander niet geloven; en daarom moet hij met een goed geweten van hem de wijding ontvangen.

Pleegt een bisschop echter op een andere manier simonie dan door het door simonie krijgen van zijn verheffing, dan kan men van hem, als het verborgen is, de wijding ontvangen, want zooals is gezegd, is hij niet wat anderen, maar alleen wat hemzelf betreft, gesuspendeerd.Pleegt een bisschop echter op een andere manier simonie dan door het door simonie krijgen van zijn verheffing, dan kan men van hem, als het verborgen is, de wijding ontvangen, want zoals is gezegd, is hij niet wat anderen, maar alleen wat hemzelf betreft, gesuspendeerd.

3. Dat iemand verliest wat hij kreeg, is niet alleen straf voor zijn zonde, maar soms ook een gevolg van het onrechtmatig krijgen; b. v. als iemand iets koopt van wie het niet kan verkoopen. En als iemand dus wetens en willens door simonie een wijding of een kerkelijk beneficie krijgt, dan verliest hij niet alleen wat hij 496kreeg, nl. dat hij zijn wijding niet uitoefent en van het beneficie met de daaruit ontvangen inkomsten afstand doet, maar hij wordt ook nog verder bestraft, omdat hij eerloos wordt verklaard en niet alleen de ontvangen inkomsten moet teruggeven, maar ook de inkomsten, die een ijverig bezitter kon ontvangen; (maar dat moet men nemen van de inkomsten, die overblijven na aftrek van de om de inkomsten gemaakte onkosten en met uitzondering van die inkomsten, die op een andere manier tot nut van de kerk zijn besteed.) Als anderen echter iemands bevordering buiten zijn wil en voorkennis door simonie bewerken, dan mag hij zijn wijding wel niet uitoefenen en moet hij van zijn beneficie met de nog uitstaande inkomsten afstand doen (maar hij behoeft de verteerde inkomsten niet terug te geven, omdat hij ze te goeder trouw bezat) ; behalve als zijn vijand bedrieglijk geld gaf voor zijn bevordering of als hij zich uitdrukkelijk heeft verzet. Want dan behoeft hij geen afstand te doen, tenzij hij later in de overeenkomst toestemde door het beloofde te betalen.3. Dat iemand verliest wat hij kreeg, is niet alleen straf voor zijn zonde, maar soms ook een gevolg van het onrechtmatig krijgen; bv. als iemand iets koopt van wie het niet kan verkopen. En als iemand dus wetens en willens door simonie een wijding of een kerkelijk beneficie krijgt, dan verliest hij niet alleen wat hij 496kreeg, nl. dat hij zijn wijding niet uitoefent en van het beneficie met de daaruit ontvangen inkomsten afstand doet, maar hij wordt ook nog verder bestraft, omdat hij eerloos wordt verklaard en niet alleen de ontvangen inkomsten moet teruggeven, maar ook de inkomsten, die een ijverig bezitter kon ontvangen; (maar dat moet men nemen van de inkomsten, die overblijven na aftrek van de om de inkomsten gemaakte onkosten en met uitzondering van die inkomsten, die op een andere manier tot nut van de kerk zijn besteed.) Als anderen echter iemands bevordering buiten zijn wil en voorkennis door simonie bewerken, dan mag hij zijn wijding wel niet uitoefenen en moet hij van zijn beneficie met de nog uitstaande inkomsten afstand doen (maar hij behoeft de verteerde inkomsten niet terug te geven, omdat hij ze te goeder trouw bezat); behalve als zijn vijand bedrieglijk geld gaf voor zijn bevordering of als hij zich uitdrukkelijk heeft verzet. Want dan behoeft hij geen afstand te doen, tenzij hij later in de overeenkomst toestemde door het beloofde te betalen.

4. Geld en bezittingen en inkomsten, die door simonie gekregen zijn, moeten aan de kerk, ten nadeele waarvan zij vergeven zijn, worden teruggegeven, ondanks het feit, dat de prelaat of iemand van het college van die kerk schuldig was, omdat hun zonde 497anderen niet mag schaden. Het moet echter voor zoover het kan zoo gaan, dat zij die gezondigd hebben daaruit geen voordeel trekken. — Hebben echter zoowel de prelaat als geheel het college schuld, dan moet het op gezag van de overheid voor de armen of voor een andere kerk worden besteed4. Geld en bezittingen en inkomsten, die door simonie gekregen zijn, moeten aan de kerk, ten nadele waarvan zij vergeven zijn, worden teruggegeven, ondanks het feit, dat de prelaat of iemand van het college van die kerk schuldig was, omdat hun zonde 497anderen niet mag schaden. Het moet echter voor zover het kan zo gaan, dat zij die gezondigd hebben daaruit geen voordeel trekken. — Hebben echter zowel de prelaat als geheel het college schuld, dan moet het op gezag van de overheid voor de armen of voor een andere kerk worden besteed

5. Zijn er door simonie in een klooster opgenomen, dan moeten zij daar afstand van doen. En hebben zij wetens na het Algemeen Concilie (het 4e van Lateranen) simonie bedreven, dan moeten zij zonder hoop op herstel uit hun klooster worden verdreven en om voor altijd boetvaardigheid te doen onder een strengeren regel worden geplaatst of in een ander klooster van dezelfde orde, als er geen strengere regel is. — Gebeurde het echter vóór het Concilie, dan moeten zij naar andere kloosters van dezelfde orde worden verplaatst. En kan dat niet, dan moeten zij met dispensatie in dezelfde kloosters worden opgenomen, opdat zij niet in de wereld blijven rondzwerven, maar zij moeten een andere plaats krijgen en hun moet een lagere worden aangewezen.5. Zijn er door simonie in een klooster opgenomen, dan moeten zij daar afstand van doen. En hebben zij wetens na het Algemeen Concilie (het vierde van Lateranen) simonie bedreven, dan moeten zij zonder hoop op herstel uit hun klooster worden verdreven en om voor altijd boetvaardigheid te doen onder een strengeren regel worden geplaatst of in een ander klooster van dezelfde orde, als er geen strengere regel is. — Gebeurde het echter vóór het Concilie, dan moeten zij naar andere kloosters van dezelfde orde worden verplaatst. En kan dat niet, dan moeten zij met dispensatie in dezelfde kloosters worden opgenomen, opdat zij niet in de wereld blijven rondzwerven, maar zij moeten een andere plaats krijgen en hun moet een lagere worden aangewezen.

Zijn zij echter, hetzij vóór hetzij na het Concilie, door simonie aangenomen, dan kunnen zij na afstand gedaan te hebben opnieuw worden aangenomen: maar zooals is gezegd met verandering van plaats.Zijn zij echter, hetzij vóór hetzij na het Concilie, door simonie aangenomen, dan kunnen zij na afstand gedaan te hebben opnieuw worden aangenomen: maar zoals is gezegd met verandering van plaats.

6. Bij God is het alleen al de wil die iemand tot een bedrijver 498van simonie maakt, maar wat de uitwendige straf van de Kerk betreft, wordt men niet als bedrijver van simonie bestraft, zoodat men afstand moet doen, maar moet men berouw hebben over zijn slechte bedoeling.6. Bij God is het alleen al de wil die iemand tot een bedrijver 498van simonie maakt, maar wat de uitwendige straf van de Kerk betreft, wordt men niet als bedrijver van simonie bestraft, zodat men afstand moet doen, maar moet men berouw hebben over zijn slechte bedoeling.

7. Wie met zijn medeweten door simonie een beneficie kreeg, kan alleen door den Paus worden gedispenseerd. In andere gevallen echter kan ook de bisschop dispenseeren, maar zoo, dat men eerst afstand doet van wat men door simonie verkreeg. En dan krijgt men dispensatie, hetzij de kleine, zoodat men als leek weer in de genaden van de Kerk kan deelen; hetzij de groote, dat men na de boete in een andere kerk in zijn rang blijft; hetzij de nog grootere, dat men in dezelfde kerk mag blijven, maar in lager rang; hetzij de grootste, dat men in dezelfde kerk zelfs een hoogeren rang kan krijgen, maar niet het ambt van prelaat.7. Wie met zijn medeweten door simonie een beneficie kreeg, kan alleen door de Paus worden gedispenseerd. In andere gevallen echter kan ook de bisschop dispenseren, maar zo, dat men eerst afstand doet van wat men door simonie verkreeg. En dan krijgt men dispensatie, hetzij de kleine, zodat men als leek weer in de genaden van de Kerk kan delen; hetzij de grote, dat men na de boete in een andere kerk in zijn rang blijft; hetzij de nog grotere, dat men in dezelfde kerk mag blijven, maar in lager rang; hetzij de grootste, dat men in dezelfde kerk zelfs een hogeren rang kan krijgen, maar niet het ambt van prelaat.