Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Hierarchische macht hebben de engelen in zoover zij tusschen God en de menschen in staan, zooals Dionysius in het boek Over de Hemelsche Hierarchiën (9e H.) bewijst; zoodat de priester als staand tusschen God en mensch den naam Engel draagt naar Malachias 615(2, 7): « Hij is de Engel van den Heer der heerscharen ». Maar Christus stond boven de Engelen, niet alleen naar Zijn goddelijke, maar ook naar Zijn menschelijke natuur, in zoover Hij de volheid van glorie en genade bezat. Dus had Hij op een boven de Engelen verheven manier hierarchische of priesterlijke macht, zoodat de Engelen zelfs dienaars waren van Zijn priesterschap naar Matthaeus (4, 11): « Engelen kwamen Hem dienen ». Maar door Zijn vermogen om te lijden « is Hij een korten tijd beneden hen gesteld », zooals de Apostel zegt, Hebreeënbrief (2, 9). En hierin was Hij aan de andere pelgrims naar den hemel die priester zijn gelijk.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Hiërarchische macht hebben de engelen in zover zij tussen God en de mensen in staan, zoals Dionysius in het boek Over de Hemelse Hierarchiën (9e H.) bewijst; zodat de priester als staand tussen God en mens de naam Engel draagt naar Maleachi 615(2, 7): “Hij is de Engel van de Heer van de heerscharen”. Maar Christus stond boven de Engelen, niet alleen naar Zijn goddelijke, maar ook naar Zijn menselijke natuur, in zover Hij de volheid van glorie en genade bezat. Dus had Hij op een boven de Engelen verheven manier hiërarchische of priesterlijke macht, zodat de Engelen zelfs dienaars waren van Zijn priesterschap naar Matteüs (4, 11): “Engelen kwamen Hem dienen”. Maar door Zijn vermogen om te lijden “is Hij een korten tijd beneden hen gesteld”, zoals de Apostel zegt, Hebreeënbrief (2, 9). En hierin was Hij aan de andere pelgrims naar de hemel die priester zijn gelijk.

2. Zooals Damascenus in het 3e boek (Over het Ware Geloof, 26e H.) zegt, « is wat in alles gelijkt, precies hetzelfde en geen voorbeeld ». Omdat nu het priesterschap der Oude Wet een beeld van dat van Christus was, wilde Christus niet uit het geslacht van die voorafbeeldende priesters geboren worden, om te toonen, dat het niet hetzelfde priesterschap was maar verschilde, als de werkelijkheid van het beeld.2. Zoals Damascenus in het 3e boek (Over het Ware Geloof, 26e H.) zegt, “is wat in alles gelijkt, precies hetzelfde en geen voorbeeld”. Omdat nu het priesterschap van de Oude Wet een beeld van dat van Christus was, wilde Christus niet uit het geslacht van die voorafbeeldende priesters geboren worden, om te tonen, dat het niet hetzelfde priesterschap was maar verschilde, als de werkelijkheid van het beeld.

3. Alle menschen hebben zooals boven gezegd is (7e Kw., 6167e Art., Antw. op de 1e B.; 10e Art.) afzonderlijk genaden, maar Christus als het hoofd van allen de volheid van alle genade. Wat anderen daarom betreft is de een wetgever en de ander priester en een derde koning, maar in Christus is dat alles tegelijk als in de bron van alle genaden. Daarom zegt Isaias (33, 22) « God onze rechter, God onze wetgever, God onze koning, Hij komt ons redden ».3. Alle mensen hebben zoals boven gezegd is (7e Kw., 6167e Art., Antw. op de 1e B.; 10e Art.) afzonderlijk genaden, maar Christus als het hoofd van allen de volheid van alle genade. Wat anderen daarom betreft is de een wetgever en de ander priester en een derde koning, maar in Christus is dat alles tegelijk als in de bron van alle genaden. Daarom zegt Jesaja (33, 22) “God onze rechter, God onze wetgever, God onze koning, Hij komt ons redden”.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus doodde zichzelf wel niet, maar gaf Zich vrijwillig prijs aan den dood volgens Isaias (53, 7): « Hij werd geofferd, omdat Hij het zelf wilde ». En daarom zegt men, dat Hij Zichzelf heeft opgedragen.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus doodde zichzelf wel niet, maar gaf Zich vrijwillig prijs aan de dood volgens Jesaja (53, 7): “Hij werd geofferd, omdat Hij het zelf wilde”. En daarom zegt men, dat Hij Zichzelf heeft opgedragen.

2. Het dooden van den mensch Christus kan men met een tweevoudigen wil in verband brengen. Ten eerste met dien van hen die Hem doodden. En zoo heeft dit het karakter van een offer niet, want men kan niet zeggen dat zij God een offer opdroegen, maar zij begingen een zware misdaad. En de goddelooze offers der heidenen geleken op deze zonde, omdat zij menschen aan de afgoden offerden. Men kan het dooden van Christus ook met een anderen wil in verband brengen, nl. dien van den Lijder, die zich 620vrijwillig aan het lijden overgaf. En zoo had het het karakter van een offer en komt het niet met de offers der heidenen overeen.2. Het doden van de mens Christus kan men met een tweevoudigen wil in verband brengen. Ten eerste met die van hen die Hem doodden. En zo heeft dit het karakter van een offer niet, want men kan niet zeggen dat zij God een offer opdroegen, maar zij begingen een zware misdaad. En de goddeloze offers van de heidenen geleken op deze zonde, omdat zij mensen aan de afgoden offerden. Men kan het doden van Christus ook met een anderen wil in verband brengen, nl. die van de Lijder, die zich 620vrijwillig aan het lijden overgaf. En zo had het het karakter van een offer en komt het niet met de offers van de heidenen overeen.

3. De heiligheid die van het begin af aan de menschheid van Christus toekwam, belette niet dat diezelfde menschelijke natuur, toen zij tijdens het lijden aan God werd opgeofferd, op 'n nieuwe wijze geheiligd werd, nl. voor zoover ze op dat oogenblik metterdaad als offer opgedragen werd. Ze verkreeg immers op dat oogenblik de daadwerkelijke heiliging van offer, uit kracht van de voorafbestaande liefde, en van de genade van vereeniging die haar zonder meer heilig maakt^*.3. De heiligheid die van het begin af aan de mensheid van Christus toekwam, belette niet dat diezelfde menselijke natuur, toen zij tijdens het lijden aan God werd opgeofferd, op 'n nieuwe wijze geheiligd werd, nl. voor zover ze op dat ogenblik metterdaad als offer opgedragen werd. Ze verkreeg immers op dat ogenblik de daadwerkelijke heiliging van offer, uit kracht van de voorafbestaande liefde, en van de genade van vereniging die haar zonder meer heilig maakt^*.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Al was Christus niet als God, maar als mensch priester, toch was een en dezelfde persoon priester en God. Daarom lezen wij bij de Kerkvergadering van Ephese: « Als iemand zegt, dat niet Gods Woord zelf onze Priester en Apostel is geworden, maar naast Hem een uit de vrouw geboren mensch, hij zij gebannen ». In zoover daarom Zijn menschheid met de kracht der godheid werkte, was het offer in hoogste mate in staat de zonden weg te nemen. Daarom zegt Augustinus in het 4e boek Over de Drievuldigheid (14e H.): « Omdat er vier dingen bij een offer van belang zijn, aan Wien, door wien, wat en voor wie het opgedragen wordt, moest de eene ware Middelaar, die ons door het offer van vrede met God verzoende, een blijven met Hem, aan Wien en een worden met hen, voor wie Hij het opdroeg; en zelf de eene zijn, die opdroeg en opgedragen werd ».Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Al was Christus niet als God, maar als mens priester, toch was een en dezelfde persoon priester en God. Daarom lezen wij bij de Kerkvergadering van Efeze: “Als iemand zegt, dat niet Gods Woord zelf onze Priester en Apostel is geworden, maar naast Hem een uit de vrouw geboren mens, hij zij gebannen”. In zover daarom Zijn mensheid met de kracht van de godheid werkte, was het offer in hoogste mate in staat de zonden weg te nemen. Daarom zegt Augustinus in het 4e boek Over de Drievuldigheid (14e H.): “Omdat er vier dingen bij een offer van belang zijn, aan Wie, door wie, wat en voor wie het opgedragen wordt, moest de ene ware Middelaar, die ons door het offer van vrede met God verzoende, een blijven met Hem, aan Wie en een worden met hen, voor wie Hij het opdroeg; en zelf de ene zijn, die opdroeg en opgedragen werd”.

2. Wij worden onder de Nieuwe Wet niet aan de zonden 624herinnerd, omdat Christus' priesterschap onvoldoende zou zijn en de zonden er niet voldoende door zouden worden uitgeboet; maar er wordt aan herinnerd ter wille van hen, die ofwel geen deel aan het offer willen hebben als de ongeloovigen, voor wier bekeering wij bidden ofwel die na aan het offer deel te hebben gehad zich ervan losmaken door welke zonde ook.2. Wij worden onder de Nieuwe Wet niet aan de zonden 624herinnerd, omdat Christus' priesterschap onvoldoende zou zijn en de zonden er niet voldoende door zouden worden uitgeboet; maar er wordt aan herinnerd ter wille van hen, die ofwel geen deel aan het offer willen hebben als de ongelovigen, voor wier bekering wij bidden ofwel die na aan het offer deel te hebben gehad zich ervan losmaken door welke zonde ook.

Het offer echter, dat dagelijks in de Kerk wordt opgedragen, is geen ander offer dan wat Christus zelf opdroeg, maar de herinnering eraan. Daarom zegt Augustinus in de Stad Gods (10e B., 20e H.): « De offerende priester en de offerande is Christus zelf; en Hij wilde dat de dagelijksche herinnering eraan het offer der Kerk zou zijn ».Het offer echter, dat dagelijks in de Kerk wordt opgedragen, is geen ander offer dan wat Christus zelf opdroeg, maar de herinnering eraan. Daarom zegt Augustinus in de Stad Gods (10e B., 20e H.): “De offerende priester en de offerande is Christus zelf; en Hij wilde dat de dagelijkse herinnering eraan het offer van de Kerk zou zijn”.

3. Zooals Origenes in het Commentaar op Joannes zegt, was het dagelijks 's morgens en 's avonds opgedragen offer, al werden er verschillende dieren onder de Oude Wet geofferd, altijd een lam, zooals blijkt uit Numeri (28, 3, 4). Hierdoor werd aangeduid, dat het opdragen van een lam, nl. Christus, het offer zou zijn, dat alle anderen vervolmaken zou. En daarom wordt bij Joannes (1, 29) gezegd: « Ziet het Lam Gods, ziet Hem, die de zonden der wereld wegneemt ».3. Zoals Origenes in het Commentaar op Johannes zegt, was het dagelijks 's morgens en 's avonds opgedragen offer, al werden er verschillende dieren onder de Oude Wet geofferd, altijd een lam, zoals blijkt uit Numeri (28, 3, 4). Hierdoor werd aangeduid, dat het opdragen van een lam, nl. Christus, het offer zou zijn, dat alle anderen vervolmaken zou. En daarom wordt bij Johannes (1, 29) gezegd: “Ziet het Lam Gods, ziet Hem, die de zonden van de wereld wegneemt”.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Al komt het bidden den priesters toe, toch is het niet hun eigenlijke taak, want aan 628ieder komt het toe voor zichzelf en anderen te bidden naar Jacobus (5, 16): « Bidt voor elkaar, dat gij gered moogt worden ». En zoo kan men zeggen, dat Christus gebed voor Zichzelf geen daad was van Zijn priesterschap.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Al komt het bidden de priesters toe, toch is het niet hun eigenlijke taak, want aan 628ieder komt het toe voor zichzelf en anderen te bidden naar Jacobus (5, 16): “Bidt voor elkaar, dat gij gered moogt worden”. En zo kan men zeggen, dat Christus gebed voor Zichzelf geen daad was van Zijn priesterschap.

Maar dit antwoord schijnt uitgesloten te zijn, omdat de Apostel in den Hebreeënbrief (5, 6) aan de woorden: « Gij zijt priester in eeuwigheid volgens de orde van Melchisedech », toevoegt: « die in de dagen van Zijn vleesch gebeden », enz.; en zoo schijnt Christus' gebed tot Zijn priesterschap te behooren. Daarom moeten wij zeggen, dat andere priesters niet als priesters, maar als zondaars de vruchten van hun ambt in zich ontvangen, zooals beneden zal worden gezegd (Antw. op de 3e B.). Maar zonder meer gezegd had Christus geen zonden, maar had Hij « in Zijn vleesch de gelijkenis der zonde », zooals in den Romeinenbrief (8, 3) wordt gezegd. Daarom wordt er uitdrukkelijk gezegd: die Hem van den dood kon redden.Maar dit antwoord schijnt uitgesloten te zijn, omdat de Apostel in de Hebreeënbrief (5, 6) aan de woorden: “Gij zijt priester in eeuwigheid volgens de orde van Melchisedech”, toevoegt: “die in de dagen van Zijn vlees gebeden”, enz.; en zo schijnt Christus' gebed tot Zijn priesterschap te behoren. Daarom moeten wij zeggen, dat andere priesters niet als priesters, maar als zondaars de vruchten van hun ambt in zich ontvangen, zoals beneden zal worden gezegd (Antw. op de 3e B.). Maar zonder meer gezegd had Christus geen zonden, maar had Hij “in Zijn vlees de gelijkenis van de zonde”, zoals in de Romeinenbrief (8, 3) wordt gezegd. Daarom wordt er uitdrukkelijk gezegd: die Hem van de dood kon redden.

2. Bij ieder offer van een priester kan men twee dingen beschouwen: nl. het offer zelf en de godsvrucht van den offeraar. De eigenlijke vrucht nu van het priesterschap is, wat volgt uit het 629offer zelf. Nu verkreeg Christus iets door Zijn lijden, maar niet door de kracht van het als voldoening opgedragen offer, doch door de godsvrucht, waarmee Hij door de liefde het lijden nederig verdroeg.2. Bij ieder offer van een priester kan men twee dingen beschouwen: nl. het offer zelf en de godsvrucht van de offeraar. De eigenlijke vrucht nu van het priesterschap is, wat volgt uit het 629offer zelf. Nu verkreeg Christus iets door Zijn lijden, maar niet door de kracht van het als voldoening opgedragen offer, doch door de godsvrucht, waarmee Hij door de liefde het lijden nederig verdroeg.

3. Het beeld kan niet aan de waarheid gelijk zijn. Daarom kon de afbeeldende priester van de Oude Wet niet die volmaaktheid bereiken, waarop hij geen zoenoffer noodig had. Maar Christus had er geen behoefte aan, en dus gaat dezelfde redeneering niet in beide gevallen op. Daarom zegt de Apostel (Hebreeënbrief, 7, 28): « De Wet stelde menschen met zwakheid behept tot hoogepriesters aan, maar de eeduitspraak, die na de Wet kwam, den in eeuwigheid volmaakten Zoon ».3. Het beeld kan niet aan de waarheid gelijk zijn. Daarom kon de afbeeldende priester van de Oude Wet niet die volmaaktheid bereiken, waarop hij geen zoenoffer nodig had. Maar Christus had er geen behoefte aan, en dus gaat dezelfde redenering niet in beide gevallen op. Daarom zegt de Apostel (Hebreeënbrief, 7, 28): “De Wet stelde mensen met zwakheid behept tot hogepriesters aan, maar de eeduitspraak, die na de Wet kwam, de in eeuwigheid volmaakten Zoon”.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De heiligen in den hemel zullen geen behoefte meer hebben aan reiniging door Christus' priesterschap, maar na die reiniging moeten zij nog door Christus 632zelf, van Wien hun verheerlijking afhangt, de voleindiging krijgen; en daarom wordt in de Apocalyps (21, 23) gezegd, dat « Gods heerlijkheid haar verlicht, nl. de stad der heiligen, en haar licht is het Lam ».Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De heiligen in de hemel zullen geen behoefte meer hebben aan reiniging door Christus' priesterschap, maar na die reiniging moeten zij nog door Christus 632zelf, van Wie hun verheerlijking afhangt, de voleindiging krijgen; en daarom wordt in de Apocalyps (21, 23) gezegd, dat “Gods heerlijkheid haar verlicht, nl. de stad van de heiligen, en haar licht is het Lam”.

2. Al moeten Christus' lijden en dood niet meer herhaald worden, toch blijft de kracht van dit offer in eeuwigheid, omdat Hij zooals in den Hebreeënbrief (10, 14) wordt gezegd, « door een enkel offer de geheiligden voor eeuwigheid tot volmaaktheid heeft gebracht ». — Hieruit blijkt ook, wat het derde antwoord is.2. Al moeten Christus' lijden en dood niet meer herhaald worden, toch blijft de kracht van dit offer in eeuwigheid, omdat Hij zoals in de Hebreeënbrief (10, 14) wordt gezegd, “door een enkel offer de geheiligden voor eeuwigheid tot volmaaktheid heeft gebracht”. — Hieruit blijkt ook, wat het derde antwoord is.

De eenheid van dit offer echter werd onder de Wet hierdoor afgebeeld, dat de hoogepriester der Wet eenmaal in het jaar met een plechtig bloedoffer het allerheiligste binnenging, zooals in Leviticus (16) wordt gezegd. Maar het beeld stond hierin bij de werkelijkheid achter, dat dit offer geen eeuwige kracht bezat en die offers dus jaarlijks werden herhaald.De eenheid van dit offer echter werd onder de Wet hierdoor afgebeeld, dat de hogepriester van de Wet eenmaal in het jaar met een plechtig bloedoffer het allerheiligste binnenging, zoals in Leviticus (16) wordt gezegd. Maar het beeld stond hierin bij de werkelijkheid achter, dat dit offer geen eeuwige kracht bezat en die offers dus jaarlijks werden herhaald.

635Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Men noemt Christus niet « naar de orde van Melchisedech », alsof deze een voornamer priester was, maar omdat hij de voorrang van Christus' priesterschap boven het Levitische voorafbeeldde.635Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Men noemt Christus niet “naar de orde van Melchisedech”, alsof deze een voornamer priester was, maar omdat hij de voorrang van Christus' priesterschap boven het Levitische voorafbeeldde.

2. Twee dingen kan men in Christus' priesterschap beschouwen; ten eerste het offer zelf van Christus en het deelhebben daaraan. Wat het offer zelf betreft, beeldde het wettelijke priesterschap door het uitstorten van bloed meer uitdrukkelijk dat van Christus af dan dat van Melchisedech waarbij geen bloed vloeide het deed. Maar wat het deelen in het offer en de vruchten ervan, waarin de voorrang van Christus' priesterschap boven het wettelijke vooral bestaat, werd het uitdrukkelijker door dat van Melchisedech afgebeeld, omdat deze brood en wijn offerde, die zooals Augustinus zegt de eenheid der Kerk verzinnebeelden, die door het deelhebben in Christus' offer wordt gevormd. Daarom ook wordt onder de nieuwe Wet, het offer van Christus aan de geloovigen meegedeeld onder de gedaante van brood en wijn.2. Twee dingen kan men in Christus' priesterschap beschouwen; ten eerste het offer zelf van Christus en het deelhebben daaraan. Wat het offer zelf betreft, beeldde het wettelijke priesterschap door het uitstorten van bloed meer uitdrukkelijk dat van Christus af dan dat van Melchisedech waarbij geen bloed vloeide het deed. Maar wat het delen in het offer en de vruchten ervan, waarin de voorrang van Christus' priesterschap boven het wettelijke vooral bestaat, werd het uitdrukkelijker door dat van Melchisedech afgebeeld, omdat deze brood en wijn offerde, die zoals Augustinus zegt de eenheid van de Kerk verzinnebeelden, die door het deelhebben in Christus' offer wordt gevormd. Daarom ook wordt onder de nieuwe Wet, het offer van Christus aan de gelovigen meegedeeld onder de gedaante van brood en wijn.

3. Melchisedech wordt « zonder vader en zonder moeder en zonder stamboom » genoemd, en van hem wordt gezegd, dat « hij begin noch einde van dagen heeft », niet alsof hij dat niet had, 636maar omdat daarover niets in de H. Schrift te lezen staat. En hierdoor is hij, zooals de Apostel op dezelfde plaats zegt, « aan Gods Zoon gelijk geworden », die op aarde zonder Vader en in den hemel zonder moeder is; en die geen stamboom heeft naar Isaias (53, 8): « Wie zal Zijn afkomst vermelden? »; en die naar Zijn godheid begin noch einde van dagen heeft.3. Melchisedech wordt “zonder vader en zonder moeder en zonder stamboom” genoemd, en van hem wordt gezegd, dat “hij begin noch einde van dagen heeft”, niet alsof hij dat niet had, 636maar omdat daarover niets in de H. Schrift te lezen staat. En hierdoor is hij, zoals de Apostel op dezelfde plaats zegt, “aan Gods Zoon gelijk geworden”, die op aarde zonder Vader en in de hemel zonder moeder is; en die geen stamboom heeft naar Jesaja (53, 8): “Wie zal Zijn afkomst vermelden?”; en die naar Zijn godheid begin noch einde van dagen heeft.