Antwoord op de Bedenkingen. — 1. God voert de hoogste heerschappij over alle dingen. En overeenkomstig zijn Voorzienigheid, bestemde hij sommige dingen voor het lichamelijk onderhoud van den mensch. En daarom voert de mensch een natuurlijke heerschappij over de dingen, wat betreft de macht om ze te gebruiken.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. God voert de hoogste heerschappij over alle dingen. En overeenkomstig zijn Voorzienigheid, bestemde hij sommige dingen voor het lichamelijk onderhoud van de mens. En daarom voert de mens een natuurlijke heerschappij over de dingen, wat betreft de macht om ze te gebruiken.

2. Die rijke wordt verfoeid, omdat hij meende de voornaamste bezitter van de uitwendige goederen te zijn, alsof hij ze niet van een ander zou hebben ontvangen, nl. van God.

3. Die redeneering gaat uit van de heerschappij over de uitwendige dingen in hun natuur beschouwd: en die heerschappij komt alleen aan God toe, zooals gezegd is (in de Leerst.).3. Die redenering gaat uit van de heerschappij over de uitwendige dingen in hun natuur beschouwd: en die heerschappij komt alleen aan God toe, zoals gezegd is (in de Leerst.).

234Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De gemeenschappelijkheid van de goederen wordt tot het natuurrecht gerekend, niet omdat het natuurrecht voorschrijft, dat alles gemeenschappelijk bezit moet zijn en men niets als eigendom mag bezitten: maar omdat volgens het natuurrecht geen onderscheid van bezittingen bestaat, maar veeleer volgens menschelijke overeenkomst, en dat behoort tot het positieve recht, zooals vroeger gezegd is (57e Kw. 2e en 3e Art.). Daarom is het eigendom van bezittingen niet tegen het natuurrecht; maar het wordt door besluit van de menschelijke rede aan het natuurrecht toegevoegd.234Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De gemeenschappelijkheid van de goederen wordt tot het natuurrecht gerekend, niet omdat het natuurrecht voorschrijft, dat alles gemeenschappelijk bezit moet zijn en men niets als eigendom mag bezitten: maar omdat volgens het natuurrecht geen onderscheid van bezittingen bestaat, maar veeleer volgens menselijke overeenkomst, en dat behoort tot het positieve recht, zoals vroeger gezegd is (57e Kw. 2e en 3e Art.). Daarom is het eigendom van bezittingen niet tegen het natuurrecht; maar het wordt door besluit van de menselijke rede aan het natuurrecht toegevoegd.

2. Hij die het eerst bij een schouwspel zou komen en den weg voor de anderen voorbereiden, zou geen ongeoorloofde handeling stellen; maar hij handelt juist onwettig door de anderen te beletten. En eveneens handelt iemand niet onwettig, wanneer hij als eerste bezit neemt van een zaak, die aanvankelijk gemeenschappelijk was, en ze aan de anderen meedeelt: hij zondigt echter wanneer hij willekeurig anderen berooft van het gebruik der zaak. Daarom zegt Basilius: « Waarom hebt gij overvloed, en moet hij bedelen, tenzij opdat gij de verdiensten van een liefdevol meedeelen zoudt verwerven, en hij zou worden beloond met den prijs voor zijn geduld »?2. Hij die het eerst bij een schouwspel zou komen en de weg voor de anderen voorbereiden, zou geen ongeoorloofde handeling stellen; maar hij handelt juist onwettig door de anderen te beletten. En eveneens handelt iemand niet onwettig, wanneer hij als eerste bezit neemt van een zaak, die aanvankelijk gemeenschappelijk was, en ze aan de anderen meedeelt: hij zondigt echter wanneer hij willekeurig anderen berooft van het gebruik van de zaak. Daarom zegt Basilius: “Waarom hebt gij overvloed, en moet hij bedelen, tenzij opdat gij de verdiensten van een liefdevol meedelen zoudt verwerven, en hij zou worden beloond met de prijs voor zijn geduld”?

3. Wanneer Ambrosius zegt: « Niemand noeme zijn eigendom wat gemeenschappelijk is », dan spreekt hij van den 235eigendom met betrekking tot het gebruik. Daarom voegt hij eraan toe: « Wat men meer heeft dan voor het gebruik noodig is, werd gewelddadig verkregen ».3. Wanneer Ambrosius zegt: “Niemand noeme zijn eigendom wat gemeenschappelijk is”, dan spreekt hij van de 235eigendom met betrekking tot het gebruik. Daarom voegt hij eraan toe: “Wat men meer heeft dan voor het gebruik nodig is, werd gewelddadig verkregen”.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het verduiken is soms oorzaak van zonde: b.v. wanneer iemand daarvan gebruik maakt om te zondigen, zooals voorkomt bij list en bedrog. Op die wijze vermindert het de zonde niet, maar stelt een nieuwe soort zonde daar. En zoo is het voor den diefstal. In andere gevallen is de verduiking enkel een omstandigheid van de zonde. En zoo vermindert zij de zonde, én omdat zij een teeken is van schaamte, én omdat zij alle ergernis uitsluit.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het verduiken is soms oorzaak van zonde: bv. wanneer iemand daarvan gebruik maakt om te zondigen, zoals voorkomt bij list en bedrog. Op die wijze vermindert het de zonde niet, maar stelt een nieuwe soort zonde daar. En zo is het voor de diefstal. In andere gevallen is de verduiking enkel een omstandigheid van de zonde. En zo vermindert zij de zonde, én omdat zij een teken is van schaamte, én omdat zij alle ergernis uitsluit.

2. Behouden wat aan een ander toekomt is, onder oogpunt van schade toebrengen, hetzelfde als het wegnemen. En daarom verstaat men door onrechtvaardig wegnemen ook onrechtvaardig behouden.

2383. Er is niets op tegen, dat iets wat zonder meer het eigendom is van den een, onder een bepaald opzicht van een ander is. Zoo is een zaak die in bewaring wordt gegeven, zonder meer van den bewaargever, maar wat de bewaring betreft, is zij van den bewaarnemer. En datgene wat door roof werd ontnomen is van den roover, niet zonder meer, maar voor wat het houden ervan betreft.2383. Er is niets op tegen, dat iets wat zonder meer het eigendom is van de een, onder een bepaald opzicht van een ander is. Zo is een zaak die in bewaring wordt gegeven, zonder meer van de bewaargever, maar wat de bewaring betreft, is zij van de bewaarnemer. En datgene wat door roof werd ontnomen is van de rover, niet zonder meer, maar voor wat het houden ervan betreft.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. In de andere klassen van zonden komt de zondigheid niet voort uit de onwilligheid, zooals in de zonden tegen de rechtvaardigheid. En daarom is er soortelijk verschil van zonde waar een verschil in de niet-willigheid zich voordoet.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. In de andere klassen van zonden komt de zondigheid niet voort uit de onwilligheid, zoals in de zonden tegen de rechtvaardigheid. En daarom is er soortelijk verschil van zonde waar een verschil in de niet-willigheid zich voordoet.

2. Het verwijderde doeleinde van roof en diefstal is een en hetzelfde: maar dit volstaat niet voor de soortelijke identiteit, want er is onderscheidenheid in de naaste doeleinden. Een roover immers wil door eigen macht iets bekomen, een dief echter door arglistigheid.2. Het verwijderde doeleinde van roof en diefstal is een en hetzelfde: maar dit volstaat niet voor de soortelijke identiteit, want er is onderscheidenheid in de naaste doeleinden. Een rover immers wil door eigen macht iets bekomen, een dief echter door arglistigheid.

3. Het rooven van een vrouw kan niet op heimelijke wijze gebeuren met betrekking tot de vrouw zelf, die geroofd wordt. En ook al zou die daad bedekt zijn met betrekking tot de anderen, aan wie wordt ontroofd, dan blijft zij toch nog haar karakter van roof behouden met betrekking tot de vrouw, aan wie gewelddadigheid wordt gepleegd.3. Het roven van een vrouw kan niet op heimelijke wijze gebeuren met betrekking tot de vrouw zelf, die geroofd wordt. En ook al zou die daad bedekt zijn met betrekking tot de anderen, aan wie wordt ontroofd, dan blijft zij toch nog haar karakter van roof behouden met betrekking tot de vrouw, aan wie gewelddadigheid wordt gepleegd.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Op gezag van den rechter, die het beveelt, andermans goed bedekt of openlijk wegnemen, is geen diefstal: omdat een zaak, die ons door het oordeel van den rechter wordt toegezegd, ons werkelijk toekomt. Daarom 243was het nog veel minder een diefstal wanneer de kinderen van Israël op Gods bevel het goed van de Egyptenaren buit maakten; want de Heer zegde het hun toe als vergoeding voor de kwellingen, die zij zonder reden van de Egyptenaren hadden te verduren gehad. Daarom wordt in het Boek der Wijsheid (10. 19) uitdrukkelijk gezegd: « De rechtvaardigen namen den buit van de ongeloovigen ».Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Op gezag van de rechter, die het beveelt, andermans goed bedekt of openlijk wegnemen, is geen diefstal: omdat een zaak, die ons door het oordeel van de rechter wordt toegezegd, ons werkelijk toekomt. Daarom 243was het nog veel minder een diefstal wanneer de kinderen van Israël op Gods bevel het goed van de Egyptenaren buit maakten; want de Heer zegde het hun toe als vergoeding voor de kwellingen, die zij zonder reden van de Egyptenaren hadden te verduren gehad. Daarom wordt in het Boek van de Wijsheid (10, 19) uitdrukkelijk gezegd: “De rechtvaardigen namen de buit van de ongelovigen”.

2. Met betrekking tot gevonden voorwerpen moet men een onderscheid maken. Sommige zaken waren nooit in iemands bezit, zooals edelsteenen en parels, die aan het strand van de zee gevonden worden: zulke dingen behooren toe aan hen, die ze zich toeëigenen. En hetzelfde geldt voor schatten, die sinds langen tijd in de aarde verborgen werden, en waarvan niemand bezitter is: tenzij de vinder, naar de voorschriften van de burgerlijke wet, zou gehouden zijn de helft ervan te geven aan den eigenaar van den akker, indien hij den schat op andermans grond vindt. Daarom wordt in de parabel van het Evangelie (Matth. 13. 44) over den vinder « van een schat, die in het veld verborgen is » gezegd, dat « hij den akker koopt », als 't ware om het recht te hebben den geheelen schat te bezitten.2. Met betrekking tot gevonden voorwerpen moet men een onderscheid maken. Sommige zaken waren nooit in iemands bezit, zoals edelstenen en parels, die aan het strand van de zee gevonden worden: zulke dingen behoren toe aan hen, die ze zich toeëigenen. En hetzelfde geldt voor schatten, die sinds langen tijd in de aarde verborgen werden, en waarvan niemand bezitter is: tenzij de vinder, naar de voorschriften van de burgerlijke wet, zou gehouden zijn de helft ervan te geven aan de eigenaar van de akker, indien hij de schat op andermans grond vindt. Daarom wordt in de parabel van het Evangelie (Matt. 13. 44) over de vinder “van een schat, die in het veld verborgen is” gezegd, dat “hij de akker koopt”, als 't ware om het recht te hebben de gehele schat te bezitten.

Sommige voorwerpen echter worden gevonden, die kort te voren nog tot andermans goed behoorden. En wanneer iemand dergelijke zaken neemt, 244niet met den wil ze te behouden, maar met den wil ze aan den eigenaar terug te geven, die ze nog niet in den steek heeft gelaten, dan maakt hij zich niet schuldig aan diefstal. Eveneens wanneer die zaken worden beschouwd als door hun bezitter in den steek gelaten, en de vinder ze als zoodanig beschouwt, dan begaat hij geen diefstal, ook al houdt hij ze voor zich. In andere gevallen echter maakt men zich aan diefstal schuldig. Daarom zegt Augustinus: « Wanneer gij iets hebt gevonden, en het niet teruggeeft, dan hebt gij gestolen ».Sommige voorwerpen echter worden gevonden, die kort te voren nog tot andermans goed behoorden. En wanneer iemand dergelijke zaken neemt, 244niet met de wil ze te behouden, maar met de wil ze aan de eigenaar terug te geven, die ze nog niet in de steek heeft gelaten, dan maakt hij zich niet schuldig aan diefstal. Eveneens wanneer die zaken worden beschouwd als door hun bezitter in de steek gelaten, en de vinder ze als zodanig beschouwt, dan begaat hij geen diefstal, ook al houdt hij ze voor zich. In andere gevallen echter maakt men zich aan diefstal schuldig. Daarom zegt Augustinus: “Wanneer gij iets hebt gevonden, en het niet teruggeeft, dan hebt gij gestolen”.

3. Hij die heimelijk zijn bezit wegneemt bij een ander aan wien hij het in bewaring gaf, brengt den bewaarnemer in moeilijkheden: want deze is tot teruggave gehouden of tot het aantoonen van zijn onschuld. Daarom is het klaarblijkend, dat hij zondigt: en hij is verplicht het aan den bewaarnemer toegebrachte nadeel te vergoeden. Hij echter die heimelijk zijn bezit ontneemt aan hem, die het wederrechtelijk onder zich houdt, zondigt niet omdat hij nadeel doet aan hem, die zijn goed behoudt: en daarom is hij niet gehouden iets terug te geven of te vergoeden; maar hij zondigt tegen de wettelijke rechtvaardigheid, daar hij zich een oordeel over zijn bezit aanmatigt, zonder inachtneming van de orde der rechtvaardigheid. Daarom is hij gehouden voldoening te geven aan God, en moet hij zich inspannen om de ergernis van den naaste te doen ophouden, indien er uit zijn handelwijze is gevolgd.3. Hij die heimelijk zijn bezit wegneemt bij een ander aan wie hij het in bewaring gaf, brengt de bewaarnemer in moeilijkheden: want deze is tot teruggave gehouden of tot het aantonen van zijn onschuld. Daarom is het klaarblijkend, dat hij zondigt: en hij is verplicht het aan de bewaarnemer toegebrachte nadeel te vergoeden. Hij echter die heimelijk zijn bezit ontneemt aan hem, die het wederrechtelijk onder zich houdt, zondigt niet omdat hij nadeel doet aan hem, die zijn goed behoudt: en daarom is hij niet gehouden iets terug te geven of te vergoeden; maar hij zondigt tegen de wettelijke rechtvaardigheid, daar hij zich een oordeel over zijn bezit aanmatigt, zonder inachtneming van de orde van de rechtvaardigheid. Daarom is hij gehouden voldoening te geven aan God, en moet hij zich inspannen om de ergernis van de naaste te doen ophouden, indien er uit zijn handelwijze is gevolgd.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Om twee redenen wordt gezegd dat diefstal geen groote schuld meebrengt. Ten eerste, om reden van nood, die tot stelen leidt, en die de schuld 247vermindert of heelemaal wegneemt, zooals verder zal blijken (7e Art.). Daarom wordt eraan toegevoegd: « Hij steelt immers om zijn hongerige ziel te verzadigen ». — Ten tweede wordt diefstal niet als groote zonde beschouwd, in vergelijking met de schuld van echtbreuk, die met den dood wordt gestraft (Lev. 20. 10). Daarom wordt er ook aan toegevoegd over den dief: « Wordt hij betrapt, dan moet hij zevenvoudig vergelden: de overspelige echter zal zijn leven verliezen » (Deut. 22. 31, 32).Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Om twee redenen wordt gezegd dat diefstal geen grote schuld meebrengt. Ten eerste, om reden van nood, die tot stelen leidt, en die de schuld 247vermindert of helemaal wegneemt, zoals verder zal blijken (7e Art.). Daarom wordt eraan toegevoegd: “Hij steelt immers om zijn hongerige ziel te verzadigen”. — Ten tweede wordt diefstal niet als grote zonde beschouwd, in vergelijking met de schuld van echtbreuk, die met de dood wordt gestraft (Lev. 20. 10). Daarom wordt er ook aan toegevoegd over de dief: “Wordt hij betrapt, dan moet hij zevenvoudig vergelden: de overspelige echter zal zijn leven verliezen” (Deut. 22. 31, 32).

2. De straffen van het tegenwoordige leven zijn veeleer als geneesmiddel, dan wel als vergelding bedoeld: de vergelding is immers voorbehouden aan het goddelijk oordeel, dat naar waarheid de zondaars treft. En daarom wordt, door het oordeel van het tegenwoordige leven, niet voor iedere doodzonde de doodstraf toegepast, maar alleen voor die, welke een onherstelbare schade toebrengen, of ook nog voor die, welke een afschuwelijke ontaarding vertoonen. En daarom wordt voor diefstal, die een herstelbare schade toebrengt, volgens het oordeel van het tegenwoordige leven geen doodstraf opgelegd, tenzij de diefstal verzwaard wordt door een bezwarende omstandigheid: zooals blijkt bij heiligschennis, die diefstal is van een heilige zaak, en bij ontrouw beheer, de diefstal nl. van een gemeenschappelijk goed, zooals blijkt bij Augustinus, en het stelen van een mensch, wat 248door de wet met den dood wordt gestraft, zooals blijkt uit het Boek van den Uittocht (21. 16).2. De straffen van het tegenwoordige leven zijn veeleer als geneesmiddel, dan wel als vergelding bedoeld: de vergelding is immers voorbehouden aan het goddelijk oordeel, dat naar waarheid de zondaars treft. En daarom wordt, door het oordeel van het tegenwoordige leven, niet voor iedere doodzonde de doodstraf toegepast, maar alleen voor die, welke een onherstelbare schade toebrengen, of ook nog voor die, welke een afschuwelijke ontaarding vertonen. En daarom wordt voor diefstal, die een herstelbare schade toebrengt, volgens het oordeel van het tegenwoordige leven geen doodstraf opgelegd, tenzij de diefstal verzwaard wordt door een bezwarende omstandigheid: zoals blijkt bij heiligschennis, die diefstal is van een heilige zaak, en bij ontrouw beheer, de diefstal nl. van een gemeenschappelijk goed, zoals blijkt bij Augustinus, en het stelen van een mens, wat 248door de wet met de dood wordt gestraft, zoals blijkt uit het Boek van de Uittocht (21, 16).

3. Het weinige wordt door de rede als niets aanzien. En daarom meent de mensch niet, dat hem schade wordt toegebracht, wanneer het gaat om kleine dingen: en hij, die zoo iets wegneemt, mag veronderstellen, dat het niet tegen den wil is van den bezitter. En in zoover kan iemand, die heimelijk zulke kleine dingen wegneemt, van doodzonde vrij geacht worden. Wanneer hij echter de bedoeling heeft te stelen en aan den naaste schade toe te brengen, kan er ook in zulke kleine dingen doodzonde zijn, zooals ook alleen al in gedachten, door toestemming.3. Het weinige wordt door de rede als niets aanzien. En daarom meent de mens niet, dat hem schade wordt toegebracht, wanneer het gaat om kleine dingen: en hij, die zo iets wegneemt, mag veronderstellen, dat het niet tegen de wil is van de bezitter. En in zover kan iemand, die heimelijk zulke kleine dingen wegneemt, van doodzonde vrij geacht worden. Wanneer hij echter de bedoeling heeft te stelen en aan de naaste schade toe te brengen, kan er ook in zulke kleine dingen doodzonde zijn, zoals ook alleen al in gedachten, door toestemming.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het aangehaalde Decretaal handelt over een geval, waarbij geen spraak is van dringenden nood.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het aangehaalde Decretaal handelt over een geval, waarbij geen spraak is van dringende nood.

2. In eigenlijken zin gesproken, is het gebruiken van andermans goed, dat men in uitersten nood bedekt ontnomen heeft, geen diefstal. Want in zulken nood wordt datgene, wat iemand tot behoud van zijn eigen leven wegneemt, het zijne.2. In eigenlijke zin gesproken, is het gebruiken van andermans goed, dat men in uitersten nood bedekt ontnomen heeft, geen diefstal. Want in zulke nood wordt datgene, wat iemand tot behoud van zijn eigen leven wegneemt, het zijne.

3. In het geval van denzelfden nood mag iemand ook bedekt andermans goed wegnemen, om aan een op die manier hulpbehoevenden naaste, tegemoet te komen.3. In het geval van dezelfde nood mag iemand ook bedekt andermans goed wegnemen, om aan een op die manier hulpbehoevenden naaste, tegemoet te komen.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Met betrekking tot buit gemaakte goederen moet men onderscheid maken. Want wanneer zij, die buit maken op den vijand, een rechtvaardigen oorlog voeren, dan wordt het goed, dat zij in dien oorlog met geweld veroveren, het hunne. En dit is geen roof: en daarom zijn zij niet tot teruggave gehouden. Toch kunnen zij, ook in een rechtvaardigen oorlog, zondigen door buit te maken uit een boos inzicht en gedreven door hebzucht, nl. wanneer zij niet omwille van de rechtvaardigheid, maar voornamelijk om buit oorlog voeren. Augustinus zegt immers: « Strijden om buit is zonde ». Wanneer echter zij die buit maken, een onrechtvaardigen oorlog voeren, dan maken zij zich schuldig aan roof, en zijn tot teruggave gehouden.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Met betrekking tot buit gemaakte goederen moet men onderscheid maken. Want wanneer zij, die buit maken op de vijand, een rechtvaardigen oorlog voeren, dan wordt het goed, dat zij in die oorlog met geweld veroveren, het hunne. En dit is geen roof: en daarom zijn zij niet tot teruggave gehouden. Toch kunnen zij, ook in een rechtvaardigen oorlog, zondigen door buit te maken uit een boos inzicht en gedreven door hebzucht, nl. wanneer zij niet omwille van de rechtvaardigheid, maar voornamelijk om buit oorlog voeren. Augustinus zegt immers: “Strijden om buit is zonde”. Wanneer echter zij die buit maken, een onrechtvaardigen oorlog voeren, dan maken zij zich schuldig aan roof, en zijn tot teruggave gehouden.

2. Sommige ongeloovigen bezitten hun goed op onrechtvaardige wijze, in zoover zij die « overeenkomstig de wetten van de aardsche vorsten moeten afstaan ». En daarom mag men hun die goederen met geweld ontnemen, niet echter op privaat maar op openbaar gezag.2. Sommige ongelovigen bezitten hun goed op onrechtvaardige wijze, in zover zij die “overeenkomstig de wetten van de aardse vorsten moeten afstaan”. En daarom mag men hun die goederen met geweld ontnemen, niet echter op privaat maar op openbaar gezag.

2553. Wanneer de vorsten datgene afeischen van hun onderdanen, wat hun krachtens de rechtvaardigheid toekomt, om het algemeen welzijn te bewaren, dan is dat geen roof, ook al wordt daarbij geweld gebruikt. Wanneer echter de vorsten iets met geweld afpersen wat men hun niet verschuldigd is, is dat roof, en ook dieverij. Daarom zegt Augustinus: « Wat zijn koninkrijken zonder rechtvaardigheid anders dan groote rooversholen? Want wat zijn rooversholen anders dan kleine koninkrijken »? En bij Ezechiël (22. 27) wordt gezegd: « Haar vorsten zijn in haar midden als wolven, die buit rooven ». Daarom zijn zij tot teruggave gehouden, evenals roovers. En zooveel zwaarder zondigen zij dan roovers, als zij gevaarvoller en algemeener ingaan tegen de openbare rechtvaardigheid, waarvan zij als de bewakers zijn aangesteld.2553. Wanneer de vorsten datgene afeisen van hun onderdanen, wat hun krachtens de rechtvaardigheid toekomt, om het algemeen welzijn te bewaren, dan is dat geen roof, ook al wordt daarbij geweld gebruikt. Wanneer echter de vorsten iets met geweld afpersen wat men hun niet verschuldigd is, is dat roof, en ook dieverij. Daarom zegt Augustinus: “Wat zijn koninkrijken zonder rechtvaardigheid anders dan grote roversholen? Want wat zijn roversholen anders dan kleine koninkrijken”? En bij Ezechiël (22, 27) wordt gezegd: “Haar vorsten zijn in haar midden als wolven, die buit roven”. Daarom zijn zij tot teruggave gehouden, evenals rovers. En zoveel zwaarder zondigen zij dan rovers, als zij gevaarvoller en algemener ingaan tegen de openbare rechtvaardigheid, waarvan zij als de bewakers zijn aangesteld.

Antwoord op de Bedenkingen. — Hieruit blijkt het antwoord op de eerste bedenking.

2. De menschen, die vastzitten aan het zintuiglijke, beroemen zich meer op de uitwendige kracht, die zich bij roof ontplooit, dan op de inwendige deugd, die door de zonde wordt weggenomen. En daarom schamen zij zich minder over roof dan over diefstal.2. De mensen, die vastzitten aan het zintuiglijke, beroemen zich meer op de uitwendige kracht, die zich bij roof ontplooit, dan op de inwendige deugd, die door de zonde wordt weggenomen. En daarom schamen zij zich minder over roof dan over diefstal.

3. Hoewel door diefstal aan meer menschen schade kan worden toegebracht dan door roof, kan toch door roof grootere schade worden toegebracht dan door diefstal. Daarom is roof ook op grond hiervan verachtelijker.3. Hoewel door diefstal aan meer mensen schade kan worden toegebracht dan door roof, kan toch door roof grotere schade worden toegebracht dan door diefstal. Daarom is roof ook op grond hiervan verachtelijker.