Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wat in het doopsel uitsluitend teeken is gaat voorbij, wat integendeel én zaak is én teeken, het merkteeken nl. blijft, wat eindelijk uitsluitend zaak is, de innerlijke rechtvaardigheid nl. blijft insgelijks. Alleen blijft het merkteeken onuitwischbaar bestaan, we toonden het hierboven reeds aan (63e Kw., 5e art.), — terwijl daarentegen de rechtvaardigheid ook als ze blijft immer kan verloren gaan. — De heilige Joannes Damascenus nu heeft het doopsel niet naar hetgeen uiterlijk geschiedt en uitsluitend teeken is bepaald, maar wel naar wat het innerlijk veroorzaakt. Zoo sprak hij dan van twee eigenschappen die het merkteeken toekomen, een zegel te zijn nl. en te bewaren; het merkteeken nl. dat ook een zegel is behoudt, in 183zoover er van buiten niets in den weg komt de ziel in het goede; in zijn bepaling spreekt hij ook van twee uitwerkselen die op de uiterste zaak van het sacrament teruggaan, van de wedergeboorte nl. — door het doopsel begint immers de mensch een nieuw leven van gerechtigheid, — en van de verlichting die vooral aan het geloof, waardoor de mensch op geestelijke wijze begint te leven, te danken valt; Profeet Abacuc (2, 4) zegt nl. : « de rechtvaardige leeft van zijn geloof. » — Het doopsel is overigens in een zekere mate een geloofsbelijdenis, daarom ook spreekt men van geloofssacramenten. Dionysius heeft insgelijks het sacrament met betrekking tot de overige sacramenten bepaald, wanneer hij in zijn boek de « Kerkelijke Hierarchie » (2) zei : « dat het doopsel het beginsel is van de vrome verrichtingen eener sacramenteele handeling, het maakt nl. den dierlijk aangelegden mensch er toe geschikt de overige sacramenten ten goede te ontvangen. » — en op dezelfde wijze zegt Dionysius sprekend over de sacramenten en de hemelsche glorie, laatste doel der sacramenten, dat « het doopsel ons den weg baant naar de hoogere sferen der hemelsche rust. » — Ten derde zegt hij nog wanneer hij het heeft over de beginselen van ons geestelijk leven : « dat het doopsel ons brengt tot de heilige en goddelijke wedergeboorte. »Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wat in het doopsel uitsluitend teken is gaat voorbij, wat integendeel én zaak is én teken, het merkteken nl. blijft, wat eindelijk uitsluitend zaak is, de innerlijke rechtvaardigheid nl. blijft insgelijks. Alleen blijft het merkteken onuitwisbaar bestaan, we toonden het hierboven reeds aan (63e Kw., 5e art.), — terwijl daarentegen de rechtvaardigheid ook als ze blijft immer kan verloren gaan. — De heilige Johannes Damascenus nu heeft het doopsel niet naar hetgeen uiterlijk geschiedt en uitsluitend teken is bepaald, maar wel naar wat het innerlijk veroorzaakt. Zo sprak hij dan van twee eigenschappen die het merkteken toekomen, een zegel te zijn nl. en te bewaren; het merkteken nl. dat ook een zegel is behoudt, in 183zover er van buiten niets in de weg komt de ziel in het goede; in zijn bepaling spreekt hij ook van twee uitwerkselen die op de uiterste zaak van het sacrament teruggaan, van de wedergeboorte nl. — door het doopsel begint immers de mens een nieuw leven van gerechtigheid, — en van de verlichting die vooral aan het geloof, waardoor de mens op geestelijke wijze begint te leven, te danken valt; Profeet Abacuc (2, 4) zegt nl.: “de rechtvaardige leeft van zijn geloof.” — Het doopsel is overigens in een zekere mate een geloofsbelijdenis, daarom ook spreekt men van geloofssacramenten. Dionysius heeft insgelijks het sacrament met betrekking tot de overige sacramenten bepaald, wanneer hij in zijn boek de “Kerkelijke Hierarchie” (2) zei: “dat het doopsel het beginsel is van de vrome verrichtingen van een sacramentele handeling, het maakt nl. de dierlijk aangelegden mens er toe geschikt de overige sacramenten ten goede te ontvangen.” — en op dezelfde wijze zegt Dionysius sprekend over de sacramenten en de hemelse glorie, laatste doel van de sacramenten, dat “het doopsel ons de weg baant naar de hogere sferen van de hemelse rust.” — Ten derde zegt hij nog wanneer hij het heeft over de beginselen van ons geestelijk leven: “dat het doopsel ons brengt tot de heilige en goddelijke wedergeboorte.”

1842. Zooals we in de leerstelling zeiden moeten we ons hier niet naar de opvatting van Hugo van St. Victor schikken. Niettemin heeft hij, wanneer hij zegt dat het water het doopsel is inzoover gelijk dat het water het stoffelijk beginsel is van het doopsel en dan is zulks een benaming naar de oorzaak.1842. Zoals we in de leerstelling zeiden moeten we ons hier niet naar de opvatting van Hugo van St. Victor schikken. Niettemin heeft hij, wanneer hij zegt dat het water het doopsel is inzover gelijk dat het water het stoffelijk beginsel is van het doopsel en dan is zulks een benaming naar de oorzaak.

3. Wanneer het woord tot de stof komt, komt het sacrament niet in de stof, maar in den mensch die door wassching de stof ten nutte maakt, tot stand. Dit geeft overigens het woord dat, wanneer gezegd wordt « ik doop u... enz. » tot de stof gericht wordt, duidelijk te kennen.3. Wanneer het woord tot de stof komt, komt het sacrament niet in de stof, maar in de mens die door wassing de stof ten nutte maakt, tot stand. Dit geeft overigens het woord dat, wanneer gezegd wordt “ik doop u... enz.” tot de stof gericht wordt, duidelijk te kennen.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Reeds voor het lijden van Christus betrok het doopsel, daar het toch dit lijden voorafbeelde, zijn kracht van het lijden van Christus. Niettemin gebeurde dit op een andere manier dan voor de sacramenten der oude wet; deze waren immers enkel voorafbeeldingen, terwijl het doopsel kracht had om door Christus zelf rechtvaardig te maken. Het valt nl. aan de kracht van Christus te danken dat zijn lijden de zaligheid heeft kunnen bewerken.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Reeds voor het lijden van Christus betrok het doopsel, daar het toch dit lijden voorafbeeldde, zijn kracht van het lijden van Christus. Niettemin gebeurde dit op een andere manier dan voor de sacramenten van de oude wet; deze waren immers enkel voorafbeeldingen, terwijl het doopsel kracht had om door Christus zelf rechtvaardig te maken. Het valt nl. aan de kracht van Christus te danken dat zijn lijden de zaligheid heeft kunnen bewerken.

2. Het ging niet aan wanneer Christus de zinnebeelden, nu ze door zijn waarheid waren in vervulling gegaan deed opbreken, andermaal de menschen met allerlei zinnebeelden te benauwen, daarom legde hij vóór zijn lijden het reeds ingestelde doopsel niet als verplichting op, maar Hij wat dat de menschen en vooral de Joden bij wie zooals Augustinus in zijn « Boek tegen Faustus » (4, 2) zegt, alles er op zinnebeeldige wijze was toegegaan, er door het gebruik stilaan zouden aan wennen. Na zijn lijden en verrijzenis heeft Hij echter de verplichting van het doopsel niet 188alleen voor de Joden maar voor alle volkeren gehandhaafd, toen Hij zeide : « Gaat en onderwijst alle volkeren. »2. Het ging niet aan wanneer Christus de zinnebeelden, nu ze door zijn waarheid waren in vervulling gegaan deed opbreken, andermaal de mensen met allerlei zinnebeelden te benauwen, daarom legde hij vóór zijn lijden het reeds ingestelde doopsel niet als verplichting op, maar Hij wat dat de mensen en vooral de Joden bij wie zoals Augustinus in zijn “Boek tegen Faustus” (4, 2) zegt, alles er op zinnebeeldige wijze was toegegaan, er door het gebruik stilaan zouden aan wennen. Na zijn lijden en verrijzenis heeft Hij echter de verplichting van het doopsel niet 188alleen voor de Joden maar voor alle volkeren gehandhaafd, toen Hij zeide: “Gaat en onderwijst alle volkeren.”

3. De sacramenten zijn dan alleen verplichtend wanneer zij door een gebod worden aangeplicht. Dit nu geschiedde (zooals gezegd werd in de leerstelling) niet voor het lijden; wat de Heer vóór zijn lijden aan Nicodemus zei : « Indien iemand niet herboren wordt uit het water en den H. Geest, kan hij het rijk Gods niet ingaan » (3, 5) heeft immers meer betrekking tot de toekomst dan tot het tegenwoordige.3. De sacramenten zijn dan alleen verplichtend wanneer zij door een gebod worden aangeplicht. Dit nu geschiedde (zoals gezegd werd in de leerstelling) niet voor het lijden; wat de Heer vóór zijn lijden aan Nikodemus zei: “Indien iemand niet herboren wordt uit het water en de H. Geest, kan hij het rijk Gods niet ingaan” (3, 5) heeft immers meer betrekking tot de toekomst dan tot het tegenwoordige.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zelf te verlichten komt het vuur toe. Degene echter die gedoopt wordt verlicht niet maar wordt integendeel door het geloof, dat hij, zooals in den Brief aan de Romeinen (10, 17) staat, « kent door er te hooren over spreken, » verlicht, en daarom is water beter geschikt om te doopen dan vuur. Wordt er nu gezegd dat Christus zal doopen in den H. Geest en in vuur, dan moet dit van den H. Geest die, zooals beschreven staat in de Hand. der Apost. (2) in vurige tongen over de discipelen verscheen, verstaan worden. Zoo legt het overigens de H. Hieronymus uit (in zijn commentaar op Matt.). Verder kan men door het vuur de beproeving verstaan en in dien zin begrijpt het St. Joannes Chrysostomus (in zijn commentaar op Matt.), de beproeving reinigt nl. van zonde en doet de begeerlijkheid afnemen. Ofwel kan men het begrijpen zooals de H. Hilarius (in zijn commentaar op Matt.) die zegt dat degene die in den H. Geest gedoopt worden door het vuur van het oordeel zullen verslonden worden.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Zelf te verlichten komt het vuur toe. Degene echter die gedoopt wordt verlicht niet maar wordt integendeel door het geloof, dat hij, zoals in de Brief aan de Romeinen (10, 17) staat, “kent door er te horen over spreken,” verlicht, en daarom is water beter geschikt om te dopen dan vuur. Wordt er nu gezegd dat Christus zal dopen in de H. Geest en in vuur, dan moet dit van de H. Geest die, zoals beschreven staat in de Hand. van de Apost. (2) in vurige tongen over de discipelen verscheen, verstaan worden. Zo legt het overigens de H. Hieronymus uit (in zijn commentaar op Matt.). Verder kan men door het vuur de beproeving verstaan en in die zin begrijpt het St. Johannes Chrysostomus (in zijn commentaar op Matt.), de beproeving reinigt nl. van zonde en doet de begeerlijkheid afnemen. Ofwel kan men het begrijpen zoals de H. Hilarius (in zijn commentaar op Matt.) die zegt dat degene die in de H. Geest gedoopt worden door het vuur van het oordeel zullen verslonden worden.

2. Wijn en olie worden gewoonlijk niet zooals water gebruikt 193om te wasschen. Ook wasschen die stoffen niet zoo goed als water, na hun gebruik blijft er nl. een zekere geur over. Eindelijk komen ze niet zoo veelvuldig en zoo overvloedig voor als water.2. Wijn en olie worden gewoonlijk niet zoals water gebruikt 193om te wassen. Ook wassen die stoffen niet zo goed als water, na hun gebruik blijft er nl. een zekere geur over. Eindelijk komen ze niet zo veelvuldig en zo overvloedig voor als water.

3. Uit Christus' zijde vloeide water om te wasschen, bloed om vrij te koopen en daarom is het bloed op de Eucharistie, het water daarentegen op het doopsel dat door de kracht van Christus Bloed vermag te reinigen aangewezen.3. Uit Christus' zijde vloeide water om te wassen, bloed om vrij te kopen en daarom is het bloed op de Eucharistie, het water daarentegen op het doopsel dat door de kracht van Christus Bloed vermag te reinigen aangewezen.

4. De kracht van Christus werd, niet alsof dit water aan dat van den Jordaan raakte, maar wel omdat het tot eenzelfde soort behoort aan alle water geschonken. Daarover nu zegt St. Augustinus in een sermoen over Driekoningen (36e over het tijdeigen) : « De zegen die van het doopsel van den Verlosser voortkwam heeft als een geestelijke stroom alle beddingen en alle bronaderen vervuld. »4. De kracht van Christus werd, niet alsof dit water aan dat van de Jordaan raakte, maar wel omdat het tot eenzelfde soort behoort aan alle water geschonken. Daarover nu zegt St. Augustinus in een sermoen over Driekoningen (36e over het tijdeigen): “De zegen die van het doopsel van de Verlosser voortkwam heeft als een geestelijke stroom alle beddingen en alle bronaderen vervuld.”

5. De zegen die over het water gegeven wordt niet tot de geldigheid van het doopsel vereischt maar behoort tot de plechtigheid van het doopsel en moet dienen om de godsvrucht van de geloovigen aan te wakkeren en de duivelen te beletten door hun sluwheid de uitwerksels van het doopsel te verhinderen.5. De zegen die over het water gegeven wordt niet tot de geldigheid van het doopsel vereist maar behoort tot de plechtigheid van het doopsel en moet dienen om de godsvrucht van de gelovigen aan te wakkeren en de duivelen te beletten door hun sluwheid de uitwerksels van het doopsel te verhinderen.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De veranderingen welke zeewater en ook andere wateren die in onze streken voorkomen, ondergaan zijn niet zoo groot dat ze de natuur van water zouden wegnemen, en daarom mag men met zulk water het doopsel toedienen.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De veranderingen welke zeewater en ook andere wateren die in onze streken voorkomen, ondergaan zijn niet zo groot dat ze de natuur van water zouden wegnemen, en daarom mag men met zulk water het doopsel toedienen.

2. De vermenging met chrisma neemt de natuur van water niet 198weg; ja behalve wanneer die afgekookte stoffen zoozeer worden opgelost, dat de vloeistof voortaan meer vreemde stoffen dan wel water bedraagt, — en dit valt aan de vastheid te merken, — schiet water wanneer men er vleesch of iets anders mee kookt er zijn natuur niet bij in. Ook mag, wanneer door die dikke vloeistof water wordt afgescheiden, of nog wanneer uit slijk water gewonnen wordt, met dit water het doopsel worden toegediend; met slijk echter mag men niet doopen.2. De vermenging met chrisma neemt de natuur van water niet 198weg; ja behalve wanneer die afgekookte stoffen zozeer worden opgelost, dat de vloeistof voortaan meer vreemde stoffen dan wel water bedraagt, — en dit valt aan de vastheid te merken, — schiet water wanneer men er vlees of iets anders mee kookt er zijn natuur niet bij in. Ook mag, wanneer door die dikke vloeistof water wordt afgescheiden, of nog wanneer uit slijk water gewonnen wordt, met dit water het doopsel worden toegediend; met slijk echter mag men niet dopen.

3. Het water dat wanneer Hij aan het kruis hing, uit Christus zijde vloeide was niet zooals sommigen beweren een limfatische vloeistof, met dergelijk vocht mag immers evenmin als met het bloed van dieren, met wijn of met gelijk welk vocht dat uit planten gevloeid is, het doopsel worden toegediend. Uit het lichaam van Christus vloeide integendeel, om tegen de Manicheërs de werkelijkheid van Christus lichaam te betoogen, op wonderbare wijze echt water met bloed vermengd. Uit dit water, een der vier grondstoffen, moest nl. blijken dat het lichaam van Christus uit de vier grondstoffen, uit het bloed dat het lichaam van Christus, uit de vier lichaamsvochten was samengesteld.3. Het water dat wanneer Hij aan het kruis hing, uit Christus zijde vloeide was niet zoals sommigen beweren een lymfatische vloeistof, met dergelijk vocht mag immers evenmin als met het bloed van dieren, met wijn of met gelijk welk vocht dat uit planten gevloeid is, het doopsel worden toegediend. Uit het lichaam van Christus vloeide integendeel, om tegen de Manicheërs de werkelijkheid van Christus lichaam te betogen, op wonderbare wijze echt water met bloed vermengd. Uit dit water, een van de vier grondstoffen, moest nl. blijken dat het lichaam van Christus uit de vier grondstoffen, uit het bloed dat het lichaam van Christus, uit de vier lichaamsvochten was samengesteld.

4. Met loogwater en met solferwater uit de badplaatsen, mag omdat dergelijke waters noch op natuurlijke, noch op kunstmatige 199wijze met andere stoffen vermengd worden, het doopsel worden toegediend. Alleen ondergaan ze met door die verschillende stoffen heen te vloeien een lichte wijziging.

5. Rozewater is opgelost rozenvocht, en zoo mag daarmee niet gedoopt worden. Hetzelfde bezwaar geldt voor alchemische water en voor wijn, echter niet voor regenwater; dit laatste toch is voor het grootste deel een sublimaat van damp, die op zijn beurt zelf van water voortkomt. Zoo is in regenwater een minimum vermengde vloeistoffen aanwezig, die zij door de natuur die krachtiger ingrijpt dan welke kunstmatige bewerking ook, in echt water werden opgelost. Dit nu kan niet op kunstmatige wijze geschieden en zoo biedt bijgevolg regenwater niet de eigenschappen van samengestelde lichamen. Van rozewater en van alchemische waters integendeel kan zulks niet worden gezegd.5. Rozewater is opgelost rozenvocht, en zo mag daarmee niet gedoopt worden. Hetzelfde bezwaar geldt voor alchemische water en voor wijn, echter niet voor regenwater; dit laatste toch is voor het grootste deel een sublimaat van damp, die op zijn beurt zelf van water voortkomt. Zo is in regenwater een minimum vermengde vloeistoffen aanwezig, die zij door de natuur die krachtiger ingrijpt dan welke kunstmatige bewerking ook, in echt water werden opgelost. Dit nu kan niet op kunstmatige wijze geschieden en zo biedt bijgevolg regenwater niet de eigenschappen van samengestelde lichamen. Van rozewater en van alchemische waters integendeel kan zulks niet worden gezegd.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De handeling wordt aan het werktuig als aan de onmiddellijk bewerkende oorzaak, aan de bewerkende hoofdoorzaak als aan hem, met wiens kracht het werktuig handelt toegeschreven. Zoo wordt dan de bedienaar die 204de daad te doopen stelt, door de woorden « Ik doop u » naar behooren aangeduid; zoo toch heeft de Heer zelf, zeggende « ze doopende enz. » den bedienaar gemachtigd om te doopen. De hoofdoorzaak integendeel wordt met de woorden « in den naam des Vaders en des Zoons en des heiligen Geestes » aangeduid als zij uit wier naam het sacrament nawerkt; Christus doopt immers zonder den Vader noch zonder den heiligen Geest. De Grieken echter kennen de daad te doopen niet aan de bedienaars toe, dit om die dwaling van de ouden, die de kracht van het doopsel aan degenen die doopten toeschreven en zeiden : « Ik ben van Paulus en ik ben van Cephas » te keer te gaan. Daarom zeggen ze dan : « dat deze dienaar van Christus gedoopt worde in den naam des Vaders enz. » en omdat hier het werk van den bedienaar onder aanroeping van de heilige Drievuldigheid uitdrukkelijk wordt aangeduid, daarom wordt aldus het doopsel waarachtig toegediend. Dat nu in onzen vorm het woordje « Ik » wordt ingelascht betreft niet de zelfstandigheid van den vorm, maar dit wordt alleen gedaan om het opzet meer klem bij te zetten.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De handeling wordt aan het werktuig als aan de onmiddellijk bewerkende oorzaak, aan de bewerkende hoofdoorzaak als aan hem, met wiens kracht het werktuig handelt toegeschreven. Zo wordt dan de bedienaar die 204de daad te dopen stelt, door de woorden “Ik doop u” naar behoren aangeduid; zo toch heeft de Heer zelf, zeggende “ze dopende enz.” de bedienaar gemachtigd om te dopen. De hoofdoorzaak integendeel wordt met de woorden “in de naam van de Vader en van de Zoon en van de heilige Geest” aangeduid als zij uit wier naam het sacrament nawerkt; Christus doopt immers zonder de Vader noch zonder de heilige Geest. De Grieken echter kennen de daad te dopen niet aan de bedienaars toe, dit om die dwaling van de ouden, die de kracht van het doopsel aan degenen die doopten toeschreven en zeiden: “Ik ben van Paulus en ik ben van Kefas” te keer te gaan. Daarom zeggen ze dan: “dat deze dienaar van Christus gedoopt worde in de naam van de Vader enz.” en omdat hier het werk van de bedienaar onder aanroeping van de heilige Drievuldigheid uitdrukkelijk wordt aangeduid, daarom wordt aldus het doopsel waarachtig toegediend. Dat nu in onze vorm het woordje “Ik” wordt ingelast betreft niet de zelfstandigheid van de vorm, maar dit wordt alleen gedaan om het opzet meer klem bij te zetten.

2. Omdat een wassching met water tot allerlei doeleinden kan geschieden, daarom is het noodig in de woorden van den vorm te bepalen waartoe ze wordt aangewend. Dit gebeurt echter niet 205wanneer men zegt « In den naam des Vaders en des Zoons en des heiligen Geestes », want in dien naam moeten we feitelijk alles doen; zoo staat er toch geschreven in den Brief aan de Colossenzen (3, 17). Daarom ook wordt, wanneer de daad te doopen niet, hetzij zooals bij de latijnen, hetzij zooals bij de grieken wordt uitgedrukt, het doopsel ongeldig toegediend. Paus Alexander de derde zegt immers (Van het doopsel en zijn uitwerksels, Decretaal « Si Quis ») : « Indien men het kind driemaal in den naam des Vaders en des Zoons en des Heiligen Geestes Amen, in het water dompelt, en niet zegt doopend ik doop u in den naam des Vaders en des Zoons en des heiligen Geestes Amen, dan is het kind niet gedoopt. »2. Omdat een wassing met water tot allerlei doeleinden kan geschieden, daarom is het nodig in de woorden van de vorm te bepalen waartoe ze wordt aangewend. Dit gebeurt echter niet 205wanneer men zegt “In de naam van de Vader en van de Zoon en van de heilige Geest”, want in die naam moeten we feitelijk alles doen; zo staat er toch geschreven in de Brief aan de Colossenzen (3, 17). Daarom ook wordt, wanneer de daad te dopen niet, hetzij zoals bij de Latijnen, hetzij zoals bij de grieken wordt uitgedrukt, het doopsel ongeldig toegediend. Paus Alexander de derde zegt immers (Van het doopsel en zijn uitwerksels, Decretaal “Si Quis”): “Indien men het kind driemaal in de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest Amen, in het water dompelt, en niet zegt dopend ik doop u in de naam van de Vader en van de Zoon en van de heilige Geest Amen, dan is het kind niet gedoopt.”

3. De woorden die in den vorm van de sacramenten worden uitgesproken, worden dit niet alleen om iets te kennen te geven, maar ook om, in zoover ze hun kracht van het « Woord » waardoor alles gemaakt werd betrekken, iets te weeg brengen. Daarom is het zelfs passend, niet alleen tot menschen die ze niet begrijpen, maar ook tot levenlooze wezens te richten, zoo bv. wanneer gezegd wordt : « Ik bezweer u, zout dat geschapen zijt. »3. De woorden die in de vorm van de sacramenten worden uitgesproken, worden dit niet alleen om iets te kennen te geven, maar ook om, in zover ze hun kracht van het “Woord” waardoor alles gemaakt werd betrekken, iets te weeg brengen. Daarom is het zelfs passend, niet alleen tot mensen die ze niet begrijpen, maar ook tot levenloze wezens te richten, zo bv. wanneer gezegd wordt: “Ik bezweer u, zout dat geschapen zijt.”

4. Het gaat niet aan dat velen samen één mensch zouden doopen; de menschelijke daden worden immers als elk alles naar 206behooren doet overeenkomstig het aantal menschen die handelend optreden vermenigvuldigd, ook zouden indien twee menschen samen kwamen, en de eerste stom was, en de woorden niet kon uitspreken, terwijl de andere geen handen had, en de doopdaad niet kon stellen, dan zouden, indien de eene de woorden uitsprak en de andere doopte, beiden samen, niet het doopsel toedienen. Daarentegen kunnen wanneer er nood is velen samen gedoopt worden, elk van hen ontvangt immers maar één enkel doopsel. In dat geval moet echter gezegd worden : « Ik doop Ulieden. » — dat brengt overigens geen wijziging in den vorm mee, het woordje « Ulieden » beteekent immers niets anders dan U en U. Wat nu het woordje wij betreft, dat is niet hetzelfde als ik en ik, maar het beteekent ik en gij, en zoo is er hier wel vormverandering. Zoo ook als men zegt : « Ik doop mij ». Niemand mag dus zich zelf doopen, en daarom wilde, zooals in Innocentius de derde in de Decretaliën getuigt, Christus door Joannes gedoopt worden.4. Het gaat niet aan dat velen samen één mens zouden dopen; de menselijke daden worden immers als elk alles naar 206behoren doet overeenkomstig het aantal mensen die handelend optreden vermenigvuldigd, ook zouden indien twee mensen samen kwamen, en de eerste stom was, en de woorden niet kon uitspreken, terwijl de andere geen handen had, en de doopdaad niet kon stellen, dan zouden, indien de ene de woorden uitsprak en de andere doopte, beiden samen, niet het doopsel toedienen. Daarentegen kunnen wanneer er nood is velen samen gedoopt worden, elk van hen ontvangt immers maar één enkel doopsel. In dat geval moet echter gezegd worden: “Ik doop Ulieden.” — dat brengt overigens geen wijziging in de vorm mee, het woordje “Ulieden” betekent immers niets anders dan U en U. Wat nu het woordje wij betreft, dat is niet hetzelfde als ik en ik, maar het betekent ik en gij, en zo is er hier wel vormverandering. Zo ook als men zegt: “Ik doop mij”. Niemand mag dus zichzelf dopen, en daarom wilde, zoals in Innocentius de derde in de Decretaliën getuigt, Christus door Johannes gedoopt worden.

5. Al is het lijden van Christus ten opzichte van den bedienaar hoofdoorzaak, in de verhouding tot de heilige Drievuldigheid is het enkel werktuig, en daarom is het meer geraden aan de heilige Drievuldigheid, dan wel aan het lijden van Christus te herinneren.5. Al is het lijden van Christus ten opzichte van de bedienaar hoofdoorzaak, in de verhouding tot de heilige Drievuldigheid is het enkel werktuig, en daarom is het meer geraden aan de heilige Drievuldigheid, dan wel aan het lijden van Christus te herinneren.

6. Alhoewel de drie personen elk een verschillende 207persoonsnaam hebben, toch hebben ze maar één wezensnaam. Welnu, de goddelijke kracht die in het doopsel werkzaam is, gaat op de wezenheid terug, en daarom zegt men « in den naam » en niet « in de namen ».6. Alhoewel de drie personen elk een verschillende 207persoonsnaam hebben, toch hebben ze maar één wezensnaam. Welnu, de goddelijke kracht die in het doopsel werkzaam is, gaat op de wezenheid terug, en daarom zegt men “in de naam” en niet “in de namen”.

7. Zooals men, omdat dit gewoonlijk gebruikt wordt, om te wasschen, bij het doopsel water gebruikt, zoo ook gebruikt men in den vorm van het doopsel om de drie personen te kennen te geven de namen waarmee in een bepaalde taal doorgaans die personen worden aangeduid, en met andere namen wordt het sacrament ongeldig toegediend.7. Zoals men, omdat dit gewoonlijk gebruikt wordt, om te wassen, bij het doopsel water gebruikt, zo ook gebruikt men in de vorm van het doopsel om de drie personen te kennen te geven de namen waarmee in een bepaalde taal doorgaans die personen worden aangeduid, en met andere namen wordt het sacrament ongeldig toegediend.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Op grond van een bizondere openbaring van Christus, doopten in de primitieve Kerk de apostelen in naam van Christus. Aldus moest nl. de naam van Christus, die door Joden en Heidenen gehaat werd, nu bij het doopsel de heilige Geest onder aanroeping van dien naam gegeven werd, eerbiedwaardig worden.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Op grond van een bizondere openbaring van Christus, doopten in de primitieve Kerk de apostelen in naam van Christus. Aldus moest nl. de naam van Christus, die door Joden en Heidenen gehaat werd, nu bij het doopsel de heilige Geest onder aanroeping van die naam gegeven werd, eerbiedwaardig worden.

2. De heilige Ambrosius geeft de reden aan, waarom het bij 211den aanvang van de kerk paste, een dergelijke ontslaging te verleenen: de heele heilige Drievuldigheid, was nl. in den naam van Christus begrepen. Zoo bewaarde men dus den vorm dien Christus in het Evangelie had achtergelaten, op zijn minst met een begrijpelijke volkomenheid.2. De heilige Ambrosius geeft de reden aan, waarom het bij 211de aanvang van de kerk paste, een dergelijke ontslaging te verlenen: de hele heilige Drievuldigheid, was nl. in de naam van Christus begrepen. Zo bewaarde men dus de vorm die Christus in het Evangelie had achtergelaten, op zijn minst met een begrijpelijke volkomenheid.

3. Paus Nicolaas de 1e, steunt bij zijn bevestiging op de twee hiereven aangegeven gronden en bijgevolg ligt hier de oplossing in de twee vorige antwoorden besloten.3. Paus Nicolaas de eerste, steunt bij zijn bevestiging op de twee hiereven aangegeven gronden en bijgevolg ligt hier de oplossing in de twee vorige antwoorden besloten.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wat alleen het bijkomstige betreft wijzigt de zelfstandigheid niet. Welnu, op grond van zijn geaardheid wordt voor het doopsel een lichamelijke wassching met water vereischt, daarom toch wordt het doopsel overeenkomstig de woorden uit den Brief aan de Ephesiërs (5, 26) : « Door haar met het woord des levens in een waterbad te reinigen. », een waterbad genoemd. Dat nu die wassching op die of gene manier geschiedt is voor het doopsel van bijkomstig belang, en daarom doet die verscheidenheid de eenheid van het doopsel lang niet te niet.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Wat alleen het bijkomstige betreft wijzigt de zelfstandigheid niet. Welnu, op grond van zijn geaardheid wordt voor het doopsel een lichamelijke wassing met water vereist, daarom toch wordt het doopsel overeenkomstig de woorden uit de Brief aan de Efesiërs (5, 26): “Door haar met het woord van het leven in een waterbad te reinigen.”, een waterbad genoemd. Dat nu die wassing op die of gene manier geschiedt is voor het doopsel van bijkomstig belang, en daarom doet die verscheidenheid de eenheid van het doopsel lang niet te niet.

2. Door indompeling wordt Christus' begrafenis meer gelijkend weergegeven en daarom is die manier van doopen meer in zwang en verdient ze ook meer lof. Door de andere manieren waarop het doopsel wordt toegediend, wordt dit echter ook te kennen gegeven, maar niet zoo uitdrukkelijk; om het even immers op welke wijze een wassching geschiedt, steeds wordt het lichaam van den mensch of een deel ervan, zooals het lichaam van Christus bedekt werd met water overgoten.2. Door indompeling wordt Christus' begrafenis meer gelijkend weergegeven en daarom is die manier van dopen meer in zwang en verdient ze ook meer lof. Door de andere manieren waarop het doopsel wordt toegediend, wordt dit echter ook te kennen gegeven, maar niet zo uitdrukkelijk; om het even immers op welke wijze een wassing geschiedt, steeds wordt het lichaam van de mens of een deel ervan, zoals het lichaam van Christus bedekt werd met water overgoten.

2153. Het bizonderste deel van het lichaam is, vooral wanneer het om de uiterlijke ledematen gaat, het hoofd, waar alle zintuigen, zoo inwendige als uitwendige voorkomen. Wanneer bijgevolg om reden van gebrek aan water of om een andere reden niet het geheele lichaam kan gewasschen worden, dan is het voldoende het hoofd, waar het beginsel van het zintuigelijke leven zich openbaart, te wasschen. Ja, wordt de erfzonde door de lichaamsdeelen die op de voortplanting aangewezen zijn overgemaakt, dan volgt nog niet dat die lichaamsdeelen eerder dan het hoofd moeten gewasschen worden : de voortzetting van de erfzonde in het nageslacht door de voortplanting wordt immers door het doopsel niet weggenomen, maar alleen wordt de ziel van de vlek en van de schuld van zonden die ze opliep bevrijd. Daarom dan moet vooral dit deel van het lichaam gewasschen worden, waar de werking der ziel openbaar wordt, en werd onder de oude wet het geneesmiddel tegen de erfzonde aan het geslachtsdeel aangebracht, dan was zulks omdat Hij door wiens toedoen de erfzonde moest verdelgd worden, nog uit het geslacht van Abraham moest geboren worden. De besnijdenis toch, beteekende naar hetgeen in den Brief aan de Romeinen (4, 11) geschreven staat het geloof in Abraham.2153. Het bizonderste deel van het lichaam is, vooral wanneer het om de uiterlijke ledematen gaat, het hoofd, waar alle zintuigen, zo inwendige als uitwendige voorkomen. Wanneer bijgevolg om reden van gebrek aan water of om een andere reden niet het gehele lichaam kan gewassen worden, dan is het voldoende het hoofd, waar het beginsel van het zintuigelijke leven zich openbaart, te wassen. Ja, wordt de erfzonde door de lichaamsdelen die op de voortplanting aangewezen zijn overgemaakt, dan volgt nog niet dat die lichaamsdelen eerder dan het hoofd moeten gewassen worden: de voortzetting van de erfzonde in het nageslacht door de voortplanting wordt immers door het doopsel niet weggenomen, maar alleen wordt de ziel van de vlek en van de schuld van zonden die ze opliep bevrijd. Daarom dan moet vooral dit deel van het lichaam gewassen worden, waar de werking van de ziel openbaar wordt, en werd onder de oude wet het geneesmiddel tegen de erfzonde aan het geslachtsdeel aangebracht, dan was zulks omdat Hij door wiens toedoen de erfzonde moest verdelgd worden, nog uit het geslacht van Abraham moest geboren worden. De besnijdenis toch, betekende naar hetgeen in de Brief aan de Romeinen (4, 11) geschreven staat het geloof in Abraham.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. In het doopsel treedt de heilige Drievuldigheid als bewerkende hoofdoorzaak op. Welnu, de gelijkenis met de bewerkende hoofdoorzaak wordt een uitwerksel niet door bemiddeling van de stof, maar wel door den vorm ingestort. Zoo wordt dan in het doopsel de heilige Drievuldigheid door de woorden van den vorm te kennen gegeven. Dat de heilige Drievuldigheid ook door het gebruik van de stof zou worden te kennen gegeven is niet noodig, dit geschiedt immers alleen tot meer duidelijkheid. Wat nu den dood van Christus betreft, ook deze wordt door een indompeling voldoende verzinnebeeld; het hoefde immers niet voor onze zaligheid, dat hij drie dagen zou begraven blijven; ja zelfs indien Christus maar een dag in het graf gebleven was, of een dag dood geweest was, zou zulks om onze verlossing te bewerken volstaan hebben; de drie dagen toch moesten zooals we het hierboven aantoonden (51e Kw., 4e art. en 53e Kw., 2e art.) alleen de waarachtigheid van Christus' dood klaarblijkelijk maken. Zoo is het dan duidelijk dat de 221driedubbele indompeling, noch van den kant van de heilige Drievuldigheid, noch van den kant van het lijden van Christus tot de geldigheid van het sacrament van doen is.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. In het doopsel treedt de heilige Drievuldigheid als bewerkende hoofdoorzaak op. Welnu, de gelijkenis met de bewerkende hoofdoorzaak wordt een uitwerksel niet door bemiddeling van de stof, maar wel door de vorm ingestort. Zo wordt dan in het doopsel de heilige Drievuldigheid door de woorden van de vorm te kennen gegeven. Dat de heilige Drievuldigheid ook door het gebruik van de stof zou worden te kennen gegeven is niet nodig, dit geschiedt immers alleen tot meer duidelijkheid. Wat nu de dood van Christus betreft, ook deze wordt door een indompeling voldoende verzinnebeeld; het hoefde immers niet voor onze zaligheid, dat hij drie dagen zou begraven blijven; ja zelfs indien Christus maar een dag in het graf gebleven was, of een dag dood geweest was, zou zulks om onze verlossing te bewerken volstaan hebben; de drie dagen toch moesten zoals we het hierboven aantoonden (51e Kw., 4e art. en 53e Kw., 2e art.) alleen de waarachtigheid van Christus' dood klaarblijkelijk maken. Zo is het dan duidelijk dat de 221driedubbele indompeling, noch van de kant van de heilige Drievuldigheid, noch van de kant van het lijden van Christus tot de geldigheid van het sacrament van doen is.

2. Paus Pelagius meent dat Christus, wanneer hij ons geboden heeft te doopen in den naam des Vaders en des Zoons en des heiligen Geestes, de driedubbele indompeling met behulp van iets dat er mee gelijk staat heeft voorgeschreven. Zooals we hierboven hebben aangewezen, (in antwoord op de 1e bedenking) geldt echter niet voor het gebruik van de stof dezelfde wet als voor den vorm.2. Paus Pelagius meent dat Christus, wanneer hij ons geboden heeft te dopen in de naam van de Vader en van de Zoon en van de heilige Geest, de driedubbele indompeling met behulp van iets dat er mee gelijk staat heeft voorgeschreven. Zoals we hierboven hebben aangewezen, (in antwoord op de 1e bedenking) geldt echter niet voor het gebruik van de stof dezelfde wet als voor de vorm.

3. Zooals we gezegd hebben (64e Kw., 8e art.) wordt ook het opzet van den dooper voor het doopsel vereischt, en daarom komt er om het opzet van den bedienaar der heilige kerk, met een driedubbele indompeling één doopsel toe te dienen, maar een doopsel tot stand; daarvandaan dat de heilige Hieronymus op den Brief aan de Ephesiërs het volgende schrijft : « Alhoewel men omwille van het mysterie der heilige Drievuldigheid driemaal ingedompeld wordt, toch is er maar één doopsel. Moest echter de bedienaar het opzet hebben bij iedere indompeling het doopsel toe te dienen, en moest hij bij iedere indompeling de formuul vernieuwen, dan zou hij, daar hij verschillende keeren zou doopen, ook zondigen. »3. Zoals we gezegd hebben (64e Kw., 8e art.) wordt ook het opzet van de doper voor het doopsel vereist, en daarom komt er om het opzet van de bedienaar van de heilige kerk, met een driedubbele indompeling één doopsel toe te dienen, maar een doopsel tot stand; daarvandaan dat de heilige Hieronymus op de Brief aan de Efesiërs het volgende schrijft: “Alhoewel men omwille van het mysterie van de heilige Drievuldigheid driemaal ingedompeld wordt, toch is er maar één doopsel. Moest echter de bedienaar het opzet hebben bij iedere indompeling het doopsel toe te dienen, en moest hij bij iedere indompeling de formuul vernieuwen, dan zou hij, daar hij verschillende keren zou dopen, ook zondigen.”

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het doopsel werkt zooals hierboven bewezen werd (2e Art. dezer Kw.) uit kracht van Christus lijden. Zooals dus toekomstige zonden de kracht van Christus lijden niet kunnen wegnemen, zoo kunnen ze evenmin het doopsel dermate te niet doen, dat men zou moeten herdoopen, maar de zonden die het uitwerksel van het doopsel in den weg staan worden door de biecht weggenomen.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het doopsel werkt zoals hierboven bewezen werd (2e Art. van deze Kw.) uit kracht van Christus lijden. Zoals dus toekomstige zonden de kracht van Christus lijden niet kunnen wegnemen, zo kunnen ze evenmin het doopsel dermate te niet doen, dat men zou moeten herdopen, maar de zonden die het uitwerksel van het doopsel in de weg staan worden door de biecht weggenomen.

2. Bij die woorden uit Sint Jan's Evangelie (1, 31) : « Ik 226kende hem niet. » zegt de heilige Augustinus (5e Tract.) : « Nadat St. Jan het doopsel had toegediend werd het andermaal toegediend, doch nadat een moordenaar het doopsel heeft toegediend wordt het niet andermaal toegediend. » Dit omdat St. Jan zijn eigen doopsel toediende, een moordenaar daarentegen het doopsel van Christus. Het doopsel nu is zoo heilig, dat het zelfs wanneer een moordenaar er de bedienaar van is, niet kan besmet worden.2. Bij die woorden uit Sint Jan's Evangelie (1, 31): “Ik 226kende hem niet.” zegt de heilige Augustinus (5e Tract.): “Nadat St. Jan het doopsel had toegediend werd het andermaal toegediend, doch nadat een moordenaar het doopsel heeft toegediend wordt het niet andermaal toegediend.” Dit omdat St. Jan zijn eigen doopsel toediende, een moordenaar daarentegen het doopsel van Christus. Het doopsel nu is zo heilig, dat het zelfs wanneer een moordenaar er de bedienaar van is, niet kan besmet worden.

3. De Pauliniasten en de Cataphrygers doopten niet in naam van de heilige Drievuldigheid. Zoo komt het dat de heilige Paus Gregorius wanneer hij aan Bisschop Quirinus schreef (Regist. 9, 61) zeide : « Die ketters, die niet in den naam van de heilige Drievuldigheid doopten, zijn er net als de Bonosianen en de Cataphrygers, die hetzelfde als de Pauliniasten geloofden, aan toe. Ze gelooven nl. niet dat Christus God is, maar denken dat hij enkel een mensch was; ja zij meenen met verkeerde denkbeelden dat de heilige Geest een zekere Montanus een boos mensch nl. is. Wanneer nu die ketters tot de heilige Kerk komen, worden ze gedoopt; vroeger is er immers, omdat ze het doopsel niet in naam van de heilige Drievuldigheid ontvangen hebben, zoolang ze in hun ketterij bleven volharden, geen doopsel geweest. » Er wordt echter in de kerkelijke wetten, (De Eccl. 52) ook op gewezen dat: « 227indien er onder bewuste ketters gevonden worden die met de belijdenis der heilige Drievuldigheid gedoopt werden, deze wanneer ze tot de katholieke Kerk overkomen, als gedoopten mogen ontvangen worden. »3. De Pauliniasten en de Cataphrygers doopten niet in naam van de heilige Drievuldigheid. Zo komt het dat de heilige Paus Gregorius wanneer hij aan Bisschop Quirinus schreef (Regist. 9, 61) zeide: “Die ketters, die niet in de naam van de heilige Drievuldigheid doopten, zijn er net als de Bonosianen en de Cataphrygers, die hetzelfde als de Pauliniasten geloofden, aan toe. Ze geloven nl. niet dat Christus God is, maar denken dat hij enkel een mens was; ja zij menen met verkeerde denkbeelden dat de heilige Geest een zekere Montanus een boos mens nl. is. Wanneer nu die ketters tot de heilige Kerk komen, worden ze gedoopt; vroeger is er immers, omdat ze het doopsel niet in naam van de heilige Drievuldigheid ontvangen hebben, zolang ze in hun ketterij bleven volharden, geen doopsel geweest.” Er wordt echter in de kerkelijke wetten, (De Eccl. 52) ook op gewezen dat: “227indien er onder bewuste ketters gevonden worden die met de belijdenis van de heilige Drievuldigheid gedoopt werden, deze wanneer ze tot de katholieke Kerk overkomen, als gedoopten mogen ontvangen worden.”

4. Het Decreet van Alexander de IIIe zegt ons dat als er twijfel bestaat of iemand wel degelijk gedoopt is, deze moet gedoopt worden, alleen moeten dan de volgende woorden voorafgaan : « Indien ge reeds gedoopt zijt, dan doop ik u niet; doch als ge niet gedoopt zijt, dan doop ik u. » Iets waarvan men niet weet dat het reeds geschied is, wordt immers niet vernieuwd.4. Het Decreet van Alexander de derde zegt ons dat als er twijfel bestaat of iemand wel degelijk gedoopt is, deze moet gedoopt worden, alleen moeten dan de volgende woorden voorafgaan: “Indien ge reeds gedoopt zijt, dan doop ik u niet; doch als ge niet gedoopt zijt, dan doop ik u.” Iets waarvan men niet weet dat het reeds geschied is, wordt immers niet vernieuwd.

5. De beide sacramenten van het doopsel en van de Eucharistie, geven alle beiden den dood en het lijden des Heeren te kennen, dit echter op verschillende wijze. Bij het doopsel wordt nl. de dood van Christus herdacht, omdat de mensch samen met Christus sterft om tot een nieuw leven te worden herboren. De Eucharistie daarentegen herinnert aan den dood van Christus, omdat overeenkomstig de woorden uit den Eersten brief aan de Corinthiërs (5, 7) : « Christus ons paaschlam is geslacht, laten wij dan feest vieren. » de geslachtofferde Christus ons als paaschlam aangeboden wordt. Omdat nu de mensch maar eenmaal geboren wordt, maar zich integendeel dikwijls moet voeden, daarom wordt het 228doopsel maar een toegediend, de Eucharistie integendeel meermalen.5. De beide sacramenten van het doopsel en van de Eucharistie, geven alle beiden de dood en het lijden van de Heer te kennen, dit echter op verschillende wijze. Bij het doopsel wordt nl. de dood van Christus herdacht, omdat de mens samen met Christus sterft om tot een nieuw leven te worden herboren. De Eucharistie daarentegen herinnert aan de dood van Christus, omdat overeenkomstig de woorden uit de Eerste brief aan de Korintiërs (5, 7): “Christus ons paaslam is geslacht, laten wij dan feest vieren.” de geslachtofferde Christus ons als paaslam aangeboden wordt. Omdat nu de mens maar eenmaal geboren wordt, maar zich integendeel dikwijls moet voeden, daarom wordt het 228doopsel maar een toegediend, de Eucharistie integendeel meermalen.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus werd zooals gezegd werd, (2e Art. dezer Kw.) op Driekoningen met het doopsel van Joannes gedoopt. De geloovigen nu worden niet met dit doopsel gedoopt, doch veeleer met het doopsel van Christus, dat zijn kracht van het lijden van Christus betrekt. In den Brief aan de Romeinen, (6, 3) lezen we toch : « Alwie gedoopt wordt in Christus Jezus wordt gedoopt in zijn dood. » Het doopsel betrekt ook kracht van den heiligen Geest, aldus Sint Jan (3, 5) : « Indien iemand niet uit water en den heiligen Geest wordt wedergeboren kan hij het rijk der hemelen niet binnen gaan. » Daarom dan wordt het plechtig doopsel in de heilige Kerk én op de vigilie van Paschen, wanneer men nl. Christus begrafenis en verrijzenis herdenkt, toegediend, — om die reden gaf de Heer na de verrijzenis aan zijn leerlingen het bevel te doopen, — én ook op den vigiliedag van Pinksteren, wanneer men nl. begint de plechtigheid van den heiligen Geest te vieren. Zoo komt het overigens dat de Apostelen op Pinksteren 3.000 menschen hebben gedoopt.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Christus werd zoals gezegd werd, (2e Art. van deze Kw.) op Driekoningen met het doopsel van Johannes gedoopt. De gelovigen nu worden niet met dit doopsel gedoopt, doch veeleer met het doopsel van Christus, dat zijn kracht van het lijden van Christus betrekt. In de Brief aan de Romeinen, (6, 3) lezen we toch: “Alwie gedoopt wordt in Christus Jezus wordt gedoopt in zijn dood.” Het doopsel betrekt ook kracht van de heilige Geest, aldus Sint Jan (3, 5): “Indien iemand niet uit water en de heilige Geest wordt wedergeboren kan hij het rijk van de hemelen niet binnen gaan.” Daarom dan wordt het plechtig doopsel in de heilige Kerk én op de vigilie van Pasen, wanneer men nl. Christus begrafenis en verrijzenis herdenkt, toegediend, — om die reden gaf de Heer na de verrijzenis aan zijn leerlingen het bevel te dopen, — én ook op de vigiliedag van Pinksteren, wanneer men nl. begint de plechtigheid van de heilige Geest te vieren. Zo komt het overigens dat de Apostelen op Pinksteren 3.000 mensen hebben gedoopt.

2322. Water wordt bij het doopsel gebruikt omdat het tot de zelfstandigheid van het sacrament behoort, olie en chrisma daarentegen om de plechtigheid op te luisteren; de gedoopte wordt nl. eerst als een goddelijke athleet met heilige olie op de borst en tusschen de schouders gebalsemd. De H. Ambrosius zegt ten andere in zijn Boek over de Sacramenten (1, 2) dat : « De gedoopten evenals vuistvechters met olie worden ingestreken. » en Innocentius de IIIe zegt in een decreet over de heilige zalving (kap. Cum. venisset) « dat de gedoopte op de borst met olie wordt ingestreken, opdat hij door de gave van den heiligen Geest onwetendheid en dwaling zou verwerpen en het ware geloof ontvangen; de rechtvaardige immers leeft van het geloof. Tusschen de schouders wordt hij met olie bestreken, opdat hij door de genade van den heiligen Geest nalatigheid en lauwheid zou overwinnen en goede werken beoefenen, zonder de werken toch is het geloof dood. Verder geschiedt die inbalseming ook opdat door het sacrament van het geloof reinheid van gedachten ons inborst, en werkkracht onze schouders zou kenmerken. » Nog schrijft Rabanus Maurus het volgende (De Inst. Cleric., 1, 28) : « Na het doopsel wordt den nieuw 233gedoopten aanstonds door den priester op het hoofd met het heilig chrisma geteekend, en de priester spreekt een gebed over hem uit opdat hij aan het rijk van Christus zou deelachtig worden en naar Christus, een Christen zou genoemd worden. » en eindelijk zegt de H. Ambrosius (De Sacram. 3, 1) : « Balsem wordt op zijn hoofd uitgestort omdat de wijsheid van den mensch in het hoofd zetelt, en opdat hij aan iedereen die het vraagt zou kunnen rekenschap geven van zijn geloof. »2322. Water wordt bij het doopsel gebruikt omdat het tot de zelfstandigheid van het sacrament behoort, olie en chrisma daarentegen om de plechtigheid op te luisteren; de gedoopte wordt nl. eerst als een goddelijke atleet met heilige olie op de borst en tussen de schouders gebalsemd. De H. Ambrosius zegt ten andere in zijn Boek over de Sacramenten (1, 2) dat: “De gedoopten evenals vuistvechters met olie worden ingestreken.” en Innocentius de derde zegt in een decreet over de heilige zalving (kap. Cum. venisset) “dat de gedoopte op de borst met olie wordt ingestreken, opdat hij door de gave van de heilige Geest onwetendheid en dwaling zou verwerpen en het ware geloof ontvangen; de rechtvaardige immers leeft van het geloof. Tussen de schouders wordt hij met olie bestreken, opdat hij door de genade van de heilige Geest nalatigheid en lauwheid zou overwinnen en goede werken beoefenen, zonder de werken toch is het geloof dood. Verder geschiedt die inbalseming ook opdat door het sacrament van het geloof reinheid van gedachten ons inborst, en werkkracht onze schouders zou kenmerken.” Nog schrijft Rabanus Maurus het volgende (De Inst. Cleric., 1, 28): “Na het doopsel wordt de nieuw 233gedoopten aanstonds door de priester op het hoofd met het heilig chrisma getekend, en de priester spreekt een gebed over hem uit opdat hij aan het rijk van Christus zou deelachtig worden en naar Christus, een Christen zou genoemd worden.” en eindelijk zegt de H. Ambrosius (De Sacram. 3, 1): “Balsem wordt op zijn hoofd uitgestort omdat de wijsheid van de mens in het hoofd zetelt, en opdat hij aan iedereen die het vraagt zou kunnen rekenschap geven van zijn geloof.”

3. Dit witte kleed wordt aan de gedoopten overhandigd, niet alsof hij geen andere kleederen mocht dragen, maar als teeken van de heerlijke verrijzenis waartoe de menschen door het doopsel worden wedergeboren; verder nog om de zuiverheid van leven die na het doopsel overeenkomstig wat geschreven staat in den Brief aan de Romeinen (6, 4) : « We moeten wandelen in een nieuwheid van leven », moet worden in acht genomen, te kennen te geven.3. Dit witte kleed wordt aan de gedoopten overhandigd, niet alsof hij geen andere klederen mocht dragen, maar als teken van de heerlijke verrijzenis waartoe de mensen door het doopsel worden wedergeboren; verder nog om de zuiverheid van leven die na het doopsel overeenkomstig wat geschreven staat in de Brief aan de Romeinen (6, 4): “We moeten wandelen in een nieuwheid van leven”, moet worden in acht genomen, te kennen te geven.

4. Wat tot de plechtigheid van het sacrament behoort, is hoewel het niet tot de geldigheid vereischt wordt, daarom nog niet overbodig; het wordt nl. zooals in de leerstelling gezegd werd, tot een behoorlijker toedienen van het sacrament aangewend.4. Wat tot de plechtigheid van het sacrament behoort, is hoewel het niet tot de geldigheid vereist wordt, daarom nog niet overbodig; het wordt nl. zoals in de leerstelling gezegd werd, tot een behoorlijker toedienen van het sacrament aangewend.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De twee andere doopsels zijn in het doopsel met water dat zijn kracht van het 237lijden van Christus en van den heiligen Geest betrekt bevat. Zoo wordt dan de eenheid van het doopsel niet weggenomen.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. De twee andere doopsels zijn in het doopsel met water dat zijn kracht van het 237lijden van Christus en van de heilige Geest betrekt bevat. Zo wordt dan de eenheid van het doopsel niet weggenomen.

2. Zooals reeds gezegd werd (60e Kw., 1e art.) is het sacrament een teeken. Nu komen de andere doopsels wel wat het uitwerksel maar niet alsof ze teekens waren met het doopsel van water overeen. Zoo zijn ze dus geen sacramenten.2. Zoals reeds gezegd werd (60e Kw., 1e art.) is het sacrament een teken. Nu komen de andere doopsels wel wat het uitwerksel maar niet alsof ze tekens waren met het doopsel van water overeen. Zo zijn ze dus geen sacramenten.

3. De heilige Joannes Damascenus heeft het over verschillende voorafbeeldingen van het doopsel, zooals de zondvloed, die om de verlossing van de geloovigen in de heilige Kerk, een teeken was van ons doopsel; ook daar werden immers volgens de woorden uit den Eersten Brief van Petrus (3, 20) weinig menschen verlost in een ark. Nog spreekt hij van de doortocht van de roode zee die het doopsel voorafbeeldt omdat het een redding is uit de slavernij der zonden. Daarom zegt de apostel in den Eersten Brief aan de Korinthiërs (10, 2) : « Allen werden in de wolk en in de zee gedoopt. » Verder spreekt Joannes Damascenus ook van de verschillende wasschingen die in het oude testament plaats grepen, en die het doopsel in zijn taak van zonden te reinigen voorafbeelden. Eindelijk spreekt hij nog van het doopsel van Joannes dat een voorbereiding was tot het doopsel van Christus.3. De heilige Johannes Damascenus heeft het over verschillende voorafbeeldingen van het doopsel, zoals de zondvloed, die om de verlossing van de gelovigen in de heilige Kerk, een teken was van ons doopsel; ook daar werden immers volgens de woorden uit de Eerste Brief van Petrus (3, 20) weinig mensen verlost in een ark. Nog spreekt hij van de doortocht van de rode zee die het doopsel voorafbeeldt omdat het een redding is uit de slavernij van de zonden. Daarom zegt de apostel in de Eerste Brief aan de Korintiërs (10, 2): “Allen werden in de wolk en in de zee gedoopt.” Verder spreekt Johannes Damascenus ook van de verschillende wassingen die in het oude testament plaats grepen, en die het doopsel in zijn taak van zonden te reinigen voorafbeelden. Eindelijk spreekt hij nog van het doopsel van Johannes dat een voorbereiding was tot het doopsel van Christus.

Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het merkteeken is én ding én sacrament. Nu zeggen we niet dat het doopsel van bloed als sacrament, wel dat het mits inachtneming van zijn uitwerksel, den voorrang heeft.Antwoord op de Bedenkingen. — 1. Het merkteken is én ding én sacrament. Nu zeggen we niet dat het doopsel van bloed als sacrament, wel dat het mits inachtneming van zijn uitwerksel, de voorrang heeft.

2. Bloedvergieten heeft met het doopsel geen uitstaans 241wanneer het zonder liefde geschiedt. Daaruit volgt dat het doopsel van bloed het doopsel van begeerte insluit maar niet omgekeerd, en zoo blijkt het volmaakter te zijn.2. Bloedvergieten heeft met het doopsel geen uitstaans 241wanneer het zonder liefde geschiedt. Daaruit volgt dat het doopsel van bloed het doopsel van begeerte insluit maar niet omgekeerd, en zo blijkt het volmaakter te zijn.

3. Het doopsel van bloed heeft niet alleen om Christus lijden, maar ook zooals we in de leerstelling zeiden, om den heiligen Geest, den voorrang.3. Het doopsel van bloed heeft niet alleen om Christus lijden, maar ook zoals we in de leerstelling zeiden, om de heilige Geest, de voorrang.